કોકરોચ જનતા પાર્ટીનું સંસદ કૂચ: જંતર-મંતર પર યુવાનોના આક્રોશ અને પોલીસ દમનનો કાળો અધ્યાય
૨૦ જુલાઈ, ૨૦૨૬ના રોજ દિલ્હીનું જંતર-મંતર એક ઐતિહાસિક સંઘર્ષનું સાક્ષી બન્યું. દેશભરમાંથી એકઠા થયેલા હજારો યુવાનો, જેઓ ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ (CJP)ના નેજા હેઠળ એકત્ર થયા હતા, તેઓ જ્યારે પોતાની હક અને ન્યાયની માંગ લઈને સંસદ ભવન તરફ આગળ વધ્યા, ત્યારે તેમને પોલીસના લાઠીચાર્જ અને દમનનો સામનો કરવો પડ્યો. આ ઘટનાએ માત્ર દિલ્હીની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર જ પ્રશ્નો નથી ઉભા કર્યા, પરંતુ દેશના યુવાનોમાં ફેલાયેલા રોષ અને હતાશાને પણ સપાટી પર લાવી દીધી છે.
શા માટે થયું આ આંદોલન?
આ આંદોલનનું મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ ‘પેપર લીક’ અને ‘વધતી જતી બેરોજગારી’ હતું. દેશના લાખો યુવાનો, જેઓ વર્ષો સુધી સખત મહેનત કરી સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી કરે છે, તેમના ભવિષ્ય સાથે જે રીતે રમત રમાઈ રહી છે, તેના વિરોધમાં આ માર્ચનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. સીજેપીના સ્થાપક અભિજીત દીપકેના આહવાન પર હજારો વિદ્યાર્થીઓ દિલ્હીના રસ્તાઓ પર ઉતરી આવ્યા હતા. પ્રદર્શનકારીઓની સ્પષ્ટ માંગ હતી કે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને આ નિષ્ફળતાની નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારીને રાજીનામું આપવું જોઈએ.
સંઘર્ષનો ઘટનાક્રમ: જંતર-મંતરથી સંસદ સુધી
સીજેપીએ અગાઉથી જ ૨૦ જુલાઈના રોજ સંસદ કૂચનું એલાન આપ્યું હતું. જોકે, દિલ્હી પોલીસે આ માર્ચ માટે મંજૂરી આપી ન હતી. આમ છતાં, યુવાનોનો ઉત્સાહ અને રોષ એટલો પ્રબળ હતો કે પ્રતિબંધોની પરવા કર્યા વિના હજારોની સંખ્યામાં સમર્થકો જંતર-મંતર પહોંચી ગયા હતા. સ્થિતિને નિયંત્રિત કરવા માટે પોલીસે નવી દિલ્હીમાં બીએનએસએસની કલમ ૧૬૩ લાગુ કરી દીધી હતી, જેનાથી સમગ્ર વિસ્તાર છાવણીમાં ફેરવાઈ ગયો હતો.
જ્યારે પ્રદર્શનકારીઓએ બેરિકેડ્સ તોડીને સંસદ તરફ વધવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે પોલીસ અને આરપીએફના જવાનોએ લાઠીચાર્જ શરૂ કર્યો. આ દ્રશ્યો ખૂબ જ હૃદયદ્રાવક હતા. એક તરફ યુવાનો પોતાના હકની માંગ કરી રહ્યા હતા, તો બીજી તરફ તેમના પર લાઠીઓનો વરસાદ કરવામાં આવી રહ્યો હતો.
રાજકીય સમર્થન અને દિગ્ગજ નેતાઓની હાજરી
આ આંદોલન માત્ર વિદ્યાર્થીઓ પૂરતું સીમિત ન રહેતા તેને વ્યાપક રાજકીય સમર્થન મળ્યું હતું. આમ આદમી પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા મનીષ સિસોદિયા અને સંજય સિંહે સ્થળ પર પહોંચીને યુવાનોને ટેકો આપ્યો હતો. આ ઉપરાંત, આઝાદ સમાજ પાર્ટીના પ્રમુખ અને સાંસદ ચંદ્રશેખર આઝાદ પણ આ સંઘર્ષમાં સામેલ થયા હતા.
ચંદ્રશેખર આઝાદે ભાવુક થઈને કહ્યું હતું, “સરકાર પોતાનો ‘ધર્મ’ નિભાવી રહી છે, પોલીસ પોતાનો ‘ધર્મ’ નિભાવી રહી છે, અને હું આ માટીના સંતાન તરીકે મારું કર્તવ્ય નિભાવી રહ્યો છું. હું અહીં કોઈ નેતા તરીકે નહીં, પણ એક ભારતીય યુવાન તરીકે આવ્યો છું જેનો દર્દ હું સમજી શકું છું.” આ ઉપરાંત, અભિનેતા પ્રકાશ રાજ અને પર્યાવરણવિદ સોનમ વાંગચુકની પત્ની ગીતાંજલિ પણ પ્રદર્શનકારીઓના સમર્થનમાં જોવા મળ્યા હતા, જે દર્શાવે છે કે આ આંદોલન હવે દેશનો મિજાજ બની ગયું છે.
જનજીવન પર અસર અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા
આ પ્રદર્શનને કારણે દિલ્હીના મધ્ય ભાગમાં સ્થિતિ વણસી હતી. લોકોની અવરજવર ખોરવાય નહીં તે માટે દિલ્હી મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન (DMRC) એ તકેદારીના ભાગરૂપે રાજીવ ચોક, જનપથ, પટેલ ચોક, કેન્દ્રીય સચિવાલય અને સેવા તીર્થ જેવા મહત્વના સ્ટેશનો પર પ્રવેશ અને નિકાસ બંધ કરી દીધી હતી. હજારો મુસાફરો આના કારણે અટવાયા હતા, જે દર્શાવે છે કે આ આંદોલનનો વ્યાપ કેટલો મોટો હતો.
શિક્ષણ વ્યવસ્થા પર ઉઠતા ગંભીર સવાલો
આંદોલનકારીઓના મતે, ભારતની શિક્ષણ પ્રણાલીમાં જે રીતે પેપર લીક અને ભ્રષ્ટાચાર ઘર કરી ગયા છે, તે યુવાનોને આત્મહત્યા કરવા મજબૂર કરી રહ્યા છે. જ્યારે પણ કોઈ મોટી પરીક્ષા લેવાય છે, ત્યારે પેપર ફૂટવાના સમાચાર આવે છે અને લાખો વિદ્યાર્થીઓના સપના ચકનાચૂર થઈ જાય છે. સરકારની મૌન ધારણ કરવાની નીતિ અને જવાબદારીમાંથી છટકવાની વૃત્તિ સામે હવે યુવાનોમાં જબરદસ્ત આક્રોશ છે.
આજનો દિવસ ભારતના લોકશાહી માળખા માટે એક કસોટી સમાન હતો. સરકાર આંદોલનને દબાવી શકે છે, લાઠીઓ મારી શકે છે, પરંતુ શું તે યુવાનોના દિલમાં રહેલા અસંતોષને શાંત કરી શકશે? જ્યારે યુવાનો પોતાના ભવિષ્ય માટે રસ્તા પર ઉતરે છે, ત્યારે તેનો અર્થ એ છે કે સિસ્ટમમાં ક્યાંક ખૂબ મોટી ખામી છે. જો સરકારે સમયસર આ મુદ્દાઓનું નિરાકરણ નહીં લાવે, તો આવનારા સમયમાં આ આંદોલન વધુ ઉગ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
યુવાનોનો આ અવાજ માત્ર દિલ્હીની ગલીઓ સુધી સીમિત નહીં રહે, પરંતુ તે દેશના ખૂણે-ખૂણે પહોંચશે. શું સરકાર હવે જાગશે? શું પેપર લીક માફિયાઓ સામે કડક કાર્યવાહી થશે? આ પ્રશ્નો હવે માત્ર સીજેપીના નથી, પણ ભારતના દરેક તે યુવાનના છે જે એક સુરક્ષિત અને ઉજ્જવળ ભવિષ્યની શોધમાં છે.
