શા માટે પીએમ મોદીએ ભારતીયોને એક વર્ષ સુધી સોનું ન ખરીદવા અપીલ કરી? જાણો વૈશ્વિક સંકટની ભારત પર અસર
વર્તમાન સમયમાં પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધે સમગ્ર વિશ્વને આર્થિક મુશ્કેલીમાં મૂકી દીધું છે. ભારત જેવા દેશો, જે પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૮% થી વધુ ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે, તેમના માટે આ સ્થિતિ વધુ પડકારજનક બની છે. રવિવારે હૈદરાબાદમાં એક રેલીને સંબોધિત કરતી વખતે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશના નાગરિકોને ખર્ચમાં કાપ મૂકવાની અને ‘રાષ્ટ્રહિત’માં કેટલાક કઠોર નિર્ણયો લેવાની ભાવનાત્મક અપીલ કરી હતી.
સોનાની ખરીદી પર કેમ મૂકાયો ભાર?
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં સોનું માત્ર દાગીના નથી, પરંતુ સુરક્ષિત રોકાણ માનવામાં આવે છે. લગ્નસરા અને તહેવારોમાં ભારતમાં સોનાની માંગ આસમાને હોય છે. પરંતુ પીએમ મોદીએ આગ્રહ કર્યો છે કે આગામી એક વર્ષ સુધી સોનું ન ખરીદવું જોઈએ. તેની પાછળનું મુખ્ય કારણ ‘વિદેશી મુદ્રા ભંડાર’ (Forex Reserve) છે.
ભારત મોટાભાગનું સોનું વિદેશથી આયાત કરે છે અને તેની ચુકવણી ડોલરમાં કરવી પડે છે. જ્યારે તેલના ભાવ વધે છે, ત્યારે ભારતનું આયાત બિલ પહેલેથી જ વધી જાય છે. આવા સમયે જો સોનાની આયાત પણ વધે, તો દેશના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પર અસહ્ય દબાણ આવે છે અને રૂપિયો ડોલર સામે નબળો પડવા લાગે છે. પીએમએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે, “રાષ્ટ્રીય હિતમાં આપણે એક વર્ષ સોનું ન ખરીદવાનો સંકલ્પ કરવો જોઈએ.”
તેલના ભાવ અને અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધનું ગણિત
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના શાંતિ પ્રસ્તાવને ફગાવી દેતા આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પ્રતિ બેરલ ૧૦૫ ડોલરને પાર કરી ગયા છે. ઈરાને પોતાના પરમાણુ મથકો બંધ કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે, જેના કારણે ‘હોર્મુઝની સામુદ્રધુની’ (Strait of Hormuz) જેવો મહત્વનો તેલ પરિવહન માર્ગ જોખમમાં છે.
જો આ માર્ગ લાંબો સમય બંધ રહે, તો ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની અછત સર્જાઈ શકે છે. કેન્દ્રીય મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ પણ સંકેત આપ્યો છે કે સરકારી તેલ કંપનીઓ અત્યારે નુકસાન વેઠીને પણ જનતાને મોંઘવારીથી બચાવી રહી છે, પરંતુ આ સ્થિતિ અનંતકાળ સુધી ચાલવી મુશ્કેલ છે.
વર્ક ફ્રોમ હોમ અને ઇંધણની બચત
વડાપ્રધાને દેશવાસીઓને અપીલ કરી છે કે આપણે કોરોના કાળમાં જે આદતો કેળવી હતી, તેને ફરી જીવંત કરવી જોઈએ. તેમણે ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’, વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ અને ઓનલાઇન મીટિંગ્સ પર ભાર મૂક્યો છે.
બચતના મુખ્ય ઉપાયો:
જાહેર પરિવહન: ખાનગી વાહનોને બદલે મેટ્રો કે બસનો ઉપયોગ કરવો.
રેલવેને પ્રાધાન્ય: માલસામાનની હેરફેર માટે ટ્રકોને બદલે રેલવેનો ઉપયોગ કરવો જેથી ડીઝલની બચત થાય.
સ્વદેશી ઉત્પાદનો: વિદેશી વસ્તુઓને બદલે ભારતીય ચીજો અપનાવવી.
વિદેશ પ્રવાસ અને ડેસ્ટિનેશન વેડિંગ પર બ્રેક
પીએમ મોદીએ મધ્યમ અને ઉચ્ચ વર્ગને આગ્રહ કર્યો છે કે આગામી એક વર્ષ સુધી બિનજરૂરી વિદેશ પ્રવાસો કે વિદેશમાં લગ્નો કરવાનું ટાળવું જોઈએ. જ્યારે ભારતીયો વિદેશ જાય છે, ત્યારે મોટા પ્રમાણમાં વિદેશી ચલણ દેશની બહાર જાય છે. આર્થિક કટોકટીના આ સમયમાં જો આ નાણું દેશમાં જ રહે, તો તે ભારતની અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવામાં મદદરૂપ થશે.
वैश्विक संकट के इस समय में हमें कर्तव्यों को सर्वोपरि रखते हुए कुछ संकल्प लेने होंगे और उन्हें पूरा करना ही होगा। इसे लेकर मेरा यह विशेष आग्रह… pic.twitter.com/9XvcczYdyl
— Narendra Modi (@narendramodi) May 10, 2026
સોનાના ભાવમાં વધઘટ અને રોકાણકારોની મુંઝવણ
યુદ્ધના સમયે સામાન્ય રીતે સોનું ‘સેફ હેવન’ ગણાય છે અને તેના ભાવ વધે છે. પરંતુ અત્યારે સ્થિતિ અલગ છે. તેલના વધતા ભાવને કારણે ફુગાવો વધવાની બીક છે, જેના કારણે અમેરિકાની સેન્ટ્રલ બેંક વ્યાજદરો ઉંચા રાખી શકે છે. જ્યારે વ્યાજદરો ઉંચા હોય, ત્યારે રોકાણકારો સોનાને બદલે બોન્ડમાં રોકાણ કરવાનું પસંદ કરે છે. આથી જ, યુદ્ધ હોવા છતાં સોનાના ભાવમાં સોમવારે ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
ભારત માટે આ બેવડી તલવાર જેવી સ્થિતિ છે. એક તરફ તેલ મોંઘું થઈ રહ્યું છે અને બીજી તરફ સોનાની આયાત ડોલરને વધુ નબળો બનાવી રહી છે.
दुनियाभर में आज जो चुनौतियां आई हैं, हमें उन्हें परास्त करना होगा। विदेशी मुद्रा बचाने के लिए जो भी रास्ते अपना सकते हैं, हमें उन्हें अपनाना होगा। pic.twitter.com/vyNUQNzFLF
— Narendra Modi (@narendramodi) May 10, 2026
વિપક્ષનો પ્રહાર: “નાગરિકો પર બોજ કેમ?”
વડાપ્રધાનની આ અપીલ પર કોંગ્રેસ સહિતના વિપક્ષોએ આકરા પ્રહારો કર્યા છે. કોંગ્રેસ નેતા કે.સી. વેણુગોપાલે કહ્યું કે, “યુદ્ધ શરૂ થયાને ત્રણ મહિના થઈ ગયા છતાં સરકાર પાસે કોઈ નક્કર આર્થિક યોજના નથી. સરકાર પોતાની નિષ્ફળતાનો બોજ સામાન્ય જનતા પર નાખી રહી છે.”
જોકે, ગૃહમંત્રી અમિત શાહે આ અપીલને સમર્થન આપતા જણાવ્યું કે ભારતને આત્મનિર્ભર અને ઉર્જા-સુરક્ષિત બનાવવા માટે આ એક ‘દૂરદર્શી રોડમેપ’ છે.
