પાકિસ્તાની સંરક્ષણ પ્રધાન ખ્વાજા આસિફના નિવેદનથી વોશિંગ્ટન નારાજ, ઇઝરાયલ વિરોધી વલણ ખુલ્લું પડ્યું
આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ અને મધ્ય-પૂર્વ (Middle East) ની ભૌગોલિક વ્યૂહરચના વચ્ચે પાકિસ્તાન ફરી એકવાર અમેરિકાના નિશાના પર આવ્યું છે. અમેરિકાના નવનિર્વાચિત રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના અત્યંત નજીકના સાથી અને પ્રભાવશાળી રિપબ્લિકન સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામે ઇસ્લામાબાદને આકરા શબ્દોમાં તેની વાસ્તવિકતાનો અરીસો બતાવ્યો છે.
વૈશ્વિક મંચ પર આર્થિક મદદ માટે અમેરિકા સામે હાથ ફેલાવતા પાકિસ્તાનને વધુ એક મોટો રાજદ્વારી ઝટકો લાગ્યો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પરમ મિત્ર અને વરિષ્ઠ રિપબ્લિકન સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામે કૂટનીતિક મોરચે પાકિસ્તાનને તેની સાચી પરિસ્થિતિ યાદ કરાવી દીધી છે. વાસ્તવમાં, અમેરિકા દ્વારા મધ્ય-પૂર્વમાં શાંતિ સ્થાપવા માટે શરૂ કરાયેલા ‘અબ્રાહમ કરાર’ (Abraham Accords) માં જોડાવાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના આહ્વાનને પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફ, સેના પ્રમુખ અસીમ મુનીર અને સંરક્ષણ પ્રધાન ખ્વાજા આસિફે સંપૂર્ણપણે નકારી દીધું છે. પાકિસ્તાનના આ અક્કડ વલણ પર તીખી પ્રતિક્રિયા આપતા અમેરિકાએ પાકિસ્તાનની તટસ્થતા અને નીતિઓ પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
લિન્ડસે ગ્રેહામે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X (અગાઉ ટ્વિટર) પર પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ મોટો મોરચો ખોલતા આરોપ લગાવ્યો છે કે, એક તરફ પાકિસ્તાન અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે મધ્યસ્થી હોવાનો ઢોંગ કરે છે અને બીજી તરફ તે પોતાના એરબેઝ પર ઈરાની લશ્કરી વિમાનોને તૈનાત થવાની મંજૂરી આપી રહ્યું છે.
It has been apparent to me for quite a while that Pakistan as a mediator is more than problematic. Their animosity towards Israel is long standing.
It is undeniable that Iranian military aircraft are being housed on Pakistani air bases and past rhetoric from the highest… https://t.co/ksLqpw4ZQ4
— Lindsey Graham (@LindseyGrahamSC) May 26, 2026
અબ્રાહમ કરાર અને અમેરિકા-પાકિસ્તાન વિવાદનું સંપૂર્ણ વિશ્લેષણ
| મુખ્ય વિષયવસ્તુ (Core Conflict) | પાકિસ્તાનનું સત્તાવાર વલણ (Islamabad’s Stand) | અમેરિકાનો વળતો પ્રહાર (US Reaction) | વૈશ્વિક રાજકારણ પર તેની સંભવિત અસર |
| અબ્રાહમ કરાર (Abraham Accords) | દેશની મૂળભૂત ઇસ્લામિક વિચારધારા અને ઇઝરાયલ વિરોધી નીતિના કારણે જોડાવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર. | ટ્રમ્પ શાસન અંતર્ગત આ કરારમાં પાકિસ્તાનની ભાગીદારી વૈશ્વિક શાંતિ માટે ફરજિયાત ગણાવાઈ હતી. | પાકિસ્તાનને ભવિષ્યમાં મળનારી અમેરિકન સૈન્ય અને આર્થિક સહાય પર કાપ મુકાઈ શકે છે. |
| ઈરાન સાથે ગુપ્ત જોડાણ | પાકિસ્તાન પોતાને મધ્ય-પૂર્વ સંકટમાં એક તટસ્થ શાંતિ દૂત તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. | સેનેટર ગ્રેહામનો આરોપ: પાકિસ્તાની એરબેઝ પર ઈરાની લશ્કરી વિમાનો સક્રિય છે, જે તટસ્થતાના દાવા વિરુદ્ધ છે. | પશ્ચિમી દેશો સાથેના પાકિસ્તાનના સંબંધો વધુ વણસી શકે છે અને તપાસ તેજ થશે. |
| ઇઝરાયલ અંગે પાસપોર્ટ નીતિ | પાકિસ્તાની પાસપોર્ટ પર સ્પષ્ટ લખ્યું છે કે તે ઇઝરાયલ સિવાયના તમામ દેશો માટે માન્ય છે. | ઇઝરાયલ પ્રત્યેની આ અંધાધૂંધ અને જૂની દુશ્મનાવટ પાકિસ્તાનની કૂટનીતિ માટે જ મોટી સમસ્યા છે. | આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સંસ્થાઓ (IMF) માં પાકિસ્તાન માટે લોન મેળવવી વધુ કઠિન બનશે. |
ખ્વાજા આસિફના નિવેદનથી અમેરિકન વહીવટીતંત્રમાં નારાજગી
આ વિવાદની શરૂઆત પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાન ખ્વાજા આસિફના એક તાજેતરના ઇન્ટરવ્યુથી થઈ હતી. અબ્રાહમ કરાર અંગે વાત કરતા તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે, “વ્યક્તિગત કે સત્તાવાર રીતે, મને નથી લાગતો કે આપણે (પાકિસ્તાને) એવો કોઈ કરાર કરવો જોઈએ જે આપણી મૂળભૂત વિચારસરણી અને દેશની ઇસ્લામિક વિચારધારા સાથે વિરોધાભાસ ધરાવતો હોય. તમે એવા લોકો (ઇઝરાયલ) સાથે વાર્તાલાપ કરવા કેવી રીતે બેસી શકો, જેમની વાતો કે વચનો પર એક દિવસ પણ વિશ્વાસ ન કરી શકાય? અમારું વલણ અરીસા જેવું સાફ છે કે અમે યહૂદી રાજ્યને ક્યારેય સ્વીકારીશું નહીં.”
ખ્વાજા આસિફે ગર્વપૂર્વક પાકિસ્તાનની પાસપોર્ટ નીતિનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં પાકિસ્તાની નાગરિકોને ઇઝરાયલ જવાની સત્તાવાર બંધી છે.
સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામની આકરી ચેતવણી: “ભાવના નવી અને ચિંતાજનક છે”
પાકિસ્તાની સંરક્ષણ પ્રધાનની આ ટિપ્પણીનો ઉલ્લેખ કરતા સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામે X પર લખ્યું, “ભલે આ વિચારસરણી જૂની ક્લિપ જેવી લાગતી હોય, પરંતુ ઇઝરાયલ વિરુદ્ધની આ ઝેરીલી ભાવના આજે પણ પાકિસ્તાનમાં એટલી જ નવી છે. પાકિસ્તાની અધિકારીઓની આ પ્રકારની નિવેદનબાજી ખૂબ જ ખલેલ પહોંચાડનારી છે. ઈરાની વિમાનોને પોતાના હવાઈ મથકો પર આમંત્રિત કરીને પાકિસ્તાન પોતાની નિષ્પક્ષતા ગુમાવી ચૂક્યું છે. આવા સંજોગોમાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના શાંતિ પ્રસ્તાવનો જવાબ ન આપીને પાકિસ્તાન પોતાની જ કબર ખોદી રહ્યું છે.”
અમેરિકાની આ આકરી પ્રતિક્રિયા સ્પષ્ટ કરે છે કે આગામી દિવસોમાં ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર પાકિસ્તાન પ્રત્યે અત્યંત કડક વલણ અપનાવવાનું છે. આર્થિક કટોકટીમાં ડૂબેલું પાકિસ્તાન એક તરફ ચીનની શરણમાં છે અને બીજી તરફ ઈરાન સાથેની ગુપ્ત સૈન્ય ભાગીદારીના અહેવાલોથી તેણે સુપરપાવર અમેરિકાને નારાજ કરી દીધું છે. જો શાહબાઝ શરીફ અને જનરલ અસીમ મુનીર પોતાની વિદેશ નીતિમાં સંતુલન નહીં લાવે, તો વૈશ્વિક પ્રતિબંધો અને આર્થિક નાકાબંધીના કારણે પાકિસ્તાનની મુશ્કેલીઓ ૨૦૨૬ ના આ વર્ષમાં બેકાબૂ સ્તરે પહોંચી શકે છે.
