‘ઈરાને ક્યારેય પરમાણુ બોમ્બ નથી ઈચ્છ્યો’: અબ્બાસ અરાગચીએ કહ્યું- હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાંથી સુરક્ષિત માર્ગ આપવા તેહરાન તૈયાર
પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલા ભીષણ સૈન્ય સંઘર્ષ અને અત્યંત નાજુક યુદ્ધવિરામની સ્થિતિ વચ્ચે ઈરાન તરફથી એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગંભીર ગણાતું નિવેદન સામે આવ્યું છે. ભારતની સત્તાવાર મુલાકાતે આવેલા ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે, તેહરાને (ઈરાન) “ક્યારેય પરમાણુ હથિયારો નથી ઈચ્છ્યા.” તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, હાલની અશાંતિ વચ્ચે માત્ર અને માત્ર કૂટનીતિ (Diplomacy) જ એકમાત્ર એવો વ્યવહારુ માર્ગ છે જેના દ્વારા આ વૈશ્વિક કટોકટીનો કાયમી ઉકેલ લાવી શકાય તેમ છે.
નવી દિલ્હીમાં આયોજિત બ્રિક્સ (BRICS) દેશોના વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક દરમિયાન એક મહત્વપૂર્ણ પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા અરાગચીએ વૈશ્વિક વ્યાપાર જગતને મોટી ખાતરી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે, વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને તેલના સપ્લાય માટે અત્યંત વ્યુહાત્મક ગણાતી ‘હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ’ (Strait of Hormuz) માંથી દરિયાઈ વાહનોની અવરજવરને સુરક્ષિત રાખવા માટે ઈરાન સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે.
હોર્મુઝ જળડમરૂમધ્યની સુરક્ષા અંગે ઈરાનનું મોટું આશ્વાસન
વૈશ્વિક તેલ વ્યાપારનો એક મોટો હિસ્સો જ્યાંથી પસાર થાય છે તે હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ પર વાત કરતા વિદેશ મંત્રી અરાગચીએ કહ્યું, “અમે હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાંથી તમામ વ્યાપારી જહાજોને સુરક્ષિત રીતે પસાર થવામાં મદદ કરવા માટે તૈયાર છીએ.” તેમણે વૈશ્વિક સમુદાયને આશ્વાસન આપતા ઉમેર્યું કે, ઈરાન કોઈ પણ પ્રકારના સૈન્ય સંઘર્ષ કે યુદ્ધને વધારવા નથી માંગતું, પરંતુ તે પરસ્પર વાતચીત અને વાટાઘાટો દ્વારા જ શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ ઈચ્છે છે.
વર્તમાન પરિસ્થિતિને એક “નાજુક અથવા ડગમગતો યુદ્ધવિરામ” (Shaky Ceasefire) ગણાવતા ઈરાની વિદેશ મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, ઈરાન સાથે સંકળાયેલા કોઈપણ વિવાદ કે સંઘર્ષનો ક્યારેય કોઈ લશ્કરી ઉકેલ હોઈ શકે નહીં. તેમણે કહ્યું, “ગમે તેવો મોટો વિવાદ હોય, તેનો રાજદ્વારી ઉકેલ શોધી શકાય છે. કોઈ પણ પ્રકારના આક્રમણ કે દબાણ સામે લશ્કરી દળ ક્યારેય કાયમી શાંતિ લાવી શકતું નથી.” આ સાથે જ તેમણે પશ્ચિમી દેશોને કડક સંદેશ આપતા કહ્યું કે, “ઈરાનીઓ માત્ર સન્માનની ભાષા જ સમજે છે અને તેનો જ જવાબ આપે છે.”
‘અમેરિકા પર ભરોસો ન કરવા પાછળ અમારી પાસે મજબૂત કારણો છે’
આ પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન અબ્બાસ અરાગચીએ અમેરિકાની નીતિઓ પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે, એક તરફ અમેરિકા ઈરાન સાથે શાંતિ વાટાઘાટોનો ડોળ કરે છે અને બીજી તરફ તે તેહરાન વિરુદ્ધ સતત સૈન્ય અને આર્થિક પગલાં લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિશ્વાસનો ભંગ કરે છે. અરાગચીએ કહ્યું, “અમારી પાસે અમેરિકનો પર ભરોસો ન કરવાના તમામ મજબૂત કારણો છે.”
પોતાના દાવાને સાબિત કરવા માટે તેમણે વર્ષ ૨૦૧૫ ના ઐતિહાસિક પરમાણુ કરાર, જે સત્તાવાર રીતે ‘જોઈન્ટ કોમ્પ્રેહેન્સિવ પ્લાન ઓફ એક્શન’ (JCPOA) તરીકે ઓળખાય છે, તેનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે યાદ અપાવ્યું કે જ્યારે આ કરાર થયો ત્યારે સમગ્ર વિશ્વએ તેની ઉજવણી કરી હતી, પરંતુ ત્યારબાદ અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના શાસનકાળ દરમિયાન વોશિંગ્ટન આ કરારમાંથી એકતરફી રીતે બહાર નીકળી ગયું હતું, જેના કારણે આખા પ્રદેશમાં ફરી અસ્થિરતા સર્જાઈ હતી.
વાટાઘાટો વચ્ચે હુમલા: ઈરાનનો અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ પર ગંભીર આક્ષેપ
ઈરાની વિદેશ મંત્રીએ તાજેતરની ચોંકાવનારી ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કરતા જણાવ્યું કે, “જૂન ૨૦૨૫ માં, પાંચ રાઉન્ડની સઘન વાટાઘાટો પછી, અમારા પર અચાનક હુમલો કરવામાં આવ્યો. આ વર્ષે ફરીથી અમારી વચ્ચે ત્રણ રાઉન્ડની મહત્વપૂર્ણ વાતચીત થઈ અને એવો દાવો કરવામાં આવ્યો કે આ પ્રક્રિયામાં ઘણો સકારાત્મક પ્રગતિ થઈ છે. પરંતુ, તેના બરાબર બે દિવસ પછી, અમેરિકાએ ઈઝરાયેલ સાથે મળીને અમારા પર ફરી હુમલો કરી દીધો. આવી સ્થિતિમાં અમે અમેરિકા પર કેવી રીતે વિશ્વાસ કરી શકીએ?”
અરાગચીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી કે ભવિષ્યમાં આ શાંતિ વાટાઘાટો ત્યારે જ આગળ વધશે જ્યારે સામે પક્ષે એટલે કે અમેરિકા અને તેના સહયોગીઓ તરફથી ગંભીરતા દર્શાવવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું, “અમારો વાટાઘાટોમાં રસ માત્ર ત્યારે જ છે જો સામેની બાજુ પણ એટલી જ ગંભીર હોય. તમે ચર્ચાની વચ્ચે જ અમારા પર હુમલા કરો તે બિલકુલ સહન કરી લેવામાં આવશે નહીં.”
ભારત અને યુએઈના સંબંધો પર ઈરાનનું વલણ
ભારત અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) વચ્ચે વધી રહેલા મજબૂત દ્વિપક્ષીય અને વ્યાપારિક સંબંધો અંગે જ્યારે અરાગચીને પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો, ત્યારે તેમણે અત્યંત પરિપક્વ રાજદ્વારી જવાબ આપ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે નવી દિલ્હી પોતાની વિદેશ નીતિ (Foreign Policy) ને આકાર આપવા માટે સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર છે અને ઈરાન તેમાં કોઈ દખલગીરી ઈચ્છતું નથી.
અરાગચીએ જણાવ્યું કે, “ભારતના દુનિયાના ઘણા બધા દેશો સાથે સારા અને મજબૂત સંબંધો છે અને પોતાના સંબંધો કોની સાથે કેવા રાખવા તે નક્કી કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર ભારતનો પોતાનો છે. અમારા માટે જે સૌથી વધુ મહત્વનું છે તે એ છે કે ભારતના ઈરાન સાથેના સંબંધો કેવા છે.” ઈરાન ભારતના આ સાર્વભૌમત્વનું સન્માન કરે છે.
સમગ્ર વિશ્વ જ્યારે પશ્ચિમ એશિયાના આ ભયાનક યુદ્ધના કારણે આર્થિક મંદી અને તેલના સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે, ત્યારે ઈરાનના વિદેશ મંત્રીનું હોર્મુઝના માર્ગને ખુલ્લો રાખવાનું આ સત્તાવાર આશ્વાસન વૈશ્વિક વ્યાપાર માટે ખૂબ જ મોટો અને હકારાત્મક વળાંક સાબિત થઈ શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય ઈરાનની આ પહેલ પર કેવો પ્રતિસાદ આપે છે.
