યુદ્ધ રોકવા પાકિસ્તાનની ડિપ્લોમસી સ્ટ્રાઈક: આર્મી ચીફ અસીમ મુનીર પહોંચશે ઈરાન, ટ્રમ્પે આપી ચેતવણી– ‘વાતચીત છેલ્લા તબક્કે છે’
મધ્ય-પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ)માં ચાલી રહેલા ભયાનક તણાવ અને યુદ્ધની સ્થિતિને ડામવા માટે વૈશ્વિક સ્તરે રાજદ્વારી પ્રયાસો ખૂબ જ તેજ થઈ ગયા છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધી રહેલી દુશ્મનાવટને રોકવા માટે પાકિસ્તાન હવે સક્રિય મધ્યસ્થી તરીકે સામે આવ્યું છે. ઈરાનના મીડિયા આઉટલેટના અહેવાલ મુજબ, પાકિસ્તાનના સૈન્ય વડા (આર્મી ચીફ) જનરલ અસીમ મુનીર આ ગુરુવારે જ તેહરાનની મુલાકાતે જાય તેવી પ્રબળ શક્યતા છે. આ મુલાકાતનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પડદા પાછળ ચાલી રહેલી વાટાઘાટોને કોઈ સકારાત્મક વળાંક આપવાનો છે.
આ અણધારી રાજદ્વારી હલચલ એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે પાકિસ્તાન બંને પરમાણુ અને સૈન્ય સત્તાઓ વચ્ચે સંદેશાવ્યવહારના મુખ્ય માધ્યમ (ચેનલ) તરીકે કામ કરી રહ્યું છે. અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે, ચાલુ સપ્તાહમાં જ પાકિસ્તાનના ગૃહમંત્રી સૈયદ મોહસિન નકવીએ પણ તેહરાનની બીજી વખત મુલાકાત લીધી હતી અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશકિયન સહિતના ઉચ્ચ અધિકારીઓ સાથે બંધ બારણે બેઠકો કરી હતી.
મુનીરની તેહરાન મુલાકાત અંગે ચાલી રહ્યું છે મંથન
ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશકિયન અને પાકિસ્તાનના ગૃહમંત્રી વચ્ચે થયેલી બેઠકોમાં પ્રાદેશિક સુરક્ષા, અમેરિકા સાથેની પરોક્ષ વાતચીતની સ્થિતિ અને વર્તમાન રાજદ્વારી પરામર્શ અંગે વિગતવાર ચર્ચા થઈ હતી. રોઈટર્સના એક અહેવાલમાં આ વાટાઘાટોથી વાકેફ ત્રણ અનામી સ્ત્રોતોના હવાલાથી જણાવવામાં આવ્યું છે કે, જનરલ અસીમ મુનીર ગુરુવારે જ તેહરાન જવું કે નહીં તે અંગેનો આખરી નિર્ણય લેશે. હાલમાં પાકિસ્તાની સૈન્ય નેતૃત્વ અને સરકાર આ મુલાકાતના તમામ પાસાઓ પર ગંભીરતાથી મંથન કરી રહ્યા છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની કડક ચેતવણી: ‘વાતચીત બોર્ડરલાઈન પર છે’
બીજી તરફ, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ સમગ્ર મામલે ખૂબ જ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ગત ૮ એપ્રિલથી લાગુ થયેલા યુદ્ધવિરામે હંગામી ધોરણે હિંસા પર બ્રેક લગાવી દીધી છે, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે બુધવારે સ્થાનિક સમય અનુસાર સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી હતી કે રાજદ્વારી ઉકેલ માટેનો સમય હવે ખૂબ જ ઝડપથી ઓછો થઈ રહ્યો છે. રિપબ્લિકન પ્રમુખે વર્તમાન વાટાઘાટોને સંભવિત કરાર અને નવેસરથી શરૂ થનારા યુદ્ધની “બોર્ડરલાઈન” (સરહદ) પર હોવાનું ગણાવ્યું હતું.
જોઈન્ટ બેઝ એન્ડ્રુઝ ખાતે પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે, “મારું માનો, આ વાતચીત અત્યારે બિલકુલ બોર્ડરલાઈન પર છે. જો આપણને ઈરાન તરફથી યોગ્ય જવાબો નહીં મળે, તો બધું ખૂબ જ ઝડપથી બદલાઈ જશે. અમે સૈન્ય કાર્યવાહી માટે સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર છીએ.” તેમણે ઉમેર્યું કે જો પરિણામ સંતોષકારક નહીં આવે તો રાજદ્વારી પ્રયાસો ગમે ત્યારે તૂટી શકે છે.
અમેરિકી વહીવટીતંત્રની ખુલ્લી ધમકી: ‘આધુનિક ઇતિહાસની સૌથી ભયાનક સજા ભોગવવી પડશે’
વાતચીતમાં દબાણ વધારવા માટે વ્હાઇટ હાઉસના ડેપ્યુટી ચીફ ઓફ સ્ટાફ અને હોમલેન્ડ સિક્યોરિટી એડવાઈઝર સ્ટીફન મિલરે ઈરાનને અત્યંત ગંભીર પરિણામો ભોગવવાની ધમકી આપી છે. યુએસ મીડિયા આઉટલેટ ફોક્સ ન્યૂઝ સાથે વાત કરતા મિલરે કહ્યું, “ઈરાન પાસે હવે માત્ર બે જ વિકલ્પો બચ્યા છે: કાં તો તેઓ અમેરિકાને સંતોષ આપે તેવા શાંતિ કરારના કાગળ પર સહી કરે, અથવા તો તેઓ અમારી સેના તરફથી એવી ભયાનક સજાનો સામનો કરવા તૈયાર રહે જે આધુનિક ઇતિહાસમાં ક્યારેય કોઈએ જોઈ નથી.”
અમેરિકાનો પ્રસ્તાવ ઈરાનની સમીક્ષા હેઠળ
અમેરિકાની આ ધમકીઓ વચ્ચે ઈરાનનું વલણ સહેજ નરમ પરંતુ મક્કમ દેખાઈ રહ્યું છે. ઈરાનની સરકારી ન્યૂઝ એજન્સી અનુસાર, વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બાઘેઈએ જણાવ્યું છે કે, “અમને પાકિસ્તાની મધ્યસ્થીઓ દ્વારા અમેરિકાના વિચારો અને નવો પ્રસ્તાવ મળ્યો છે અને અમારી ટીમ હાલમાં તેની કાયદાકીય અને વ્યૂહાત્મક સમીક્ષા કરી રહી છે.”
તેહરાનના અધિકારીઓએ ઉમેર્યું કે ઈરાનના મૂળભૂત માળખા (ફ્રેમવર્ક)ના આધારે અત્યાર સુધી બંને દેશો વચ્ચે સંચારના અનેક રાઉન્ડ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયા છે અને પાકિસ્તાન આ મેસેજ ટ્રાન્સફર કરવામાં ખૂબ જ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ બ્લોક થતાં વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવ ભડકે બળ્યા
આ વૈશ્વિક તણાવની શરૂઆત ૨૮ ફેબ્રુઆરીના રોજ ઈરાન પર અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના સંયુક્ત સૈન્ય હુમલા બાદ થઈ હતી, ત્યારથી સમગ્ર મધ્ય-પૂર્વ પ્રદેશ હજુ પણ ભારે અશાંતિના દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. યુદ્ધ દરમિયાન ઈરાને વૈશ્વિક શિપિંગના સૌથી વ્યસ્ત માર્ગ ગણાતા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) પર પોતાની પકડ મજબૂત કરીને નાકાબંધી કરી દીધી હતી. આ દરિયાઈ માર્ગ ખોરવાઈ જવાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ અને ઈંધણના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે, જેના કારણે ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં મોંઘવારી વધવાનો ખતરો પેદા થયો છે.
હવે તમામ દેશોની નજર પાકિસ્તાન આર્મી ચીફની પ્રસ્તાવિત તેહરાન મુલાકાત પર ટકેલી છે. જો પાકિસ્તાનની આ ‘ડિપ્લોમસી સ્ટ્રાઈક’ સફળ રહેશે તો દુનિયા એક મોટા યુદ્ધના સંકટમાંથી બચી જશે, અન્યથા ટ્રમ્પની આગેવાની હેઠળ અમેરિકા ઈરાન પર કોઈ મોટો સૈન્ય હુમલો કરી શકે છે.
