કર્ણાટકમાં મોટો રાજકીય ભૂકંપ: સીએમ સિદ્ધારમૈયા રાજીનામું કોને સોંપશે? લોકભવનનો દાવો- રાજ્યપાલ પાસે હજુ સમય જ નથી માંગ્યો!
દક્ષિણ ભારતના મહત્વના રાજ્ય કર્ણાટકના રાજકારણમાંથી આ સમયના સૌથી મોટા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી જે રાજકીય અટકળો ચાલી રહી હતી, તેનો આખરે અંત આવ્યો છે. કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી સિદ્ધારમૈયાએ સત્તાવાર રીતે પોતાના પદ પરથી હટી જવાની જાહેરાત કરી દીધી છે. આ જાહેરાતની સાથે જ રાજ્યમાં નેતૃત્વ પરિવર્તનનો રસ્તો સાફ થઈ ગયો છે. જોકે, આ બધાની વચ્ચે રાજીનામું સોંપવાની પ્રક્રિયાને લઈને એક નવો જ ગૂંચવાડો અને વિવાદ સામે આવ્યો છે.
એક તરફ મુખ્યમંત્રી કાર્યાલય (CMO) ના સૂત્રોનો દાવો છે કે સીએમ સિદ્ધારમૈયાએ રાજ્યપાલ થાવરચંદ ગેહલોત પાસે મુલાકાતનો સમય માંગ્યો હતો, જ્યારે બીજી તરફ લોકભવન (રાજ્યપાલ કાર્યાલય) એ આ દાવાને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યો છે અને કહ્યું છે કે મુખ્યમંત્રી તરફથી હજુ સુધી આવી કોઈ વિનંતી મળી નથી. આ અસમંજસ વચ્ચે કર્ણાટકનું રાજકારણ પરાકાષ્ઠાએ પહોંચ્યું છે.
કેબિનેટ બેઠકમાં સિદ્ધારમૈયાની મોટી જાહેરાત
કર્ણાટકમાં ચાલી રહેલી તીવ્ર રાજકીય હલચલ વચ્ચે મુખ્યમંત્રી સિદ્ધારમૈયાએ ગુરુવારે તાકીદની કેબિનેટ બેઠક બોલાવી હતી. આ બેઠકમાં સરકારના તમામ વરિષ્ઠ મંત્રીઓ હાજર રહ્યા હતા. બેઠક દરમિયાન સિદ્ધારમૈયાએ ભાવુક થઈને જાહેરાત કરી હતી કે તેઓ મુખ્યમંત્રી પદ છોડી રહ્યા છે. કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડના આદેશ અને આંતરિક સમજૂતીના ભાગરૂપે તેમણે આ નિર્ણય લીધો હોવાનું મનાય છે.
તેમના આ નિર્ણયની સાથે જ લાંબા સમયથી લાઈનમાં ઉભેલા અને રાજ્યના શક્તિશાળી નેતા ગણાતા ઉપમુખ્યમંત્રી ડી.કે. શિવકુમાર માટે મુખ્યમંત્રી બનવાનો માર્ગ મોકળો થઈ ગયો છે. અહેવાલો અનુસાર, સિદ્ધારમૈયા ગુરુવારે બપોરે જ પોતાનું રાજીનામું સોંપવાના મૂડમાં હતા, પરંતુ કાયદાકીય અને પ્રોટોકોલની અડચણો સામે આવી ગઈ છે, કારણ કે રાજ્યપાલ હાલમાં રાજ્યમાં હાજર નથી.
રાજ્યપાલ અચાનક મુંબઈ અને ત્યાંથી ઈન્દોર રવાના થયા
રાજ્યમાં જ્યારે આટલો મોટો રાજકીય ઘટનાક્રમ ચાલી રહ્યો છે, ત્યારે રાજ્યપાલ થાવરચંદ ગેહલોત કર્ણાટકમાં નથી. મળતી માહિતી મુજબ, રાજ્યપાલ બુધવારે રાત્રે જ અચાનક મુંબઈ જવા રવાના થઈ ગયા હતા. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, તેમના એક નજીકના સંબંધીની નાદુરસ્ત તબિયતના કારણે તેમણે તાત્કાલિક મુંબઈ જવું પડ્યું હતું. મુંબઈથી તેઓ ગુરુવારે સવારે પોતાના ગૃહ રાજ્ય મધ્યપ્રદેશના ઈન્દોર શહેર માટે રવાના થઈ ગયા હતા.
રાજ્યપાલની ગેરહાજરીના કારણે હવે સવાલ એ ઊભો થયો છે કે જો મુખ્યમંત્રીએ રાજીનામું આપવું હોય, તો તેઓ કોને અને કઈ રીતે સોંપશે? સીએમઓ સાથે જોડાયેલા ટોચના સૂત્રોએ બુધવારે દાવો કર્યો હતો કે સિદ્ધારમૈયાએ ગુરુવારે સવારે રાજ્યપાલને મળવાનો સમય માંગ્યો હતો, જેથી તેઓ રૂબરૂ મળીને રાજીનામું આપી શકે.
લોકભવન અને સીએમઓ સામસામે: સમય માંગવા મુદ્દે વિવાદ
રાજ્યપાલ કાર્યાલય એટલે કે લોકભવનના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ મુખ્યમંત્રી કાર્યાલયના દાવાને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધો છે. લોકભવનના એક ઉચ્ચ અધિકારીએ મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે, “રાજ્યપાલ હાલ બેંગલુરુમાં નથી અને તેઓ ઈન્દોરમાં છે. મુખ્યમંત્રી દ્વારા મુલાકાત માટે સમય માંગવામાં આવ્યો હોવાની કોઈ માહિતી કે સત્તાવાર સંદેશો અમને મળ્યો નથી.”
લોકભવનના આ નિવેદન બાદ રાજકીય ગલિયારાઓમાં નવી ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. વિપક્ષી દળો આને પ્રશાસનિક તંત્ર અને સરકાર વચ્ચેના તાલમેલના અભાવ તરીકે જોઈ રહ્યા છે, જ્યારે કોંગ્રેસના આંતરિક વર્તુળો આને માત્ર સમયની અનુકૂળતાનો મામલો ગણાવી રહ્યા છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, રાજ્યપાલ જ્યારે બેંગલુરુ પરત ફરશે, ત્યારે જ સીએમ સિદ્ધારમૈયા સાથે તેમની ઔપચારિક મુલાકાત શક્ય બનશે.
શું રાજ્યપાલની ગેરહાજરીમાં સચિવને રાજીનામું આપી શકાય?
આ કટોકટીની સ્થિતિમાં કાયદાકીય પ્રક્રિયા શું હોઈ શકે, તે અંગે પણ લોકભવનના અધિકારીઓએ સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી છે. જ્યારે અધિકારીને પૂછવામાં આવ્યું કે શું મુખ્યમંત્રી પોતાનું રાજીનામું રાજ્યપાલની ગેરહાજરીમાં લોકભવનના સચિવ (સેક્રેટરી) ને સોંપી શકે છે? ત્યારે તેમણે હકારાત્મક જવાબ આપતા કહ્યું કે, “હા, જો મુખ્યમંત્રી ઈચ્છે તો તેવું કરી શકે છે. બંધારણીય પ્રક્રિયા મુજબ, રાજ્યપાલની ગેરહાજરીમાં તેમનું કાર્યાલય અને સચિવ પત્રો સ્વીકારી શકે છે.”
જોકે, આ બાબતે વધુ સ્પષ્ટતા કરતા તેમણે ઉમેર્યું કે, સચિવને સોંપવામાં આવેલું રાજીનામું ટેકનિકલી સ્વીકાર્ય ગણાશે, પરંતુ તેની અંતિમ મંજૂરી અને પુષ્ટિ તો રાજ્યપાલ પોતે પરત આવીને જ કરશે. પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે, રાજ્યપાલ થાવરચંદ ગેહલોત જ્યારે ઈન્દોરથી પાછા ફરે, ત્યારે તેઓ સિદ્ધારમૈયાને ફરીથી બોલાવી શકે છે અને વ્યક્તિગત રીતે (રૂબરૂ) રાજીનામું સોંપવા માટે કહી શકે છે.
ડી.કે. શિવકુમારની તાજપોશીની તૈયારીઓ
સિદ્ધારમૈયાના રાજીનામાની જાહેરાત બાદ હવે બેંગલુરુમાં કોંગ્રેસ વિધાનમંડળ પક્ષ (CLP) ની બેઠકની તૈયારીઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. પ્રદેશ અધ્યક્ષ અને ડેપ્યુટી સીએમ ડી.કે. શિવકુમારના સમર્થકોમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. છેલ્લા ઘણા સમયથી કર્ણાટક કોંગ્રેસમાં સિદ્ધારમૈયા અને શિવકુમાર જૂથ વચ્ચે સત્તાની વહેંચણી (પાવર શેરિંગ ફોર્મ્યુલા) ને લઈને ખેંચતાણ ચાલતી હતી.
હાઈકમાન્ડે અઢી-અઢી વર્ષની જે ફોર્મ્યુલા નક્કી કરી હોવાની ચર્ચા હતી, તેનો અમલ હવે થવા જઈ રહ્યો છે. શિવકુમારના સીએમ બનવાના રસ્તામાં હવે કોઈ મોટી અડચણ દેખાતી નથી, પરંતુ જ્યાં સુધી સિદ્ધારમૈયાનું રાજીનામું ટેકનિકલી મંજૂર નહીં થાય, ત્યાં સુધી નવી સરકારની રચનાની પ્રક્રિયા સત્તાવાર રીતે શરૂ થઈ શકશે નહીં.
આગળ શું થશે? કર્ણાટકના રાજકારણ પર આખા દેશની નજર
હાલ પૂરતું, કર્ણાટકનું રાજકીય ચિત્ર હજુ પણ થોડું ધૂંધળું છે. સિદ્ધારમૈયા આજે જ સચિવને રાજીનામું મોકલી આપે છે કે પછી રાજ્યપાલના બેંગલુરુ પરત આવવાની રાહ જુએ છે, તેના પર સૌની નજર છે. દક્ષિણમાં કોંગ્રેસ શાસિત આ સૌથી મોટા રાજ્યમાં નેતૃત્વ પરિવર્તનની આ પ્રક્રિયા શાંતિપૂર્ણ રીતે પતી જાય તે માટે દિલ્હીથી હાઈકમાન્ડના નિરીક્ષકો પણ સતત સ્થાનિક નેતાઓના સંપર્કમાં છે. આગામી 24 થી 48 કલાક કર્ણાટકના ભવિષ્ય માટે અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થવાના છે.
