બંગાળમાં મોટો વહીવટી ફેરફાર: બકરીઈદ પર હવે બે નહીં પણ માત્ર એક જ દિવસની સરકારી રજા, સુવેન્દુ સરકારે મમતા બેનર્જીનો જૂનો આદેશ બદલ્યો
પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણમાં સત્તા પરિવર્તન થયા બાદ હવે વહીવટી અને વહીવટી સ્તરે એક પછી એક મોટા નિર્ણયો લેવામાં આવી રહ્યા છે. આ ક્રમમાં રાજ્યની નવી ભાજપ સરકારે આગામી મુસ્લિમ તહેવાર ઈદ-ઉલ-અઝહા એટલે કે બકરીઈદ (Bakrid) પર આપવામાં આવતી સરકારી રજાઓને લઈને બહુ મોટો અને ઐતિહાસિક ફેરફાર કર્યો છે. અગાઉ પશ્ચિમ બંગાળમાં બકરીઈદના તહેવાર નિમિત્તે સતત બે દિવસની જાહેર રજા આપવાની પરંપરા અથવા જોગવાઈ હતી, પરંતુ નવી સરકારે આ જૂના નિર્ણયને સદંતર રદ્દ કરી દીધો છે.
હવે રાજ્ય સરકારે એક સત્તાવાર નોટિફિકેશન બહાર પાડીને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે પશ્ચિમ બંગાળમાં આ વર્ષે બકરીઈદ પર માત્ર ૨૮ મે, ગુરુવારના રોજ જ સરકારી રજા રહેશે. તેની બીજા જ દિવસે એટલે કે ૨૯ મેના રોજ રાજ્યની તમામ સરકારી કચેરીઓ, શાળાઓ, કોલેજો અને અન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ હંમેશની જેમ સામાન્ય રીતે ખુલ્લી રહેશે અને ત્યાં નિયમિત કામકાજ ચાલશે. રાજ્યમાં મુખ્યમંત્રી બદલાયા બાદ પ્રશાસનિક સ્તરે લેવાયેલો આ બહુ મોટો નિર્ણય ગણવામાં આવી રહ્યો છે.
મમતા સરકારનો ૧૦ વર્ષ જૂનો આદેશ રદ્દ: નવી સુવેન્દુ સરકારનો કડક વલણ
પશ્ચિમ બંગાળમાં રાજકીય શાસન બદલાતાની સાથે જ નવી સુવેન્દુ અધિકારીની સરકારે પૂર્વ મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીના નેતૃત્વવાળી તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) સરકારના એ જૂના આદેશને પલટી નાખ્યો છે, જેમાં લઘુમતી સમુદાયના તુષ્ટિકરણના આરોપો વચ્ચે બકરીઈદ પર ૨ દિવસની રજા મંજૂર કરવામાં આવી હતી. આ વર્ષે સમગ્ર દેશમાં બકરીઈદનો તહેવાર ૨૮ મેના રોજ મનાવવામાં આવશે, તેથી બંગાળમાં પણ માત્ર તે જ દિવસે સત્તાવાર રજા જાહેર કરાઈ છે.
બીજી તરફ, બકરીઈદના પવિત્ર તહેવાર પહેલાં પશુઓની કુરબાની (પશુ વધ) ને લઈને કલકત્તા હાઈકોર્ટમાં કેટલીક જનહિતની અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હતી. કલકત્તા હાઈકોર્ટે આ તમામ અરજીઓ પરની કાનૂની સુનાવણી પૂર્ણ કરીને તેનો આખરી નિકાલ કરી દીધો છે. અદાલતે પોતાના ચુકાદામાં પશ્ચિમ બંગાળ પશુ વધ નિયંત્રણ અધિનિયમ ૧૯૫૦ (West Bengal Animal Slaughter Control Act, 1950) નો હવાલો આપતા ધાર્મિક આધારો પર પશુ વધમાં કોઈ પણ પ્રકારની વિશેષ છૂટછાટ આપવાની માંગને સખત શબ્દોમાં ફગાવી દીધી છે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કાયદાની મર્યાદાની બહાર જઈને ભેંસ, આખલા, બળદ કે અન્ય ગૌવંશ સહિતના મવેશીઓની કુરબાની આપવાની પરવાનગી આપી શકાય નહીં.
કલકત્તા હાઈકોર્ટે રાજ્ય સરકારને આપ્યા મહત્વના નિર્દેશો
જો કે, આ મામલે કલકત્તા હાઈકોર્ટે સંપૂર્ણપણે વહેવારુ અભિગમ અપનાવતા રાજ્ય સરકારને એક વિશેષ નિર્દેશ પણ આપ્યો છે. અદાલતે સરકારને કહ્યું છે કે બકરીઈદના તહેવારની સંવેદનશીલતા અને કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ૨૪ કલાકની અંદર એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક બોલાવવામાં આવે અને તેમાં વિચારણા કરવામાં આવે કે કોઈ ચોક્કસ ધાર્મિક સ્થળે અથવા કોઈ ચોક્કસ સંદર્ભમાં પશુ વધ અંગે કોઈ અસ્થાયી છૂટછાટ આપવી જરૂરી છે કે નહીં. હાઈકોર્ટે સાફ કર્યું કે રાજ્ય સરકાર પોતાની સ્થાનિક પરિસ્થિતિઓ, સામાજિક સૌહાર્દ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાની ગંભીરતાને જોઈને આ બાબતે કોઈ પણ આખરી સ્વાયત્ત નિર્ણય લઈ શકે છે.
આ આખા વિવાદ અને હાઈકોર્ટના ચુકાદા પર લઘુમતી નેતાઓ અને રાજકીય પક્ષો તરફથી પણ તીખી પ્રતિક્રિયાઓ આવવા લાગી છે. ‘આમ જનતા ઉન્નયન પાર્ટી’ (AJUP) ના પ્રમુખ અને વરિષ્ઠ નેતા હુમાયુ કબીરે હાઈકોર્ટ અને સરકારના આ કડક વલણ સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે, “છેલ્લા ૧૪૦૦ વર્ષોથી સમગ્ર વિશ્વના મુસ્લિમો ઇસ્લામિક કેલેન્ડર મુજબ બકરીઈદ પર કુરબાની આપતા આવ્યા છે અને આ પરંપરાનું બહુ મોટું ધાર્મિક તેમજ આધ્યાત્મિક મહત્વ છે.” તેમણે ઉમેર્યું કે પશુઓની કુરબાની આપવી એ પવિત્ર કુરાનનો સીધો આદેશ છે અને અલ્લાહની રજા (ખુશી) મેળવવા માટે મુસ્લિમ બિરાદરો સદીઓથી આ પરંપરાનું સખત પાલન કરે છે, તેથી તેમાં કાનૂની અડચણો ઊભી કરવી યોગ્ય નથી.
હુમાયુ કબીરે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની નીતિઓ પર ઉઠાવ્યા ગંભીર સવાલો
હુમાયુ કબીરે આ મુદ્દાને લઈને માત્ર રાજ્ય સરકાર જ નહીં પરંતુ કેન્દ્રની ભાજપ સરકાર પર પણ આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેમણે દિલ્હી અને દેશના અન્ય ભાગોનું ઉદાહરણ આપતા સવાલ ઉઠાવ્યો કે, “જ્યારે દેશની રાજધાની દિલ્હી અને અન્ય મોટા શહેરોમાંથી ભેંસ તેમજ અન્ય મોટા પશુઓના માંસ (બીફ) ના આયાત-નિકાસ (એક્સપોર્ટ) માટે મોટી ગ્રાન્ટ અને સત્તાવાર મંજૂરીઓ આપવામાં આવે છે, તો પછી બંગાળમાં ગરીબ મુસ્લિમોના ધાર્મિક તહેવાર પર આ પ્રકારના કડક પ્રતિબંધો લાદવાનો શું અર્થ છે?” તેમણે આક્રોશ વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે જો સરકાર પશુ વધ પર ખરેખર પ્રતિબંધ લગાવવા માંગતી હોય, તો દેશમાં કતલખાના (સ્લોટર હાઉસ) ચલાવવા માટે જે પણ કોમર્શિયલ લાયસન્સ આપવામાં આવ્યા છે તે તમામ લાયસન્સ કાયમી ધોરણે રદ્દ કરી દેવા જોઈએ. માત્ર એક તહેવારને ટાર્ગેટ બનાવવો એ પક્ષપાતી નીતિ છે.
ખુલ્લા જાહેર સ્થળો પર પશુ વધ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ: લાયસન્સ વગર થશે જેલ
આ તમામ રાજકીય નિવેદનો અને વિરોધ વચ્ચે, પશ્ચિમ બંગાળની નવી સરકારે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવી રાખવા માટે વધુ એક કડક સત્તાવાર સૂચના જાહેર કરી છે. આ નવી અધિસૂચના મુજબ, રાજ્યમાં હવે કોઈપણ પશુ ચિકિત્સક (વેટરનરી ડૉક્ટર) દ્વારા આપવામાં આવેલા સત્તાવાર ‘હેલ્થ સર્ટિફિકેટ’ (સ્વાસ્થ્ય પ્રમાણપત્ર) મેળવ્યા વગર કોઈપણ પશુની કુરબાની આપી શકાશે નહીં. ડૉક્ટરે પ્રમાણિત કરવું પડશે કે પશુ સંપૂર્ણપણે સ્વસ્થ છે અને તેને કોઈ બીમારી નથી.
આ ઉપરાંત, સરકારે કડક આદેશ આપ્યો છે કે રસ્તાઓ, ગલીઓ, શાળાઓના મેદાનો અથવા કોઈપણ ખુલ્લા જાહેર સ્થળો (Public Places) પર પશુઓનો વધ કરવો એ કાયદાકીય ગુનો ગણાશે અને તેના પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે. કુરબાની માત્ર નિયત કરાયેલા બંધ સ્થળો કે કતલખાનામાં જ આપી શકાશે. સરકારે પોલીસ તંત્રને આદેશ આપ્યો છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ આ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતું પકડાશે, તો તેની સામે પશુ ક્રૂરતા અધિનિયમ હેઠળ તાત્કાલિક ગુનો નોંધીને જેલ ભેગો કરવામાં આવે. સરકારના આ કડક વલણને કારણે આ વર્ષે બંગાળમાં બકરીઈદનો તહેવાર ભારે પોલીસ બંદોબસ્ત અને કડક નિયમોની દેખરેખ હેઠળ મનાવવામાં આવશે.
