દિલ્હી-એનસીઆરની ઝડપને લાગશે પાંખો: નીતિન ગડકરીએ કર્યું ડીએનડી-ફરીદાબાદ-સોહના હાઇવે પ્રોજેક્ટનું ગ્રાઉન્ડ ઇન્સ્પેક્શન
દિલ્હી અને તેની આસપાસના વિસ્તારો એટલે કે નેશનલ કેપિટલ રીજન (NCR) માં ટ્રાફિકની સમસ્યાથી કોણ વાકેફ નથી? કલાકો સુધી જામમાં ફસાયેલા રહેવું એ અહીંના લોકોની રોજિંદી જિંદગીનો એક ભાગ બની ગયો છે. પરંતુ હવે આ મુશ્કેલીઓનો અંત આવવા જઈ રહ્યો છે. દિલ્હી-એનસીઆરના કરોડો વાહનચાલકોને ટૂંક સમયમાં જ જામની સમસ્યામાંથી મોટી રાહત મળવા જઈ રહી છે.
કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને હાઇવે મંત્રી નીતિન ગડકરીએ તાજેતરમાં જ મહત્વાકાંક્ષી ‘ડીએનડી-ફરીદાબાદ-સોહના એક્સેસ કંટ્રોલ હાઇવે’ પ્રોજેક્ટનું સ્થળ પર જઈને ઝીણવટભર્યું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. આ હાઇવે માત્ર એક રસ્તો નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં દિલ્હી, નોઇડા, ગુરુગ્રામ અને ફરીદાબાદ વચ્ચે પ્રવાસ કરનારાઓ માટે મુસાફરીનો સમય અડધો કરી દેનારી એક મોટી લાઈફલાઈન સાબિત થવાનો છે. આ નિરીક્ષણ દરમિયાન દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તા સહિત કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારના અનેક વરિષ્ઠ મંત્રીઓ અને ઉચ્ચ અધિકારીઓ પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા, જે દર્શાવે છે કે સરકાર આ પ્રોજેક્ટને કેટલી ગંભીરતાથી લઈ રહી છે.
ભારતમાલા પરિયોજના: દેશના વિકાસને નવી દિશા આપતો પ્રોજેક્ટ
આ ભવ્ય હાઇવે પ્રોજેક્ટ ભારત સરકારની મહત્વાકાંક્ષી ‘ભારતમાલા પરિયોજના’ હેઠળ વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે. જો આંકડાની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો આ આખો કોરિડોર આશરે ૫૯.૦૬૩ કિલોમીટર લાંબો છે. આ હાઇ-સ્પીડ, છ-લેન ધરાવતો એક્સેસ-કંટ્રોલ્ડ કોરિડોર દિલ્હી, નોઇડા, ગાઝિયાબાદ, ફરીદાબાદ, ગુરુગ્રામ અને સોહના જેવા પ્રમુખ શહેરોને એકબીજા સાથે ખૂબ જ સરળતાથી જોડી દેશે.
આ પ્રોજેક્ટ પાછળ સરકાર અંદાજે ₹૪,૪૬૩ કરોડનો માતબર ખર્ચ કરી રહી છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દિલ્હી-મુંબઈ એક્સપ્રેસવે અને આગામી સમયમાં શરૂ થનારા જેવર (નોઇડા) ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે એક સીમલેસ એટલે કે ક્યાંય પણ રોકાયા વગરની સીધી કનેક્ટિવિટી પૂરી પાડવાનો છે. આ રસ્તો શરૂ થતાંની સાથે જ આંતરરાજ્ય મુસાફરી કરતા વાહનોને દિલ્હીના આંતરિક રસ્તાઓ પર જવાની જરૂર નહીં પડે, જેથી દિલ્હીની અંદરનો ટ્રાફિક પણ હળવો થશે.
એન્જિનિયરિંગની અદભુત અજાયબી: ૧૪૦-મીટર લાંબો ‘નેટવર્ક આર્ક બ્રિજ’
આ હાઇવે માત્ર લંબાઈ કે ખર્ચના કારણે જ ખાસ નથી, પરંતુ તેમાં વપરાયેલી આધુનિક ટેકનોલોજી પણ દેશમાં પ્રથમ હરોળની છે. આ પ્રોજેક્ટનું સૌથી મોટું આકર્ષણ અને મુખ્ય એન્જિનિયરિંગ વિશેષતા તેમાં બનાવવામાં આવી રહેલો ૧૪૦-મીટર લાંબો અત્યાધુનિક “નેટવર્ક આર્ક બ્રિજ” (NAB) છે. આ બ્રિજને ભારતના અત્યાર સુધીના સૌથી અદ્યતન સ્ટીલ બ્રિજ સ્ટ્રક્ચર્સમાંનો એક ગણવામાં આવે છે.
આ પુલના નિર્માણમાં આધુનિક “ટાઇડ-આર્ક” ટેકનોલોજી અને “ક્રોસ્ડ હેંગર” વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. સામાન્ય ભાષામાં સમજીએ તો, આ ટેકનોલોજી પુલને અસાધારણ મજબૂતાઈ આપે છે અને તે ગમે તેવા ભારે ધરતીકંપના આંચકાઓને પણ સરળતાથી સહન કરી શકે છે. આ બ્રિજ ભારતીય ઇજનેરોની કુશળતાનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
વેસ્ટમાંથી બેસ્ટ: કચરાનો ઉપયોગ કરીને પર્યાવરણની સુરક્ષા
આજના સમયમાં જ્યારે ગ્રીન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે, ત્યારે આ પ્રોજેક્ટ પર્યાવરણની સુરક્ષા માટે એક મોટો આદર્શ સ્થાપિત કરે છે. સામાન્ય રીતે હાઇવેના નિર્માણમાં કુદરતી સંસાધનોનો મોટાપાયે વપરાશ થતો હોય છે, પરંતુ આ પ્રોજેક્ટમાં ટકાઉ બાંધકામ પદ્ધતિઓ (Sustainable Construction Practices) અપનાવવામાં આવી છે.
સૌથી પ્રશંસનીય બાબત એ છે કે દિલ્હીના માથે કલંક સમાન બનેલા ઓખલા અને ગાઝીપુર લેન્ડફિલ્સ (કચરાના પહાડો) માંથી બાયો-માઇનિંગ પ્રક્રિયા દ્વારા મેળવવામાં આવેલી આશરે ૨,૦૦,૦૦૦ મેટ્રિક ટન જેટલી નિષ્ક્રિય સામગ્રી (Inert Material) નો ઉપયોગ આ રસ્તાના નિર્માણમાં બેઝ તરીકે કરવામાં આવ્યો છે. આનાથી દિલ્હીનો કચરો પણ ઓછો થયો અને રસ્તા માટે મજબૂત સામગ્રી પણ મળી ગઈ. આ ઉપરાંત, હાઇવેની આસપાસના રહેણાંક વિસ્તારોમાં અવાજનું પ્રદૂષણ ન ફેલાય તે માટે અત્યાધુનિક સાઉન્ડ બેરિયર્સ (ધ્વનિ અવરોધકો) લગાવવામાં આવી રહ્યા છે, તેમજ હાઇવેની બંને બાજુએ સુંદર લેન્ડસ્કેપિંગ અને હજારો વૃક્ષોનું વાવેતર કરવામાં આવી રહ્યું છે.
બાંધકામમાં વિશ્વસ્તરીય ટેકનોલોજીનો સમન્વય
પ્રોજેક્ટને ઝડપથી અને ગુણવત્તાસભર પૂરો કરવા માટે તેમાં વૈશ્વિક સ્તરની ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. બાંધકામ દરમિયાન આજુબાજુની સિંચાઈ નહેરોને કોઈ નુકસાન ન થાય તે માટે હટાવી શકાય તેવા કામચલાઉ સ્ટીલ પાઇલ સપોર્ટનો ઉપયોગ કરાયો છે. આ ઉપરાંત:
- પ્રીકાસ્ટ સેગમેન્ટલ બાંધકામ અને લોન્ચિંગ ગર્ડર્સ
- ઉચ્ચ-શક્તિ ધરાવતું ખાસ E450 સ્ટીલ
- પુલ સાંધવા માટે ગ્રેડ 10.9 ના મજબૂત બોલ્ટ્સ
- ધરતીકંપ સામે રક્ષણ આપતા ઉચ્ચ-ડેમ્પિંગ રબર બેરિંગ્સ
- વાહનોની સરળ અવરજવર માટે સ્વિવલ વિસ્તરણ સાંધા (Swivel Expansion Joints)
આ તમામ ટેકનોલોજીના કારણે આ હાઇવે દાયકાઓ સુધી કોઈપણ મોટા મેન્ટેનન્સ વગર અડીખમ ઊભો રહેશે.
જેવર એરપોર્ટ સાથે સીધું જોડાણ: ₹૨,૩૬૦ કરોડનો વધારાનો લિંક પ્રોજેક્ટ
નોઇડા આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ (જેવર) આગામી સમયમાં ઉત્તર ભારતનું સૌથી મોટું એવિએશન હબ બનવા જઈ રહ્યું છે. આ એરપોર્ટ સુધી પહોંચવા માટે લોકોને દિલ્હીના ટ્રાફિકમાંથી પસાર ન થવું પડે તે માટે એક અલગ કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ પર પણ કામ ચાલી રહ્યું છે. આ અંતર્ગત, ડીએનડી-ફરીદાબાદ બાયપાસને દિલ્હી-મુંબઈ એક્સપ્રેસવે, યમુના એક્સપ્રેસવે અને ઇસ્ટર્ન પેરિફેરલ એક્સપ્રેસવે સાથે સીધો જોડી દેવામાં આવશે.
આ પેટા-પ્રોજેક્ટ આશરે ૩૧.૪૨૫ કિલોમીટર લાંબો એક્સપ્રેસવે છે, જેના નિર્માણ પાછળ અંદાજે ₹૨,૩૬૦ કરોડનો ખર્ચ થવાનો અંદાજ છે. આ ખાસ રસ્તો ફરીદાબાદના ચંદાવલી ગામથી શરૂ થઈને ગૌતમ બુદ્ધ નગર (નોઇડા) ના દયાનાપુર ગામ સુધી વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે. તે ૬ અને ૮ લેનનો સંપૂર્ણ એક્સેસ-કંટ્રોલ્ડ હાઇવે હશે, એટલે કે તેમાં સ્થાનિક ટ્રાફિક નડતરરૂપ નહીં બને. આ પ્રોજેક્ટમાં ચાર મુખ્ય લોકેશન – ડીએનડી-સોહના હાઇવે, ઇસ્ટર્ન પેરિફેરલ એક્સપ્રેસવે, યમુના એક્સપ્રેસવે અને ડીએફસીસી (DFCC) ક્રોસિંગ પર મોટા ફ્લાયઓવર અને ઇન્ટરચેન્જ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી વાહનો કોઈપણ અડચણ વગર પોતાની લેન બદલી શકશે.
દિલ્હીને ટ્રાફિકના ભારણમાંથી મળશે મોટી મુક્તિ
સરકારનું માનવું છે કે આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થતાં જ ઉત્તર ભારત (જેમ કે પંજાબ, હરિયાણા, હિમાચલ) તરફથી આવતો ટ્રાફિક દિલ્હી શહેરમાં પ્રવેશ્યા વિના જ ઇસ્ટર્ન પેરિફેરલ એક્સપ્રેસવેના માધ્યમથી સીધો નોઇડા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ સુધી પહોંચી શકશે.
આનાથી બે મોટા ફાયદા થશે: પ્રથમ, દક્ષિણ દિલ્હી, ફરીદાબાદ અને ગુરુગ્રામથી એરપોર્ટ જવાનો સમય અડધાથી વધુ ઘટી જશે. બીજું, દિલ્હીના આંતરિક રસ્તાઓ પરથી હજારો ભારે વાહનોનું ભારણ ઓછું થઈ જશે, જેના કારણે દિલ્હીમાં વાયુ પ્રદૂષણ અને ટ્રાફિક જામ બંનેમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળશે.

