અખિલેશ યાદવનો કોંગ્રેસ પર પરોક્ષ પ્રહાર? તારિક અનવરનો જડબાતોડ જવાબ: ‘તમિલનાડુમાં સપાનું કોઈ અસ્તિત્વ નથી’
ભારતીય રાજકારણમાં ગઠબંધન અને આંતરિક ખેંચતાણની રમત નવી નથી, પરંતુ તાજેતરમાં ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અખિલેશ યાદવની એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટે રાજકીય ગલિયારાઓમાં ભારે ગરમાવો લાવી દીધો છે. ‘ઇન્ડિયા’ ગઠબંધનમાં સામેલ પક્ષો વચ્ચે બધું જ બરાબર ચાલી રહ્યું હોવાના દાવાઓ વચ્ચે અખિલેશ યાદવનું નિવેદન કોંગ્રેસ માટે આડકતરો ટોણો હોવાનું મનાય છે. જેના જવાબમાં કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા તારિક અનવરે પણ સ્પષ્ટ વલણ અપનાવતા સમાજવાદી પાર્ટીને તેની મર્યાદાઓ યાદ અપાવી છે.
શું હતી અખિલેશ યાદવની એ વિવાદાસ્પદ પોસ્ટ?
સમાજવાદી પાર્ટીના વડા અખિલેશ યાદવે તાજેતરમાં પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી અને તમિલનાડુના એમ.કે. સ્ટાલિન સાથેની એક તસવીર શેર કરી હતી. આ તસવીરની સાથે તેમણે લખ્યું હતું કે, “અમે એવા લોકો નથી જે મુશ્કેલ સમયમાં સાથ છોડી દઈએ.”
રાજકીય વિશ્લેષકો આ લાઇનને કોંગ્રેસ વિરુદ્ધ એક મોટી નિવેદનબાજી ગણાવી રહ્યા છે. આ વિવાદનું મૂળ તમિલનાડુમાં છે. તમિલનાડુ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ડીએમકે (સ્ટાલિનની પાર્ટી) ના પરાજય બાદ જ્યારે સ્થિતિ બદલાઈ, ત્યારે કોંગ્રેસે અભિનેતામાંથી નેતા બનેલા વિજય (TVK ચીફ) ને સમર્થન આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. અખિલેશ યાદવનો ઇશારો એ તરફ જ હતો કે જ્યારે સ્ટાલિન સત્તા ગુમાવી રહ્યા છે ત્યારે કોંગ્રેસે પક્ષ પલટો કરીને નવા સાથીની શોધ કરી લીધી છે.
તારિક અનવરનો વળતો પ્રહાર: ‘જ્યાં અસ્તિત્વ નથી ત્યાં સલાહ ન આપો’
અખિલેશ યાદવની આ પોસ્ટ પર બિહારની કટિહાર બેઠકના કોંગ્રેસ સાંસદ તારિક અનવરે આકરો પ્રતિભાવ આપ્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે રાજકારણમાં પ્રાદેશિક ગણિત અલગ હોય છે. અનવરે કહ્યું કે, “મારું માનવું છે કે અખિલેશ યાદવ જે કહી રહ્યા છે તે તેમની પાર્ટીની પોલિસી હોઈ શકે છે કે તેઓ ગઠબંધન જાળવી રાખે છે. પરંતુ તમિલનાડુની વાત કરીએ તો ત્યાં સમાજવાદી પાર્ટીનું કોઈ અસ્તિત્વ નથી. ત્યાં કોંગ્રેસ છે અને કોંગ્રેસના સ્થાનિક નેતૃત્વએ નક્કી કર્યું છે કે અમારે વિજયને સમર્થન આપવું જોઈએ.”
તારિક અનવરના આ નિવેદને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે કોંગ્રેસ હવે પ્રાદેશિક પક્ષોના દબાણમાં આવવા તૈયાર નથી, ખાસ કરીને એવા રાજ્યોમાં જ્યાં તે પક્ષોનો કોઈ જ પ્રભાવ નથી.
તમિલનાડુમાં સરકાર બનાવવા અંગેનો વિવાદ અને રાજ્યપાલની ભૂમિકા
તમિલનાડુમાં ચૂંટણી પરિણામો બાદ જે મડાગાંઠ સર્જાઈ છે, તેના પર પણ તારિક અનવરે બંધારણીય પાસાઓ રજૂ કર્યા હતા. તેમણે રાજ્યપાલના વલણની ટીકા કરતા જણાવ્યું હતું કે લોકશાહીમાં સૌથી મોટા પક્ષને તક મળવી જોઈએ.
1. સૌથી મોટા પક્ષને આમંત્રણ મળવું જોઈએ
અનવરે જણાવ્યું કે બંધારણના જાણકારો મુજબ, જ્યારે કોઈ પક્ષને સ્પષ્ટ બહુમતી ન મળે ત્યારે રાજ્યપાલે સૌથી મોટા પક્ષને સરકાર બનાવવા માટે આમંત્રિત કરવા જોઈએ. તેમણે ઐતિહાસિક ઉદાહરણ આપતા કહ્યું કે, “રાષ્ટ્રીય સ્તરે અટલ બિહારી વાજપેયીજીને પણ સૌથી મોટી પાર્ટીના નેતા તરીકે આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. તેમણે શપથ લીધા હતા, જોકે બાદમાં તેમની સરકાર એક મતે પડી ગઈ હતી, પરંતુ તક આપવી એ પરંપરા છે.”
2. રાજ્યપાલના વલણ પર સવાલ
કોંગ્રેસ સાંસદે આરોપ લગાવ્યો કે તમિલનાડુમાં રાજ્યપાલનું વલણ લોકશાહીની પરંપરાથી વિપરીત છે. વિજયની પાર્ટી સૌથી વધુ બેઠકો જીતીને આવી છે અને ચૂંટણી દરમિયાન તેમની લોકપ્રિયતા પણ જોવા મળી છે. આવી સ્થિતિમાં તેમને સરકાર બનાવવાની તક ન આપવી એ અન્યાયી છે.
ગઠબંધનમાં તિરાડ કે વ્યૂહાત્મક ખેંચતાણ?
અખિલેશ યાદવનું મમતા અને સ્ટાલિન સાથે ઊભા રહેવું એ ‘બિન-કોંગ્રેસી અને બિન-ભાજપી’ પ્રાદેશિક પક્ષોના ત્રીજા મોરચા જેવો સંકેત પણ આપી શકે છે. અખિલેશ કદાચ એવો સંદેશ આપવા માંગે છે કે ઉત્તર ભારતમાં કોંગ્રેસ ભલે સપાની સાથે હોય, પરંતુ દક્ષિણમાં કે પશ્ચિમ બંગાળમાં પ્રાદેશિક પક્ષો વધુ મજબૂત છે અને કોંગ્રેસે તેમને નબળા પાડવા જોઈએ નહીં.
બીજી તરફ, કોંગ્રેસ હવે પોતાની ખોવાયેલી જમીન પાછી મેળવવા માટે ‘વહેતી ગંગામાં હાથ ધોવા’ જેવી નીતિ અપનાવી રહી હોય તેમ લાગે છે. વિજયના વધતા પ્રભાવને જોઈને કોંગ્રેસે સ્ટાલિનનો સાથ છોડીને ભવિષ્યના રાજકારણ તરફ કદમ વધાર્યા છે, જે અખિલેશ યાદવ જેવા ‘વફાદારી’ માં માનતા નેતાઓને પસંદ નથી આવી રહ્યું.
શું હશે આના પરિણામો?
આ નિવેદનબાજી માત્ર તમિલનાડુ પૂરતી મર્યાદિત નથી. આવનારા સમયમાં ઉત્તર પ્રદેશ અને અન્ય રાજ્યોની ચૂંટણીઓ અને બેઠકોની વહેંચણી પર પણ આની અસર પડી શકે છે. જો કોંગ્રેસ અને સપા વચ્ચે આ પ્રકારે ‘સોશિયલ મીડિયા વોર’ ચાલતું રહેશે, તો ભાજપ વિરુદ્ધ જે મજબૂત ગઠબંધન બનાવવાની વાતો થઈ રહી છે, તેના પાયા નબળા પડી શકે છે.
તારિક અનવરનું નિવેદન એ વાતની સાબિતી છે કે કોંગ્રેસ હવે રક્ષણાત્મક મોડમાંથી બહાર આવી રહી છે અને પોતાના નિર્ણયો લેવા માટે સ્વતંત્ર હોવાનું મક્કમપણે જણાવી રહી છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે અખિલેશ યાદવ આનો વળતો જવાબ આપે છે કે પછી ગઠબંધન ધર્મને નિભાવવા માટે મૌન ધારણ કરે છે.
