શું છે એસી પર લખેલો ISEER નંબર? જેના વિશે 90% લોકો નથી જાણતા
ભારતમાં અત્યારે ઉનાળો તેના પૂરા મિજાજમાં છે. સૂર્યદેવ આકાશમાંથી જાણે આગ વરસાવી રહ્યા છે અને ગરમીથી બચવા માટે લોકો ઘરોમાં એસી (AC)નો આશરો લઈ રહ્યા છે. આ જ કારણે અત્યારે બજારમાં એસીની ડિમાન્ડ આસમાને પહોંચી છે. ઘણા લોકો નવું એસી ખરીદી રહ્યા છે, તો ઘણા પોતાના જૂના મોડલને અપગ્રેડ કરી રહ્યા છે.
જ્યારે પણ આપણે એસી ખરીદવા ઈલેક્ટ્રોનિક્સ શોરૂમમાં જઈએ છીએ, ત્યારે આપણી નજર સૌથી પહેલા ક્યાં જાય છે? ચોક્કસપણે એસી પર લાગેલા પેલા ચમકતા સ્ટાર રેટિંગ (Energy Star) પર! આપણે વિચારીએ છીએ કે જો 5-સ્ટાર એસી ખરીદી લીધું, તો સમજો વીજળીનું બિલ સાવ ઓછું આવશે અને આપણું કામ થઈ ગયું.
પરંતુ, એસી ખરીદવાની આ અડધી વાર્તા છે. સ્માર્ટ ખરીદદારો માત્ર સ્ટાર રેટિંગ જોઈને નિર્ણય નથી લેતા. વાસ્તવમાં, એસી પર લાગેલા સ્ટીકરમાં સ્ટાર રેટિંગની નીચે એક નાનો નંબર લખેલો હોય છે, જેને ISEER વેલ્યુ (ISEER Value) કહેવામાં આવે છે. મોટાભાગના લોકો આ નંબરને પૂરેપૂરો નજરઅંદાજ કરી દે છે, જ્યારે ખરીદતી વખતે આ નંબર જોવો સૌથી વધુ જરૂરી છે.
આજે આપણે એકદમ સરળ ભાષામાં સમજીશું કે આ ISEER નંબર શું છે, તે કેવી રીતે કામ કરે છે અને તે તમારા ખિસ્સા પર કેવી મોટી અસર પાડી શકે છે.
એનર્જી સ્ટાર કરતાં કેમ વધારે જરૂરી છે ISEER નંબર?
એસી પર જે સ્ટાર રેટિંગ આપવામાં આવે છે, તે ભારતમાં BEE (Bureau of Energy Efficiency) નામની સરકારી સંસ્થા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. આ સ્ટાર રેટિંગ વાસ્તવમાં ISEER નામના માપદંડ પર જ આધારિત હોય છે.
આને એક સરળ ઉદાહરણથી સમજીએ. સ્ટાર રેટિંગને તમે સ્કૂલના રિપોર્ટ કાર્ડમાં મળતા ‘ગ્રેડ’ (જેમ કે A અથવા B) તરીકે ગણી શકો, જ્યારે ISEER નંબર એ તમારા અસલી ‘માર્ક્સ’ (ટકાવારી) છે.
હવે વિચારો કે, બે અલગ-અલગ વિદ્યાર્થીઓને ‘A’ ગ્રેડ મળ્યો હોય, પણ બની શકે કે એકના 91 ટકા હોય અને બીજાના 98 ટકા હોય! એસીની બાબતમાં પણ આવું જ થાય છે. બજારમાં મળતા બે અલગ-અલગ બ્રાન્ડના 5-સ્ટાર એસી દેખાવમાં અને રેટિંગમાં સરખા હોઈ શકે છે, પરંતુ તેમની અંદર રહેલી ISEER વેલ્યુ અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. તેથી, જે એસીનો ISEER નંબર ઊંચો હશે, તે વધારે શ્રેષ્ઠ પર્ફોર્મન્સ આપશે.
વાસ્તવમાં ISEER રેટિંગ શું છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
ISEER નું પૂરું નામ Indian Seasonal Energy Efficiency Ratio (ઇન્ડિયન સીઝનલ એનર્જી એફિશિયન્સી રેશિયો) છે. આ રેશિયો આપણને એ જણાવે છે કે કોઈ એસી આખા ઉનાળાની સીઝનમાં કેટલી વીજળી વાપરીને કેટલી કૂલિંગ (ઠંડક) આપે છે.
આ કોઈ એક દિવસ કે એક કલાકનું રીડિંગ નથી હોતું, પરંતુ ભારતના વાતાવરણ અને ઉનાળાના આખા પાંચ-છ મહિનાના સમયગાળાને ધ્યાનમાં રાખીને તેની કાર્યક્ષમતા માપવામાં આવે છે.
ISEERનો સીધો નિયમ છે: જેટલો મોટો નંબર, એટલું એસી વીજળી બચાવવામાં વધુ પાવરફુલ!
ધારો કે બજારમાં બે એસી ઉપલબ્ધ છે અને બંને 5-સ્ટાર રેટિંગવાળા છે.
-
એસી ‘A’ નો ISEER નંબર: 5.8 છે.
-
એસી ‘B’ નો ISEER નંબર: 4.9 છે.
અહીં ભલે બંને એસી 5-સ્ટાર હોય, પરંતુ 5.8 ISEER વાળું એસી, 4.9 વાળા એસી કરતાં ઘણી ઓછી વીજળી વાપરશે અને કૂલિંગ પણ વધારે સારું આપશે. એટલે કે લાંબા ગાળે આ નાનો નંબર તમારા હજારો રૂપિયાની બચત કરાવી શકે છે.
એસી પર લાગેલા BEE લેબલને સાચી રીતે વાંચતા શીખો
જ્યારે પણ તમે નવું એસી ફાઇનલ કરો, ત્યારે તેના ઇન્ડોર યુનિટ પર લાગેલા રંગીન BEE એનર્જી લેબલને ખૂબ ધ્યાનથી જુઓ. આ લેબલમાં મુખ્યત્વે ત્રણ વસ્તુઓ સમજવી જરૂરી છે:
1. સ્ટાર રેટિંગ (Star Rating)
લેબલમાં સૌથી ઉપર મોટા અક્ષરે સ્ટાર બતાવેલા હોય છે (1 થી લઈને 5 સુધી). આ તમને એસી કેટલું કાર્યક્ષમ છે તેનો એક ઉપરછલ્લો અંદાજ આપે છે.
2. ISEER વેલ્યુ (ISEER Value)
2. ISEER વેલ્યુ (ISEER Value)લેબલની વચ્ચેના ભાગમાં સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ISEER લખેલું હશે અને તેની સામે 4.5, 5.2 કે 5.8 જેવો કોઈ આંકડો લખ્યો હશે. બે અલગ-અલગ એસીની સરખામણી કરતી વખતે હંમેશાં આ નંબર જેનો મોટો હોય તેને જ પ્રાથમિકતા આપો.
3. વાર્ષિક વીજળી વપરાશ (Electricity Consumption – kWh)
આ લેબલ પર લખેલી સૌથી કામની અને જાદુઈ વસ્તુ છે. ત્યાં લખેલું હોય છે કે આ એસી વર્ષભરમાં અંદાજે કેટલા યુનિટ (kWh) વીજળી વાપરશે (જેમ કે 550 Units કે 620 Units). આ નંબરના આધારે તમે તમારા ઘરનું એસીનું બિલ એડવાન્સમાં ગણી શકો છો.
એસી ખરીદતા પહેલાં તમારા ઘરનું અંદાજિત બિલ જાતે કેવી રીતે ગણશો?
તમારે એસી ચલાવવાનો વાર્ષિક ખર્ચ જાણવો હોય તો ગણિત એકદમ સરળ છે.
-
સૌથી પહેલા એસીના લેબલ પર લખેલા ‘વાર્ષિક વીજળી વપરાશ’ (Units/kWh) નો આંકડો જુઓ. (ધારો કે તે 600 યુનિટ છે).
-
હવે તમારા વિસ્તારમાં વીજ કંપની (જેમ કે PGVCl, MGVCL, UGVCL, DGVCL કે Torrent Power) પ્રતિ યુનિટ કેટલો ચાર્જ લે છે તે તમારા જૂના બિલમાં જુઓ. (ધારો કે સરેરાશ ચાર્જ રૂપિયા 7 પ્રતિ યુનિટ છે).
-
હવે આ બંનેનો ગુણાકાર કરી નાખો:
$$\text{600 યુનિટ} \times \text{રૂપિયા 7} = \text{રૂપિયા 4200 (વર્ષનો અંદાજિત ખર્ચ)}$$
આ રીતે તમે શોરૂમમાં ઊભા-ઊભા જ જાણી શકશો કે કયું એસી ખરીદવાથી તમારા ઘરે દર મહિને લાઈટ બિલનો કેટલો કરંટ લાગશે!
માત્ર સ્ટાર પાછળ ન ભાગો, સ્માર્ટ બનો
નવું એસી ખરીદવું એ એક મોટું રોકાણ છે. ઘણીવાર લોકો થોડા રૂપિયા બચાવવા ચક્કરમાં ઓછો ISEER નંબર ધરાવતું સસ્તું એસી ખરીદી લે છે, પરંતુ પછી દર મહિને આવતા મોટો લાઈટ બિલના કારણે પસ્તાય છે.
તેથી, હવે જ્યારે પણ તમે નવું એસી લેવા બજારમાં જાવ, ત્યારે સેલ્સમેનની વાતોમાં આવ્યા વગર કે માત્ર સ્ટાર રેટિંગ જોયા વગર, એસીનું પેલા BEE લેબલ પાસે જજો. ત્યાં લખેલો ISEER નંબર અને વાર્ષિક યુનિટનો વપરાશ ચેક કરજો. જે એસીનો ISEER નંબર વધુ હશે, તે જ એસી ખરા અર્થમાં તમારા ઘરને ઠંડક આપવાની સાથે તમારા ખિસ્સાને પણ શાંત રાખશે!
