‘અમે ઇરાન સામે સૈન્ય કાર્યવાહી માટે તૈયાર છીએ’: ઇઝરાયેલી સૈન્ય વડાએ કેમ આપી ખુલ્લી ચેતવણી?
મિડલ ઇસ્ટ (મધ્ય પૂર્વ) માં શાંતિ સ્થાપવાના વૈશ્વિક પ્રયાસો વચ્ચે ફરી એકવાર યુદ્ધના વાદળો ઘેરાઈ રહ્યા હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. ઇઝરાયેલના સૈન્ય વડાએ એક અત્યંત આક્રમક નિવેદન આપતા જણાવ્યું છે કે, જો જરૂર પડશે તો તેમની સેના ઇરાન વિરૂદ્ધ ફરીથી મોટા પાયે સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરવા માટે સંપૂર્ણપણે સજ્જ છે. ઇઝરાયેલનું આ આકરૂં વલણ એવા સમયે સામે આવ્યું છે જ્યારે બીજી તરફ અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી રાજદ્વારી વાટાઘાટોમાં થોડી પ્રગતિ થઈ હોવાના અહેવાલો મળી રહ્યા છે.
ઇઝરાયેલી સૈન્ય દ્વારા જારી કરાયેલા સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, સેના પ્રમુખ જનરલ અયાલ ઝમીરે રવિવાર, ૨૪ મે ૨૦２૬ ના રોજ ઉત્તરી કમાન (Northern Command) ની મુલાકાત લીધી હતી. ત્યાં સુરક્ષા સ્થિતિની ઝીણવટભરી સમીક્ષા કર્યા બાદ તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે, ઇઝરાયેલી સેના “કોઈપણ ક્ષણે અને ખૂબ જ મોટા સ્તરે લશ્કરી ઓપરેશન ફરી શરૂ કરવા તૈયાર છે.” જનરલ ઝમીરે ઉમેર્યું કે સેનાનો મુખ્ય હેતુ ઇરાનની સૈન્ય ક્ષમતાઓને વધુ નબળી પાડવાનો છે અને જ્યાં સુધી જરૂર જણાશે ત્યાં સુધી સેના પોતાની સંપૂર્ણ તૈયારી અને યુદ્ધનીતિ જાળવી રાખશે.
અમેરિકા-ઇરાન વાટાઘાટો અને ઇઝરાયેલની ચિંતા
અહેવાલ મુજબ, ઇઝરાયેલી સૈન્ય વડાનું આ નિવેદન આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચાલી રહેલી એક મોટી હલચલ વચ્ચે આવ્યું છે. હાલમાં અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ (સીઝફાયર) ને આગળ વધારવા અને વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ એવા ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Hormuz Strait) દરિયાઈ માર્ગને ફરીથી ખોલવા અંગે ગંભીર ચર્ચા ચાલી રહી છે. જો કે, આ વાટાઘાટો છતાં ઇરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે હજુ પણ મોટા મતભેદો યથાવત છે.
આ બદલાતા ઘટનાક્રમોની વચ્ચે ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ પણ સ્થિતિની ગંભીરતાને જોઈને રવિવારે સાંજે પોતાની ખાસ સુરક્ષા કેબિનેટની ઈમરજન્સી બેઠક બોલાવી હોવાના અહેવાલો છે. ઇઝરાયેલને ડર છે કે અમેરિકા સાથેની કોઈ ડીલનો ફાયદો ઉઠાવીને ઇરાન પોતાને વધુ મજબૂત ન કરી લે.
લેબનાનમાં હિઝબુલ્લાહ સામે સતત એક્શન
ઇરાન ઉપરાંત ઇઝરાયેલ તેના પાડોશી દેશ લેબનાન સરહદે પણ શાંત બેઠું નથી. સૈન્ય વડા જનરલ ઝમીરે જણાવ્યું કે ઇઝરાયેલી સેના લેબનાનમાં સક્રિય આતંકી સંગઠન હિઝબુલ્લાહ વિરૂદ્ધ સતત ઓપરેશન ચલાવી રહી છે. તેમના મતે, સેના દરેક સ્તરે હિઝબુલ્લાહના કમાન્ડરો અને ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવી રહી છે.
અહીં નોંધનીય છે કે, ઇઝરાયેલ અને લેબનાન વચ્ચે સત્તાવાર રીતે એપ્રિલ મહિનામાં યુદ્ધવિરામની જાહેરાત થઈ ચૂકી હતી. આમ છતાં, ઇઝરાયેલી સેના હજુ સુધી દક્ષિણ લેબનાન (Southern Lebanon) ના વિસ્તારોમાંથી સંપૂર્ણપણે પાછી હટી નથી. ઇઝરાયેલનું કહેવું છે કે તે પોતાની સુરક્ષા માટે હિઝબુલ્લાહના બચેલા લડવૈયાઓ અને હથિયારોના ડેપોને નષ્ટ કરવા માટે દરરોજ મર્યાદિત હુમલા ચાલુ રાખશે.
‘ઇરાનનો પરમાણુ ખતરો હંમેશાં માટે ખતમ કરવો જરૂરી’ – નેતન્યાહૂ
બીજી તરફ, ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ પણ ઇરાન મામલે અમેરિકાના વલણ પર મોટું નિવેદન આપ્યું છે. રવિવારે તેમણે જણાવ્યું કે તેમની અને અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે આ મુદ્દે સંપૂર્ણ સહમતી બની છે કે ઇરાન સાથે ભવિષ્યમાં થનારા કોઈપણ અંતિમ કરારમાં તેના પરમાણુ ખતરાને જડમૂળથી ખતમ કરવો અનિવાર્ય રહેશે.
નેતન્યાહૂએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ (અગાઉનું ટ્વિટર) પર લખ્યું કે, તેમણે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સાથે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા સંબંધિત કરાર અને ઇરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર થનારી આગામી હાઈ-લેવલ વાર્તા અંગે વિગતવાર ફોન પર વાતચીત કરી છે. તેમણે ઇઝરાયેલની સુરક્ષા અને અસ્તિત્વ પ્રત્યે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની “અડગ પ્રતિબદ્ધતા” બદલ અમેરિકાનો હૃદયપૂર્વક આભાર માન્યો હતો.
ભારત અને વિશ્વ પર આ તણાવની શું અસર થઈ શકે?
નેતન્યાહૂએ પોતાના નિવેદનમાં ભૂતકાળનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે, “ઓપરેશન રોઅરિંગ લાયન” અને “એપિક ફ્યુરી” જેવા અગાઉના મોટા સૈન્ય અભિયાનો દરમિયાન અમેરિકા અને ઇઝરાયેલની સેનાઓએ ખભેખભા મિલાવીને ઇરાની જોખમનો મજબૂતાઈથી સામનો કર્યો હતો.
ઇઝરાયેલી પીએમના મતે, ટ્રમ્પ અને તેમની એક સમાન રાય છે કે જો ઇરાન સાથે કોઈ શાંતિ કરાર કરવો જ હોય, તો તેમાં નીચેની કડક શરતો હોવી જ જોઈએ:
૧. ઇરાનની અંદર ચાલી રહેલા તમામ પરમાણુ સંવર્ધન કેન્દ્રો (Nuclear Enrichment Centers) ને કાયમી ધોરણે તાળા મારી દેવામાં આવે.
૨. ઇરાન પાસે હાલમાં જેટલી પણ સંવર્ધિત પરમાણુ સામગ્રી (Enriched Nuclear Material) ઉપલબ્ધ છે, તેને તાત્કાલિક અસરથી ઇરાન દેશની બહાર મોકલી દેવામાં આવે, જેથી તે ક્યારેય પરમાણુ બોમ્બ ન બનાવી શકે.
ઇઝરાયેલ અને અમેરિકાની આ સંયુક્ત વ્યુહરચના અને ઇઝરાયેલી સૈન્ય વડાની ખુલ્લી ચેતવણી બાદ હવે આખો દડો ઇરાનના કોર્ટમાં છે. જો ઇરાન આ શરતો નહીં માને, તો મિડલ ઇસ્ટમાં ગમે ત્યારે ફરી એક મોટું અને વિનાશક સૈન્ય યુદ્ધ ફાટી નીકળવાની પૂરેપૂરી આશંકા સેવાઈ રહી છે.
