સ્પાઇસજેટ પર ₹૧૨૪ કરોડનો GST ટેક્સ બાકી; રજીસ્ટ્રેશન રદ થવાની નોટિસથી એવિએશન સેક્ટરમાં ખળભળાટ
ભારતની અગ્રણી બજેટ એરલાઇન સ્પાઇસજેટ (SpiceJet) ની મુશ્કેલીઓ ઓછી થવાનું નામ નથી લઈ રહી. નાણાકીય કટોકટી અને કાનૂની વિવાદોના વમળમાં ફસાયેલી સ્પાઇસજેટ પર હવે જીએસટી (GST) વિભાગે બહુ મોટો પ્રહાર કર્યો છે. નિયમિત સમયમર્યાદામાં જીએસટી રિટર્ન ફાઇલ કરવામાં નિષ્ફળ રહેવા બદલ એરલાઇનને ₹૧૨૪.૬૫ કરોડનો બાકી ટેક્સ તાત્કાલિક ચૂકવવા માટે સત્તાવાર આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. પરિસ્થિતિ એટલી હદે ગંભીર બની ગઈ છે કે સેન્ટ્રલ જીએસટી વિભાગે કંપનીનું જીએસટી રજીસ્ટ્રેશન (GST Registration) રદ કરવા માટે કારણદર્શક નોટિસ (Show Cause Notice) જારી કરી દીધી છે.
૨૫ મે ૨૦૨૬ ના રોજ જારી કરાયેલી આ નોટિસમાં ટેક્સ સત્તાવાળાઓએ એરલાઇન પાસે સ્પષ્ટ ખુલાસો માંગ્યો છે કે વારંવાર નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ તેમનું લાયસન્સ કેમ રદ ન કરવું? આ મોટા નકારાત્મક સમાચારની સીધી અસર સોમવાર, ૧ જૂન ૨૦૨૬ ના રોજ શેરબજાર ખૂલતાં જ કંપનીના સ્ટોક પર જોવા મળી શકે છે, જ્યાં રોકાણકારો ગભરાટમાં વેચવાલી કરે તેવી પૂરેપૂરી સંભાવના છે.
દર મહિને વધતો ગયો ટેક્સનો ડુંગર
જીએસટી વહીવટીતંત્રના વરિષ્ઠ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સ્પાઇસજેટ લાંબા સમયથી ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરવામાં ગંભીર અનિયમિતતાઓ આચરી રહી છે. કંપનીએ ગ્રાહકો પાસેથી ટેક્સ વસૂલ્યો હોવા છતાં સરકારી તિજોરીમાં જમા કરાવ્યો ન હોવાના કારણે CGST અને SGST એક્ટ, ૨૦૧૭ ની કલમ ૬૨ હેઠળ આખરી વહીવટી મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું.
સ્પાઇસજેટ પર માસિક ધોરણે બાકી નીકળતી જીએસટી (GST) ની વિગતો
છેલ્લા ૫ મહિના દરમિયાન કંપની પર કયા મહિનામાં કેટલો ટેક્સ બોજ વધ્યો છે, તેનું સત્તાવાર માળખું નીચે મુજબ છે:
| બાકી ટેક્સનો મહિનો (Month) | બાકી જીએસટી રકમ (Tax Demand in Crores) | વર્તમાન કાનૂની સ્થિતિ (Current Status) |
| નવેમ્બર ૨૦૨૫ | ₹૪૪.૪૪ કરોડ | નોટિસ આપવા છતાં ચૂકવણી કરવામાં નિષ્ફળ. |
| ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ | ₹૪૩.૭૯ કરોડ | વ્યાજ અને દંડ સાથે રકમ લિસ્ટમાં ઉમેરાઈ. |
| જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ | ₹૧૨.૧૯ કરોડ | રિટર્ન ફાઇલિંગ પ્રક્રિયા અટકાવી દેવામાં આવી. |
| ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ | ₹૧૨.૧૦ કરોડ | વિભાગ દ્વારા અંતિમ ચેતવણી જારી કરાઈ. |
| માર્ચ ૨૦૨૬ | ₹૧૨.૧૨ કરોડ | કારણદર્શક નોટિસ હેઠળ રજીસ્ટ્રેશન રદ થવાની કગાર પર. |
| કુલ બાકી રકમ (Total) | ₹૧૨૪.૬૫ કરોડ | GST નોંધણી રદ થવાનું આખરી જોખમ. |
સોમવારે શેરબજારમાં મોટા કડાકાની આશંકા: રોકાણકારો માટે દુઃસ્વપ્ન જેવું વર્ષ
આ નાણાકીય વિવાદની સૌથી માઠી અસર એરલાઇન્સના સામાન્ય અને રિટેલ રોકાણકારો પર પડવાની છે. બજારના ટોચના વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે સોમવારે બજાર ખુલતાની સાથે જ સ્પાઇસજેટના શેર પર ભારે દબાણ આવશે. શુક્રવાર, ૨૯ મે ના રોજ બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) પર કંપનીનો શેર માત્ર ₹૧૨.૭૫ ના સ્તરે બંધ થયો હતો.
વર્ષ ૨૦૨૬ ની શરૂઆતથી જ આ સ્ટોક રોકાણકારો માટે સંપત્તિ ધોવાણનું સાધન સાબિત થયો છે. છેલ્લા ૫ મહિનામાં જ શેર અંદાજે ૬૦ ટકા જેટલો તૂટ્યો છે, જ્યારે છેલ્લા એક વર્ષના ટ્રેક રેકોર્ડ પર નજર કરીએ તો તેમાં ૭૦ ટકાથી વધુનો મસમોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. હાલમાં આ કંપની તેનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન ગુમાવીને માત્ર ₹૧૯૦૦ કરોડની આસપાસ આવી ગઈ છે, જે તેના ૫૨ સપ્તાહના ઉચ્ચતમ સ્તરથી ૭૩ ટકા નીચે છે.
સતત નુકસાનના કારણે ઓપરેશન લકવાગ્રસ્ત
ટેક્સ કટોકટી ઉપરાંત, સ્પાઇસજેટ આંતરિક રીતે પણ ભારે ખોટના ખાડામાં ડૂબેલી છે. ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ના ક્વાર્ટરમાં કંપનીને ₹૨૬૧.૩૮ કરોડનું જંગી ચોખ્ખું નુકસાન (Net Loss) થયું હતું, જ્યારે તેના આગલા વર્ષે સમાન ગાળામાં કંપની ₹૨૦.૪૩ કરોડના નફામાં હતી. જો કે, કામગીરીમાંથી થતી આવક વાર્ષિક ધોરણે ૧૪ ટકા વધીને ₹૧,૪૦૮ કરોડ થઈ છે, પરંતુ વધતા જતા દેવા અને મેનેજમેન્ટની આર્થિક નબળાઈના કારણે નફો સંપૂર્ણપણે ધોવાઈ ગયો છે. માર્ચ ૨૦૨૬ ના ડેટા પ્રમાણે પ્રમોટરો પાસે કંપનીનો માત્ર ૨૪.૧૯ ટકા હિસ્સો જ બચ્યો છે.
જો સોમવાર કે મંગળવાર સુધીમાં સ્પાઇસજેટ આ ₹૧૨૪ કરોડની આંશિક ચૂકવણી કે કાનૂની સેટલમેન્ટ કરવામાં નિષ્ફળ રહેશે, અને જો જીએસટી રજીસ્ટ્રેશન ખરેખર રદ થઈ જશે, તો કંપની કાયદેસર રીતે દેશમાં કોઈ પણ પ્રકારની ટિકિટનું વેચાણ કે બિઝનેસ ઓપરેશન ઓનલાઈન કરી શકશે નહીં. એવિએશન સેક્ટરના નિષ્ણાતોના મતે, આ કટોકટી ગો ફર્સ્ટ (Go First) જેવી જ ગંભીર છે, અને જો વહેલી તકે ફંડિંગ ન મળ્યું તો સ્પાઇસજેટના વિમાનો કાયમ માટે જમીન પર આવી જશે.
