અમેરિકામાં ભારતીયો પર મોટું સંકટ! નોકરી ગયા પછી હવે આ વિઝા મેળવવો પણ બન્યો અશક્ય
સિલિકોન વેલી અને સમગ્ર અમેરિકાની દિગ્ગજ ટેકનોલોજી કંપનીઓમાં નોકરી કરતા અને પોતાની પ્રતિભાના જોરે વૈશ્વિક સ્તરે ડંકો વગાડતા હજારો ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ અત્યારે તેમના જીવનના સૌથી મુશ્કેલ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. વૈશ્વિક આર્થિક મંદી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો વધતો પ્રભાવ અને કંપનીઓ દ્વારા થઈ રહેલા ખર્ચ કાપના કારણે હજારો ભારતીયોએ પોતાની હાઈ-પ્રોફાઈલ નોકરીઓ ગુમાવવી પડી છે. પરંતુ વાત માત્ર નોકરી જવા પૂરતી સીમિત નથી, અસલી સંકટ તો ત્યારપછી શરૂ થાય છે.
તાજેતરમાં નોકરીમાંથી કાઢી મુકાયેલા આ ટેક પ્રોફેશનલ્સ સામે હવે અમેરિકામાં કાયદેસર રીતે ટકી રહેવાનો એક બહુ મોટો પડકાર આવી પડ્યો છે. પોતાનું અસ્તિત્વ બચાવવા અને નવી નોકરી શોધવા માટે આ પ્રોફેશનલ્સ હવે શોર્ટ-ટર્મ વિઝિટર વિઝા (B-2) નો આશરો લઈ રહ્યા છે. જોકે, હવે આ વૈકલ્પિક રસ્તો પણ બંધ થઈ રહ્યો હોય તેવું દેખાય છે. અમેરિકી ઇમિગ્રેશન સત્તાવાળાઓ (Immigration Authorities) હવે આ પ્રકારના વિઝા સ્ટેટસ બદલવાની અરજીઓની અત્યંત કડક સ્તરે તપાસ કરી રહ્યા છે. આ આકરી ચકાસણીને કારણે ભારતીય પ્રોફેશનલ્સની મુશ્કેલીઓમાં ઓર વધારો થયો છે અને તેઓ ભારે માનસિક તણાવ હેઠળ જીવી રહ્યા છે.
છંટની બાદ માત્ર 60 દિવસની કઠિન ડેડલાઇન
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓ દરમિયાન અમેરિકાની અગ્રણી કંપનીઓ જેવી કે એમેઝોન (Amazon), ઓરેકલ (Oracle), કોગ્નિઝન્ટ (Cognizant) અને મેટા (Meta) જેવી દિગ્ગજ ટેક કંપનીઓએ મોટા પાયે કર્મચારીઓની છંટની કરી છે. આ છંટનીનો સૌથી મોટો ભોગ ભારતીય આઇટી એન્જિનિયરો બન્યા છે, જેઓ H-1B વિઝા પર અમેરિકામાં રહીને કામ કરી રહ્યા હતા. H-1B વિઝા એ બિન-ઇમિગ્રન્ટ વિઝા છે જે અમેરિકન કંપનીઓને સૈદ્ધાંતિક અથવા તકનીકી કુશળતાની જરૂર હોય તેવા વિશિષ્ટ વ્યવસાયોમાં વિદેશી કામદારોને રોજગારી આપવાની મંજૂરી આપે છે.
પ્રવર્તમાન અમેરિકન ઇમિગ્રેશન નિયમો અનુસાર, જો કોઈ H-1B વિઝા ધારક પોતાની નોકરી ગુમાવે છે, તો તેની પાસે નવો એમ્પ્લોયર (કંપની) શોધવા અને પોતાના વિઝા ટ્રાન્સફર કરવા માટે માત્ર 60 દિવસનો ‘ગ્રેસ પીરિયડ’ એટલે કે સમયગાળો હોય છે. આ 60 દિવસની ડેડલાઇન અત્યંત ક્રૂર સાબિત થઈ રહી છે. જો કોઈ પ્રોફેશનલ આ નક્કી કરેલા સમયમાં નવી નોકરી મેળવવામાં નિષ્ફળ જાય, તો તેણે કાયદેસર રીતે અમેરિકા છોડીને પોતાના વતન પાછા ફરવું પડે છે.
વર્તમાન સમયમાં અમેરિકન જોબ માર્કેટમાં ચાલી રહેલી મંદીને કારણે 60 દિવસમાં નવી નોકરી મેળવવી એ ભગીરથ કાર્ય સમાન બની ગયું છે. ઇન્ટરવ્યુની પ્રક્રિયાઓ જ મહિનાઓ સુધી ચાલતી હોય છે. આવી સ્થિતિમાં, અમેરિકામાં કાયદેસર રીતે રોકાવાનો સમય લંબાવવા માટે, ઘણા પ્રભાવિત ભારતીયોએ B-2 વિઝિટર વિઝામાં પોતાનું સ્ટેટસ બદલવા માટે અરજી કરવાનું શરૂ કર્યું. B-2 વિઝા સામાન્ય રીતે પ્રવાસીઓ અથવા તબીબી સારવાર માટે હોય છે, પરંતુ તે અરજદારને અમેરિકામાં વધુ 6 મહિના રોકાવાની પરવાનગી આપે છે, જેથી તેઓને નવી નોકરી શોધવા માટે થોડો વધુ સમય મળી શકે.
વિઝા રિજેક્શન અને પૂછપરછના કેસોમાં 10 ગણો ધરખમ ઉછાળો
પરંતુ, હવે અમેરિકન સરકારની કડકાઈને કારણે આ પાછલો દરવાજો પણ બંધ થઈ રહ્યો છે. ઇમિગ્રેશન કાયદાના નિષ્ણાતો અને વકીલોના જણાવ્યા અનુસાર, વિઝા સ્ટેટસને H-1B માંથી B-2 માં રૂપાંતરિત કરવાની આ અરજીઓને અમેરિકન સત્તાવાળાઓ હવે ખૂબ જ શંકાની નજરે જોઈ રહ્યા છે. અધિકારીઓને લાગે છે કે આ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ માત્ર અમેરિકામાં રોકાણ લંબાવવા માટેના એક બહાના તરીકે થઈ રહ્યો છે.
અમેરિકાના જાણીતા અને અનુભવી ઇમિગ્રેશન વકીલ રાજીવ ખન્નાએ આ પરિસ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. એવું કહેવાય છે કે, “હાલમાં, ‘રિક્વેસ્ટ ફોર એવિડન્સ’ (RFEs – રિક્વેસ્ટ ફોર એવિડન્સ) અને ‘નોટિસ ઓફ ઇરાદા’ (અરજી નકારવાની ચેતવણી) પર છટણીનો ભોગ બનેલા H-1B કર્મચારીઓના B-1/B-2 સ્ટેટસમાં ફેરફાર કરવા માટેની અરજીઓ આવે છે. કેસોમાં અભૂતપૂર્વ વધારો થયો છે.” તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે, તેમણે તેમના લાંબા કારકિર્દીમાં ક્યારેય આવી પરિસ્થિતિ જોઈ નથી. હાલમાં, આવા શંકાસ્પદ કેસ અને કડક પૂછપરછની સંખ્યા સામાન્ય દિવસોની તુલનામાં લગભગ 10 ગણી વધી ગઈ છે. અમેરિકન ઇમિગ્રેશન વિભાગ હવે જમીની સ્તરે દરેક ઘટનાની કાળજીપૂર્વક તપાસ કરી રહ્યું છે, જેના કારણે, સામાન્ય અને સાચા અરજદારો પણ મુશ્કેલીમાં મુકાઈ રહ્યા છે.
આંકડાઓ બયાન કરે છે કટોકટીની ગંભીરતા
આ વિઝા કટોકટી અને છંટનીની વાસ્તવિકતા કેટલી ભયાનક છે, તે આંકડાઓ પર નજર નાખવાથી સ્પષ્ટ માલૂમ પડે છે. વૈશ્વિક સ્તરે ટેક ક્ષેત્રની છંટની પર નજર રાખતી વેબસાઇટ Layoffs.fyi ના તાજા આંકડા દર્શાવે છે કે:
-
વર્ષ 2026 માં અત્યાર સુધીમાં: માત્ર આ ચાલુ વર્ષના શરૂઆતના મહિનાઓમાં જ ટેક અને સ્ટાર્ટઅપ સેક્ટરની આશરે 144 જેટલી કંપનીઓએ 1,10,000 થી વધુ કર્મચારીઓને નોકરીમાંથી મુક્ત કરી દીધા છે.
-
હજારો પરિવારો પ્રભાવિત: ઇમિગ્રેશન ક્ષેત્રની અગ્રણી સંસ્થા ‘બાઉન્ડલેસ ઇમિગ્રેશન’ ના સીઇઓ શ્યાઓ વાંગના અંદાજ મુજબ, છેલ્લા દોઢ વર્ષમાં અમેરિકામાં થયેલી સામૂહિક છંટનીથી હજારો H-1B વિઝા ધારક કર્મચારીઓ સીધી રીતે પ્રભાવિત થયા છે, જેમાંથી બહુમતી ભારતીયોની છે.
-
H-1B વિઝામાં ભારતીયોનો દબદબો: અમેરિકન નાગરિકત્વ અને ઇમિગ્રેશન સેવાઓ (USCIS) ના સત્તાવાર ડેટા અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2025 દરમિયાન મંજૂર કરવામાં આવેલી કુલ 4,06,348 H-1B વિઝા અરજીઓમાંથી 2,83,772 અરજીઓ માત્ર ભારતીય નાગરિકોની હતી.
આ આંકડો સ્પષ્ટ કરે છે કે અમેરિકાના H-1B પ્રોગ્રામનો સૌથી મોટો લાભાર્થી ભારત દેશ છે. તેથી, જ્યારે પણ અમેરિકન ટેક સેક્ટરમાં કોઈ મોટી હલચલ કે છંટની થાય છે, ત્યારે તેની સૌથી મોટી અને સીધી માઇનસ અસર ભારતીય પરિવારો પર જ પડે છે.
ભવિષ્યની ચિંતા અને પ્રોફેશનલ્સની અસમંજસતા
અમેરિકામાં વર્ષો સુધી ટેક્સ ચૂકવનારા, ત્યાં આર્થિક પ્રગતિમાં યોગદાન આપનારા અને ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવનારા આ ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ આજે અચાનક જ કાયદાકીય ગૂંચવણોમાં ફસાઈ ગયા છે. ઘણા પ્રોફેશનલ્સે ત્યાં પોતાના ઘરો ખરીદ્યા છે, તેમના બાળકો ત્યાંની શાળાઓમાં અભ્યાસ કરે છે. આવી સ્થિતિમાં, માત્ર 60 દિવસની અંદર બધું જ સમેટીને ભારત પાછા ફરવું અથવા B-2 વિઝાના રિજેક્શનના ડર વચ્ચે જીવવું એ અત્યંત પીડાદાયક છે.
