“મહાન સોદા” માટે સમય આપવા ટ્રમ્પ તૈયાર, પરંતુ માંગણીઓ પૂરી ન થતાં લશ્કરી કાર્યવાહીના સ્પષ્ટ સંકેતો
વિશ્વની મહાસત્તા ગણાતા અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સાથે ચાલી રહેલી રાજદ્વારી વાટાઘાટો વચ્ચે એક મોટું અને સ્ફોટક નિવેદન આપીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. ફોક્સ ન્યૂઝને આપેલા એક ખાસ ઇન્ટરવ્યુમાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, તેઓ ઈરાન સાથે એક “મહાન સોદો” (Great Deal) કરવા ઈચ્છે છે, પરંતુ તે મેળવવા માટે અમેરિકા કોઈ પણ પ્રકારની ઉતાવળમાં નથી. તેમણે ખૂબ જ કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે, જો ઈરાન અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલી શરતો અને નિયમોનું પાલન નહીં કરે, તો અમેરિકા તેના પર લશ્કરી કાર્યવાહી કરતા પણ અચકાશે નહીં.
“સારા સોદામાં સમય લાગે છે, ઉતાવળથી નુકસાન થશે”
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે, તેઓ આ કરાર એટલા માટે ઈચ્છે છે કારણ કે તે ભવિષ્યમાં હજારો નિર્દોષ લોકોના જીવ બચાવી શકે છે. જોકે, આ જ સમયે તેમણે વાટાઘાટો અસફળ રહેવાની સ્થિતિમાં બીજા વિકલ્પોનો ઉપયોગ કરવાની વાત પણ ખુલ્લેઆમ સ્વીકારી છે. ટ્રમ્પે ઉમેર્યું કે, “મને કોઈ ઉતાવળ નથી. એક સારા અને મજબૂત સોદાને આકાર આપવામાં સમય લાગે છે. જો આપણે વહેલા શરણાગતિ સ્વીકારીને ઉતાવળ કરીશું, તો આપણને દેશના હિતમાં સારો સોદો નહીં મળે. અત્યારે ધીમે ધીમે પરિસ્થિતિ એવી બની રહી છે કે આપણને જે જોઈએ છે તે મળી રહ્યું છે, પરંતુ જો અંતે આપણી ન્યાયી માંગણીઓ પૂર્ણ નહીં થાય, તો આપણે આ વિવાદને બીજી રીતે (લશ્કરી બળથી) સમાપ્ત કરીશું.”
અમેરિકા-ઈરાન સંબંધો અને ટ્રમ્પની વ્યૂહરચનાનું વર્તમાન માળખું
નીચે આપેલા કોષ્ટક દ્વારા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ઇન્ટરવ્યુના મુખ્ય મુદ્દાઓ અને અમેરિકાની ભાવિ રણનીતિને સરળતાથી સમજી શકાય છે:
| વ્યૂહાત્મક મુદ્દા (Strategic Issues) | ટ્રમ્પનું સત્તાવાર વલણ અને દાવા (Trump’s Stance) | ભવિષ્યની સંભવિત અસરો (Future Impact) |
| પરમાણુ કરાર પર વલણ | કોઈ ઉતાવળ નથી, અમેરિકાની તમામ શરતોની મંજુરી અનિવાર્ય. | જો ઈરાન શરતો નહીં માને તો વાટાઘાટો કાયમ માટે બંધ થશે. |
| ભૂતકાળની સૈન્ય કાર્યવાહી | ૯ મહિના પહેલા B-2 બોમ્બરથી ઈરાની ઠેકાણાઓ પર હુમલો કર્યો હતો. | આ હુમલાને કારણે ઈરાન પરમાણુ શસ્ત્રો બનાવતા અટક્યું હોવાનો દાવો. |
| લશ્કરી વ્યુહરચના | ઈરાનની નિયમિત સેનાને બદલે માત્ર ચોક્કસ નેતાઓ પર નિશાન. | લાંબા ગાળાના વિનાશથી બચવા માટે અમેરિકાએ સંયમ રાખ્યો. |
| ઇઝરાયલની સુરક્ષા | મધ્ય પૂર્વની ભૌગોલિક સ્થિતિ અને ઇઝરાયલના રક્ષણ માટે સખત વલણ. | અમેરિકા માટે લશ્કરી હુમલાનો વિકલ્પ હંમેશા ખુલ્લો રહેશે. |
ઈરાનના નેતાઓ કઠોર છે, પણ અમેરિકા ઝૂકશે નહીં
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના ટોચના નેતાઓ અને વાર્તાકારો વિશે વાત કરતા સ્વીકાર્યું કે તેઓ ખૂબ જ કઠોર અને જિદ્દી છે. આવી સ્થિતિમાં તેમની સાથે ટેબલ પર બેસીને વાટાઘાટો કરવી બિલકુલ સરળ નથી, પરંતુ તેમ છતાં અમેરિકા પોતાની શરતો મનાવવામાં ઘણી હદ સુધી સફળ રહ્યું છે. ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન તેમણે અમેરિકાના જૂના ઈતિહાસની ભૂલોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકાએ શરૂઆતથી જ ઇરાક યુદ્ધમાં પડવું જોઈતું ન હતું, તે એક મોટી ભૂલ હતી. ટ્રમ્પના મતે અમેરિકાએ ઈરાનની આંતરિક બાબતોમાં પણ દખલ ન કરવી જોઈએ, પરંતુ જે રીતે ઈરાન પોતાની પરમાણુ ક્ષમતાઓ વધારી રહ્યું છે, તે જોતાં અમેરિકા માટે એક્શન લેવું અનિવાર્ય બની ગયું છે.
B-2 બોમ્બર હુમલાનો સનસનાટીભર્યો દાવો અને ઇઝરાયલની સુરક્ષા
ટ્રમ્પે પોતાના ઇન્ટરવ્યુમાં એક મોટો ખુલાસો કરતા દાવો કર્યો કે, જો અમેરિકાએ આશરે નવ મહિના પહેલા પોતાના અત્યંત ઘાતક B-2 બોમ્બર વિમાનોથી ઈરાનના વ્યૂહાત્મક ઠેકાણાઓ પર સચોટ હુમલો ન કર્યો હોત, તો આજે ઈરાન સફળતાપૂર્વક પરમાણુ શસ્ત્રો ધરાવતો દેશ બની ગયું હોત. જો આવું થયું હોત, તો સમગ્ર મધ્ય પૂર્વ (Middle East) નું રાજકીય અને ભૌગોલિક ચિત્ર બદલાઈ ગયું હોત, જે ઇઝરાયલની અખંડિતતા અને સુરક્ષા માટે સૌથી મોટો અને કાયમી ખતરો સાબિત થાત.
સૈન્ય કાર્યવાહીનો વિકલ્પ કાયમ ખુલ્લો રહેશે
ટ્રમ્પે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે અમેરિકાએ ક્યારેય ઈરાનની સામાન્ય અને નિયમિત સેનાને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરવાનો કે નુકસાન પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કર્યો નથી. અમેરિકાએ હંમેશા માત્ર ચોક્કસ નકારાત્મક નેતાઓ અને ઉગ્રવાદી જૂથો વિરુદ્ધ જ સર્જિકલ એક્શન લીધા છે. ઘણા યુદ્ધો દેશોને એટલા પાછળ ધકેલી દે છે કે તેઓ દાયકાઓ સુધી બેઠા થઈ શકતા નથી, તેથી જ અમેરિકાએ અત્યાર સુધી ઘણો સંયમ દાખવ્યો છે. પરંતુ જો ઈરાન આ સંયમનો ખોટો ફાયદો ઉઠાવીને અમેરિકાની શરતો ફગાવી દેશે, તો તેની સામે લશ્કરી કાર્યવાહી કરવાનો અંતિમ વિકલ્પ હંમેશા ટેબલ પર ખુલ્લો રહેશે.
