પેન્શનરો માટે ટેક્સ બચાવવાની સુવર્ણ તક: સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શનથી લઈને મેડિકલ ક્લેમ સુધી, આ રીતે મેળવો મોટી કરમુક્તિ
સામાન્ય રીતે એવું જોવા મળે છે કે નોકરીમાંથી નિવૃત્ત થયા પછી ઘણા વરિષ્ઠ નાગરિકો (Senior Citizens) એમ માની લે છે કે તેમનો નિયમિત પગાર બંધ થઈ ગયો હોવાથી હવે તેમણે આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઈલ કરવાની કોઈ જરૂર નથી. પરંતુ ટેક્સ કાયદા અનુસાર, આવકવેરા વિભાગ પેન્શનથી થતી આવકને પણ ‘પગારની આવક’ (Salary Income) તરીકે જ ગણે છે. તેથી જો તમારી પેન્શન અને વ્યાજની વાર્ષિક આવક ટેક્સ મુક્તિની મર્યાદા કરતાં વધુ હોય, તો નિયમ મુજબ ITR ફાઈલ કરવું ફરજિયાત બને છે. અસેસમેન્ટ વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે ITR-1 અને ITR-4 નું ઓનલાઈન ફાઇલિંગ સત્તાવાર રીતે શરૂ થઈ ગયું છે અને પેન્શનરો માટે કોઈપણ લેટ ફી વિના રિટર્ન ભરવાની છેલ્લી તારીખ ૩૧ જુલાઈ, ૨૦૨૬ નક્કી કરવામાં આવી છે. જો કોઈ કારણસર આ તારીખ ચૂકી જવાય, તો ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધી દંડ (Late Fee) સાથે રિટર્ન ભરી શકાશે.
સમયસર ITR ફાઈલ કરવાના અદભુત ફાયદા
સમયસર અને સચોટ આઈટીઆર ફાઈલ કરવાથી પેન્શનરોને અનેક ફાયદા થાય છે. જો બેંકે વ્યાજની આવક પર કોઈ ટીડીએસ (TDS) કાપ્યો હોય, તો ITR દ્વારા તેનો સરળતાથી રિફંડ ક્લેમ કરી શકાય છે. આ ઉપરાંત, ભવિષ્યમાં હોમ લોન, કાર લોન કે વિદેશ પ્રવાસ માટે વિઝા એપ્લિકેશન કરતી વખતે આઈટીઆર સૌથી મજબૂત નાણાકીય દસ્તાવેજ તરીકે કામ આવે છે.
અસેસમેન્ટ વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭: પેન્શનરો માટે કર બચતની મુખ્ય કલમો
| આવકવેરાની કલમ (Section) | કર મુક્તિનો પ્રકાર (Exemption Type) | મળવાપાત્ર મહત્તમ કપાત (Max Deduction) | પેન્શનરોને થતો સીધો આર્થિક ફાયદો |
| સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શન | પેન્શનની આવક પર સીધી સરકારી રાહત. | ₹૫૦,૦૦૦ (ફિક્સ) | કોઈપણ રોકાણ વિના કરપાત્ર આવકમાં સીધો ઘટાડો થાય છે. |
| કલમ 80TTB | બેંક, પોસ્ટ ઓફિસ સેવિંગ્સ અને FD ના વ્યાજ પર. | ₹૫૦,૦૦૦ સુધી | નિવૃત્તિ પછી ફિક્સ ડિપોઝિટના વ્યાજ પરનો ટેક્સ બચે છે. |
| કલમ 80D | હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ (આરોગ્ય વીમો) પ્રીમિયમ. | ₹૫૦,૦૦૦ સુધી | સિનિયર સિટિઝન માટે તબીબી ખર્ચની ચિંતા હળવી થાય છે. |
| કલમ 80DDB | ગંભીર બીમારીઓની સારવારનો વાસ્તવિક ખર્ચ. | ₹૧,૦૦auto૦૦૦ સુધી | કેન્સર કે હૃદય રોગ જેવી ગંભીર સારવારના ખર્ચ પર મોટી રાહત. |
| કલમ 80C | LIC, PPF, NSC અને હોમ લોનની મુદ્દલ (Principal). | ₹૧,૫૦,૦૦૦ સુધી | જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા (Old Tax Regime) હેઠળ આ સેવિંગ ઉપલબ્ધ છે. |
તબીબી ખર્ચ અને વ્યાજની આવક પર બમણી રાહત
વૃદ્ધાવસ્થામાં વધતા જતા સ્વાસ્થ્ય અને તબીબી ખર્ચાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકારે પેન્શનરોને મેડિકલ સેક્ટરમાં મોટી રાહતો આપી છે. કલમ ૮૦ડી (80D) હેઠળ વરિષ્ઠ નાગરિકો પોતાના હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ પ્રીમિયમ અથવા નિયમિત મેડિકલ ચેકઅપ પેટે ₹૫૦,૦૦૦ સુધીની ટેક્સ છૂટ મેળવી શકે છે. આ સિવાય, જો કોઈ પેન્શનર આઈટી એક્ટમાં નિર્દિષ્ટ ગંભીર બીમારીનો સામનો કરી રહ્યા હોય, તો કલમ ૮૦ડીડીબી (80DDB) હેઠળ હોસ્પિટલના વાસ્તવિક ખર્ચ પર ₹૧ લાખ સુધીની મોટી કરમુક્તિ ક્લેમ કરી શકાય છે. જે પેન્શનરો હજુ પણ હોમ લોનના હપ્તા ભરી રહ્યા છે, તેઓ જૂની કર વ્યવસ્થા પસંદ કરીને કલમ ૨૪(બી) હેઠળ વ્યાજની ચુકવણી પર વાર્ષિક ₹૨ લાખ સુધીનું વધારાનું ડિડક્શન મેળવી શકે છે.
એડવાન્સ ટેક્સ અને નવી વિરુદ્ધ જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા
સરકારે સિનિયર સિટિઝનને એડવાન્સ ટેક્સ (Advance Tax) ના નિયમોમાંથી પણ મુક્ત રાખ્યા છે. જો કોઈ પેન્શનરને વ્યાપાર કે પ્રોફેશનલ બિઝનેસમાંથી કોઈ અલગ આવક ન થતી હોય, તો તેમણે દર ક્વાર્ટરમાં એડવાન્સ ટેક્સ ભરવાની ઝંઝટ રહેતી નથી અને કલમ ૨૩૪B અને ૨૩૪C હેઠળ લાગતો વ્યાજનો દંડ પણ માફ થાય છે.
પેન્શનરો માટે રિટર્ન ભરતી વખતે નવી (New) અને જૂની (Old) કર વ્યવસ્થા વચ્ચે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરવો અનિવાર્ય છે. જો તમારી પાસે કલમ 80C, 80D અને હોમ લોન જેવા મોટા રોકાણો અને કપાતના પુરાવાઓ મોજૂદ હોય, તો જૂની ટેક્સ સિસ્ટમ તમારા માટે વધુ ફાયદાકારક રહેશે. પરંતુ, જો તમે કોઈ મોટું રોકાણ નથી કર્યું અને સાદી ગણતરી ઈચ્છો છો, તો નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા વધુ સારો અને ટેક્સ-ફ્રી વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે.
નિવૃત્તિ પછીની લાઈફ પીસફુલ રહે તે માટે યોગ્ય ટેક્સ પ્લાનિંગ ખૂબ જ જરૂરી છે. પેન્શનરોએ છેલ્લી ઘડીની દોડધામથી બચવા માટે પોતાના ફોર્મ ૧૬ (Form 16), બેંક વ્યાજનું સર્ટિફિકેટ અને મેડિકલ બિલ એકત્રિત કરીને ૩૧ જુલાઈ પહેલાં જ પોતાનું આઈટીઆર ફાઈલ કરી દેવું જોઈએ, જેથી ટેક્સ રિફંડ સમયસર બેંક ખાતામાં જમા થઈ શકે.
