રશિયાથી લઈને જ્યોર્જિયા સુધી, ઓછા ખર્ચે MBBS કરવા માટે આ છે ટોપ-5 દેશો
ભારતમાં દર વર્ષે લાખો યુવાનોની આંખોમાં એક જ સપનું હોય છે— સફેદ કોટ પહેરવો અને ગળામાં સ્ટેથોસ્કોપ નાખીને દેશની સેવા કરવી. પરંતુ વાસ્તવિકતામાં આ સપનું ઘણીવાર ‘ફી’ અને ‘બેઠકોની અછત’ના બોજ હેઠળ દબાઈ જાય છે. નેશનલ એલિજિબિલિટી કમ એન્ટ્રન્સ ટેસ્ટ એટલે કે NEETની તૈયારી માટે વિદ્યાર્થીઓ રાત-દિવસ એક કરી દે છે, તેમ છતાં સરકારી કોલેજમાં સીટ મેળવવી મુશ્કેલ હોય છે.
બીજી તરફ, ભારતની પ્રાઈવેટ મેડિકલ કોલેજોની ફી એટલી વધારે છે કે મધ્યમ વર્ગના પરિવાર માટે તે પરવડવી લગભગ અશક્ય છે. આવા સંજોગોમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓમાં ‘MBBS Abroad’ નો ટ્રેન્ડ ખૂબ જ ઝડપથી વધ્યો છે. રશિયા, જ્યોર્જિયા અને કઝાકિસ્તાન જેવા દેશો હવે ભારતીય ડૉક્ટરો માટે નવી નર્સરી બની રહ્યા છે.
આખરે કેમ વિદેશ જઈ રહ્યા છે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ?
ભારતમાં મેડિકલ શિક્ષણના માર્ગમાં ઘણા પડકારો છે. સૌથી મોટો પડકાર પ્રાઈવેટ કોલેજોની ફી છે, જે 50 લાખથી શરૂ થઈને 1 કરોડ રૂપિયાથી પણ ઉપર જાય છે. આટલી મોટી રકમ ખર્ચ્યા પછી પણ શિક્ષણની ગુણવત્તા અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઘણીવાર અપેક્ષા મુજબ હોતું નથી.
બીજું મોટું કારણ પરીક્ષા પદ્ધતિમાં અનિશ્ચિતતા છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતમાં પરીક્ષાઓમાં ગેરરીતિ અને પેપર લીક જેવા ગંભીર કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે. વર્ષ 2024માં NEET UGનો વિવાદ સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો હતો. વળી, આ વર્ષે એટલે કે 2026માં પણ પરીક્ષામાં કથિત ગેરરીતિના કારણે નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) દ્વારા પરીક્ષા રદ કરવામાં આવી છે. આ માનસિક તણાવ અને વર્ષ બગડવાના ડરથી બચવા માટે વિદ્યાર્થીઓ હવે વિદેશના એવા વિકલ્પો પસંદ કરી રહ્યા છે જ્યાં પ્રવેશ પ્રક્રિયા પારદર્શક અને સસ્તી છે.
ચાલો જાણીએ એવા દેશો વિશે જે ઓછા ખર્ચે તમને શ્રેષ્ઠ ડૉક્ટર બનાવી શકે છે.
1. રશિયા: ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સૌથી જૂની અને ભરોસાપાત્ર પસંદગી
દાયકાઓથી રશિયા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે મેડિકલ અભ્યાસનું સૌથી મનપસંદ સ્થળ રહ્યું છે.
-
શિક્ષણનું માધ્યમ: અહીંની મોટાભાગની યુનિવર્સિટીઓ હવે સંપૂર્ણપણે ઇંગ્લિશ મીડિયમમાં અભ્યાસ કરાવે છે.
-
ખર્ચ: રશિયામાં અભ્યાસ અને રહેવાનો કુલ ખર્ચ આશરે 25 થી 40 લાખ રૂપિયાની વચ્ચે આવે છે, જે ભારતીય પ્રાઈવેટ કોલેજો કરતા અડધો પણ નથી.
-
સુવિધાઓ: અહીંની યુનિવર્સિટીઓમાં આધુનિક લેબ અને શ્રેષ્ઠ સંશોધન સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે.
2. નેપાળ: ઘર જેવો અહેસાસ અને સરળ પહોંચ
જે વિદ્યાર્થીઓ ભારતથી બહુ દૂર જવા માંગતા નથી, તેમના માટે નેપાળ એક ‘હોમ-ગ્રાઉન્ડ’ જેવું છે.
-
સમાનતા: અહીંની સંસ્કૃતિ, ખાનપાન અને વાતાવરણ ઘણી હદ સુધી ભારત જેવું જ છે.
-
પ્રવેશ: ઘણી મેડિકલ કોલેજો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને પ્રાથમિકતા આપે છે. સૌથી સારી વાત એ છે કે અહીં આવવા-જવા માટે પાસપોર્ટ કે વિઝાની જટિલતાઓ ઘણી ઓછી છે.
3. કઝાકિસ્તાન અને ઉઝબેકિસ્તાન: નવું અને સસ્તું એજ્યુકેશન હબ
મધ્ય એશિયાના દેશો જેમ કે કઝાકિસ્તાન અને ઉઝબેકિસ્તાન છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં મેડિકલ શિક્ષણ માટે ‘હોટસ્પોટ’ બનીને ઉભર્યા છે.
-
બજેટ: અહીં વાર્ષિક ખર્ચ માત્ર 5 થી 7 લાખ રૂપિયા સુધી હોઈ શકે છે. આખી ડિગ્રી તમે અંદાજે 20 થી 30 લાખ રૂપિયામાં પૂરી કરી શકો છો.
-
માન્યતા: અહીંની ડિગ્રીઓને વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) અને અન્ય વૈશ્વિક સંસ્થાઓ દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત છે. ઘણી યુનિવર્સિટીઓમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે અલગથી મેસ (ભારતીય જમવાનું) ની સુવિધા પણ આપવામાં આવે છે.
4. જ્યોર્જિયા: યુરોપિયન ધોરણો મુજબનું શિક્ષણ
જ્યોર્જિયા તેની સુરક્ષા અને ઉચ્ચ શિક્ષણના સ્તર માટે જાણીતું છે.
-
સિસ્ટમ: જ્યોર્જિયાની એજ્યુકેશન સિસ્ટમ યુરોપિયન ધોરણો પર આધારિત છે, જે વિદ્યાર્થીઓને ગ્લોબલ એક્સપોઝર આપે છે.
-
એડમિશન: અહીં એડમિશન માટે તમારે અલગથી કોઈ અઘરી પ્રવેશ પરીક્ષા આપવી પડતી નથી, માત્ર NEET ક્વોલિફાય હોવું પૂરતું છે. અહીં કુલ ખર્ચ 30 થી 45 લાખ રૂપિયા સુધી આવે છે.
5. ફિલિપાઈન્સ: અમેરિકામાં કરિયર બનાવવા માંગતા લોકો માટે બેસ્ટ
જો તમે ભાષાને લઈને ચિંતિત હોવ, તો ફિલિપાઈન્સ તમારા માટે શ્રેષ્ઠ જગ્યા છે કારણ કે અહીંની મુખ્ય ભાષા અંગ્રેજી છે.
-
સિલેબસ: અહીંનો મેડિકલ અભ્યાસક્રમ અમેરિકન પેટર્ન (US Model) પર આધારિત છે. આ એવા વિદ્યાર્થીઓ માટે વરદાન છે જેઓ આગળ જઈને અમેરિકા (USMLE) માં પ્રેક્ટિસ કરવા માંગે છે.
-
ખર્ચ: અહીં MBBSનો અભ્યાસ 25 થી 35 લાખ રૂપિયામાં પૂરો થઈ જાય છે.
વિદેશ જતા પહેલા આ ‘ચેકલિસ્ટ’ ભૂલશો નહીં
વિદેશથી MBBS કરવું સાંભળવામાં ઘણું સરળ લાગે છે, પરંતુ કેટલીક સાવચેતીઓ રાખવી ખૂબ જરૂરી છે:
-
યુનિવર્સિટીની માન્યતા: એડમિશન લેતા પહેલા એ ચોક્કસ કરી લો કે યુનિવર્સિટી નેશનલ મેડિકલ કમિશન (NMC) અને WHO દ્વારા માન્ય છે કે નહીં.
-
FMGE/NExT પરીક્ષા: યાદ રાખો કે વિદેશથી અભ્યાસ કર્યા પછી ભારતમાં પ્રેક્ટિસ કરવા માટે તમારે એક સ્ક્રિનિંગ ટેસ્ટ (જેમ કે NExT) પાસ કરવી અનિવાર્ય રહેશે.
-
સ્થાનિક ભાષા: ભલે અભ્યાસ અંગ્રેજીમાં હોય, પરંતુ હોસ્પિટલ ટ્રેનિંગ દરમિયાન દર્દીઓ સાથે વાત કરવા માટે તમારે ત્યાંની સ્થાનિક ભાષા (જેમ કે રશિયન કે જ્યોર્જિયન) નું પાયાનું જ્ઞાન હોવું જરૂરી છે.
-
હવામાન: ઘણા દેશોમાં કડકડતી ઠંડી પડે છે. તમારી જાતને માનસિક અને શારીરિક રીતે ત્યાંના વાતાવરણ માટે તૈયાર રાખો.
ડૉક્ટર બનવું એ સેવાનો સંકલ્પ છે. જો ભારતની મોંઘી પ્રાઈવેટ કોલેજો તમારા માર્ગમાં અવરોધ બની રહી હોય, તો વિદેશની આ યુનિવર્સિટીઓ તમારા સપનાને પાંખો આપી શકે છે. સાચી માહિતી, સખત મહેનત અને થોડી હિંમત સાથે તમે પણ ઈન્ટરનેશનલ ડિગ્રી ધરાવતા ડૉક્ટર બની શકો છો. બસ યાદ રાખો, કોલેજ ગમે તે હોય, તમારી કાબેલિયત તમારી મહેનતથી જ નિખરશે.

3. કઝાકિસ્તાન અને ઉઝબેકિસ્તાન: નવું અને સસ્તું એજ્યુકેશન હબ