પાકિસ્તાનીઓનો પોતાના દેશ પરથી ઉઠ્યો ભરોસો: 80% લોકો માને છે કે દેશ ખોટી દિશામાં છે
પાકિસ્તાન હાલમાં અત્યંત કપરાં ચઢાણમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. એક તરફ આર્થિક સંકડામણ છે, તો બીજી તરફ જનતાનો પોતાના દેશની દિશા અને ભવિષ્ય પરથી ભરોસો ડગી રહ્યો છે. તાજેતરમાં માર્કેટ રિસર્ચ કંપની ‘ઇપ્સોસ’ (Ipsos) દ્વારા કરવામાં આવેલા એક વ્યાપક સર્વેમાં આઘાતજનક આંકડા સામે આવ્યા છે. આ સર્વે મુજબ, પાકિસ્તાનના 10 માંથી 8 એટલે કે 80% લોકોનું માનવું છે કે તેમનો દેશ ખોટી દિશામાં આગળ વધી રહ્યો છે. આ આંકડો દેશમાં વ્યાપેલી હતાશા અને અસંતોષનું સ્પષ્ટ પ્રતિબિંબ છે.
સર્વેના ચોંકાવનારા આંકડા
ઇપ્સોસનો આ સર્વે પાકિસ્તાનના તમામ મુખ્ય પ્રાંતો, જેમાં ઈસ્લામાબાદ, ગિલગિત-બાલ્ટિસ્તાન અને આઝાદ જમ્મુ-કાશ્મીરનો સમાવેશ થાય છે, ત્યાં કરવામાં આવ્યો હતો. 1,000 થી વધુ લોકો સાથે વાતચીત કરીને તૈયાર કરાયેલા આ રિપોર્ટમાં જાણવા મળ્યું કે દેશની દિશાને લઈને લોકોનો સંતોષ ઘટીને માત્ર 22% રહ્યો છે. એક સમય હતો જ્યારે આ આંકડો 40% સુધી પહોંચ્યો હતો, પરંતુ આર્થિક અને રાજકીય અસ્થિરતાને કારણે તે ફરી નીચે ગબડી ગયો છે. માત્ર 20% લોકો જ એવા છે જેમને લાગે છે કે પાકિસ્તાન યોગ્ય માર્ગ પર છે.
કોવિડ-19 જેવી ગંભીર સ્થિતિ
રિપોર્ટમાં વર્તમાન પરિસ્થિતિની તુલના કોરોનાકાળ સાથે કરવામાં આવી છે. લોકો માટે મોંઘવારી, બેરોજગારી અને આર્થિક મુશ્કેલીઓ રોજિંદી સમસ્યા બની ગઈ છે. જ્યારે લોકોને અર્થતંત્રની હાલત વિશે પૂછવામાં આવ્યું, ત્યારે ફક્ત 20% લોકોએ કહ્યું કે પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થા મજબૂત છે. બાકીના મોટાભાગના લોકો દેશના આર્થિક ભવિષ્યને લઈને ચિંતામાં છે. આંકડા દર્શાવે છે કે જનતાનો વિશ્વાસ આર્થિક મોરચે સંપૂર્ણપણે તૂટી ચૂક્યો છે.
વય, લિંગ અને ભૌગોલિક તફાવત
સર્વેના તારણોમાં કેટલીક રસપ્રદ વિગતો પણ બહાર આવી છે:
પુરુષો વિરુદ્ધ મહિલાઓ: મહિલાઓની તુલનામાં પુરુષોમાં ભવિષ્ય પ્રત્યે થોડી વધુ આશાવાદ જોવા મળી છે.
યુવાનો અને વડીલો: વૃદ્ધોની સરખામણીમાં યુવા પેઢી વધુ સકારાત્મક વિચાર ધરાવે છે.
શહેરી વિરુદ્ધ ગ્રામીણ: શહેરોમાં રહેતા લોકોમાં હતાશા વધુ છે, જ્યારે ગ્રામીણ વિસ્તારોના લોકોમાં થોડો વધુ વિશ્વાસ જોવા મળે છે.
પ્રાંતવાર જોઈએ તો, ખૈબર પખ્તુનખ્વાના લોકો અન્ય પ્રાંતોની સરખામણીએ સૌથી વધુ આશાવાદી જણાયા છે. જ્યારે સિંધ અને બલૂચિસ્તાનના લોકોમાં પણ પંજાબ કરતા થોડી વધુ સકારાત્મકતા જોવા મળી છે.
ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગ પર માર
ઘરેલુ જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં પણ સામાન્ય પાકિસ્તાનીઓ મુશ્કેલી અનુભવી રહ્યા છે. સર્વેમાં સામેલ માત્ર 7% લોકોએ જણાવ્યું કે તેઓ ઘર માટે જરૂરી વસ્તુઓ ખરીદવામાં સહજ અનુભવે છે. બાકીના લોકો માટે બે ટંકનું ભોજન કે ઘરની સામાન્ય ચીજવસ્તુઓ ખરીદવી પણ એક પડકાર સમાન બની ગઈ છે. આ સ્થિતિ કોવિડ દરમિયાન જોવા મળેલી ગરીબી અને લાચારીની યાદ અપાવે છે.
રોકાણ અને ભવિષ્યનું ચિત્ર
પાકિસ્તાનમાં રોકાણનું વાતાવરણ અત્યંત નબળું છે. માત્ર 14% લોકો માને છે કે હાલમાં રોકાણ કરવા માટે યોગ્ય માહોલ છે. મોટી ખરીદીઓ કરવાની ક્ષમતા તો માત્ર 5% લોકોમાં જ રહી ગઈ છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે આર્થિક ગતિવિધિઓ લગભગ સ્થગિત જેવી થઈ ગઈ છે. માત્ર 20% લોકોને આશા છે કે ભવિષ્યમાં અર્થતંત્રમાં સુધારો આવશે. આ આશા પણ મુખ્યત્વે વધુ વિકસિત વિસ્તારો અને વડીલોમાં જોવા મળી છે, જે દર્શાવે છે કે સામાન્ય જનતા માટે આશાનું કિરણ ખૂબ જ ક્ષીણ છે.
શા માટે આટલી હતાશા?
આ હતાશા પાછળના મુખ્ય કારણોમાં વધતી જતી મોંઘવારી, રાજકીય ખેંચતાણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઘટતી શાખ મુખ્ય છે. જ્યારે લોકોનો પોતાના જ દેશની સિસ્ટમ પરથી ભરોસો ઉઠી જાય, ત્યારે તે સમાજ માટે સૌથી ખતરનાક સ્થિતિ ગણાય છે. પાકિસ્તાન સરકાર માટે આ સર્વે એક મોટી ચેતવણી છે કે લોકો તેમની આર્થિક સ્થિતિ અને ભવિષ્યને લઈને કેટલા અસંતુષ્ટ છે.

