ટેક્સપેયર્સ સાવધાન! ઉતાવળમાં આઈટીઆર ફાઇલ કર્યું તો રિફંડ અટકાશે અને થશે મોટું નુકસાન
આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરવાની મોસમ શરૂ થતાં જ મોટાભાગના કરદાતાઓ છેલ્લી ઘડીની દોડધામ અને લેટ ફીથી બચવા માટે વહેલી તકે પોતાનું રિટર્ન સબમિટ કરવાની ઉતાવળ કરવા લાગે છે. જો તમે પણ આ વર્ષે આવું જ કંઈક વિચારી રહ્યા છો, તો થોડીવાર થોભી જવાની જરૂર છે. ટેક્સ નિષ્ણાતોના મતે, ઉતાવળમાં લેવાયેલું આ પગલું તમને ફાયદાને બદલે મોટું નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આવકવેરાના નિયમો અને વ્યવહારિક પાસાઓને ધ્યાનમાં રાખીને કરદાતાઓએ ઓછામાં ઓછી ૧૫ જૂન સુધી આઈટીઆર ફાઇલ કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
૧૫ જૂનની સમયમર્યાદા પાછળનું અસલી કારણ
કોઈપણ નાણાકીય વર્ષ પૂરું થયા પછી, તેની સાથે જોડાયેલા ઘણા મહત્વપૂર્ણ નાણાકીય દસ્તાવેજો અને ટેક્સ વિગતો સરકારી પોર્ટલ પર સંપૂર્ણ રીતે અપડેટ થવામાં જૂનના મધ્ય ભાગ સુધીનો સમય લાગે છે. ખાસ કરીને નોકરીયાત વર્ગ (વેતનભોગી કર્મચારીઓ) માટે સૌથી મહત્વનો દસ્તાવેજ ‘ફોર્મ ૧૬’ (Form 16) ગણાય છે. નિયમ મુજબ, કંપનીઓ કે એમ્પ્લોયર માટે આ ફોર્મ ૧૬ ઇશ્યૂ કરવાની સત્તાવાર છેલ્લી તારીખ જ ૧૫ જૂન નક્કી કરવામાં આવી છે.
હવે જો તમે ફોર્મ ૧૬ મેળવ્યા વિના, માત્ર તમારી માસિક સેલરી સ્લિપ (Salary Slip) ના ભરોસે રિટર્ન ફાઇલ કરી દો છો, તો તેમાં ભૂલ થવાની સંભાવના ઘણી વધી જાય છે. સેલરી સ્લિપમાં કદાચ તમારા દ્વારા વર્ષ દરમિયાન લેવાયેલી તમામ ટેક્સ કપાત (Deductions) અને મુક્તિની વિગતો સ્પષ્ટ ન પણ હોય. પરિણામે, તમે ક્લેમ કરી શકતા હો તેવા ડિડક્શન ચૂકી જવાનો ડર રહે છે, જે આખરે તમારી ટેક્સ જવાબદારી (Tax Liability) માં વધારો કરે છે.
આ ૩ મુખ્ય દસ્તાવેજો અપડેટ થવા કેમ જરૂરી છે?
જ્યાં સુધી આવકવેરા વિભાગના ઓનલાઈન પોર્ટલ પર તમારા પરમેનન્ટ એકાઉન્ટ નંબર (PAN) સામે નોંધાયેલો તમામ નાણાકીય ડેટા યોગ્ય રીતે રિફ્લેક્ટ ન થાય, ત્યાં સુધી આઈટીઆર સબમિટ કરવું સલામત નથી. સામાન્ય રીતે ૧૫ જૂન સુધીમાં નીચેના ત્રણ મુખ્ય દસ્તાવેજો સંપૂર્ણપણે અપડેટ થઈ જતા હોય છે:
૧. ફોર્મ ૨૬એએસ (Form 26AS): વિવિધ કંપનીઓ, સંસ્થાઓ અને બેંકો માટે તેમના દ્વારા કાપવામાં આવેલા ટીડીએસ (TDS) નું રિટર્ન ફાઇલ કરવાની છેલ્લી તારીખ ૩૧ મે હોય છે. તેઓ જ્યારે પોતાનું ટીડીએસ રિટર્ન સબમિટ કરે, તેના થોડા દિવસો પછી જ તમારા ફોર્મ ૨૬એએસ માં તમે ચૂકવેલો ટેક્સ યોગ્ય રીતે દેખાવા લાગે છે. જો તમે આ ડેટા અપડેટ થયા પહેલા રિટર્ન ફાઇલ કરશો, તો તમારા ટીડીએસનો ક્રેડિટ ક્લેમ રિજેક્ટ થઈ શકે છે.
૨. એન્યુઅલ ઇન્ફોર્મેશન સ્ટેટમેન્ટ (AIS): આજકાલ આવકવેરા વિભાગ એઆઈએસ (AIS) અને ટીએઆઈએસ (TAIS) દ્વારા તમારી તમામ નાણાકીય ગતિવિધિઓ પર નજર રાખે છે. બેંકો, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ હાઉસીસ, શેર બ્રોકર્સ અને રજિસ્ટ્રાર કચેરીઓ તમારા દ્વારા કરવામાં આવેલા મોટા નાણાકીય વ્યવહારો (જેવા કે ફિક્સ ડિપોઝિટનું વ્યાજ, શેર કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડનું વેચાણ, પ્રોપર્ટીની ખરીદી વગેરે) ની માહિતી ધીમે-ધીમે ટેક્સ વિભાગને મોકલે છે. આ તમામ વિગતો જૂનના પ્રથમ કે બીજા અઠવાડિયા સુધીમાં જ એઆઈએસમાં સંપૂર્ણ રીતે અપડેટ થાય છે.
૩. ફોર્મ ૧૬ (Form 16): આ ફોર્મમાં તમારી કંપની દ્વારા તમને ચૂકવાયેલો કુલ પગાર, કપાત કરાયેલી રકમ અને કાપવામાં આવેલા ટીડીએસનું સચોટ અને પ્રમાણિત સરવૈયું હોય છે. આઈટીઆર ફાઇલ કરતી વખતે આ ફોર્મના આંકડા અને પોર્ટલના આંકડા મેચ થવા અનિવાર્ય છે.
ઉતાવળ કરશો તો મળી શકે છે ઇનકમ ટેક્સની નોટિસ
જો તમે આ ત્રણેય મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજો સરકારી પોર્ટલ પર પૂરેપૂરા અપડેટ થાય તે પહેલાં જ ઉત્સાહમાં આવીને આઈટીઆર સબમિટ કરી દેશો, તો તમે ફાઇલ કરેલી માહિતી અને આવકવેરા વિભાગના ઓટો-પોપ્યુલેટેડ ડેટા વચ્ચે મોટો તફાવત (Data Mismatch) સર્જાઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કરદાતાઓને નીચે મુજબની મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે:
-
ડેટા મિસમેચની નોટિસ: ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટ તમારા રિટર્નમાં વિસંગતતા જોઈને કલમ ૧૪૩(૧) અથવા અન્ય કલમો હેઠળ ડેટા મિસમેચની નોટિસ મોકલી શકે છે અને ખુલાસો માંગી શકે છે.
-
સુધારેલું રિટર્ન (Revised ITR): ભૂલ સમજાાયા પછી તમારે ફરીથી નવું સુધારેલું રિટર્ન ફાઇલ કરવું પડશે. આનાથી તમારી કાગળિયાની કામગીરી, સમય અને ટેક્સ કન્સલ્ટન્ટની ફીનો બગાડ થશે.
-
રિફંડમાં વિલંબ: જો તમારો ટેક્સ વધુ કપાયો હોય અને તમે રિફંડની આશા રાખી રહ્યા હો, તો ડેટા મેચ ન થવાને કારણે તમારું રિફંડ લાંબા સમય સુધી અટવાઈ શકે છે.
