સાવધાન! જો સ્માર્ટ મીટરમાં આ 5 સેટિંગ્સ નહીં કરો, તો ગણતરીના દિવસોમાં ખાલી થઈ જશે બેલેન્સ
આજકાલ દેશના ખૂણે-ખૂણે જૂના વીજળી મીટરોને હટાવીને ઝડપથી સ્માર્ટ વીજળી મીટર (Smart Electricity Meters) લગાવવામાં આવી રહ્યા છે. સરકાર અને વીજ કંપનીઓનો દાવો છે કે આ મીટરની મદદથી ગ્રાહકો પોતાના વીજ વપરાશ પર રિયલ-ટાઇમ (તરત જ) નજર રાખી શકે છે અને ખોટા ખર્ચથી બચી શકે છે. પરંતુ હકીકત થોડી અલગ જોવા મળી રહી છે.
ઘણીવાર લોકો સ્માર્ટ મીટર લાગ્યા પછી તેને તેના હાલ પર છોડી દે છે. તેઓ તેના જરૂરી સેટિંગ્સ અને ફીચર્સ ચેક કે કસ્ટમાઇઝ નથી કરતા, જેનું પરિણામ એ આવે છે કે તેમનું રિચાર્જ કૂપન કે બેલેન્સ ધારણા કરતાં વધુ ઝડપથી ખતમ થવા લાગે છે. ત્યારબાદ શરૂ થાય છે વીજ વિભાગને દોષ આપવાનો સિલસિલો.
જો તમારા ઘરમાં પણ નવું સ્માર્ટ મીટર લાગ્યું છે કે લાગવાનું છે, તો મૂંઝાશો નહીં. આજે અમે તમને એવી 5 ખૂબ જ જરૂરી સેટિંગ્સ અને આદતો વિશે જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ, જેને તમારે મીટર લાગતાની સાથે જ ચેક કરી લેવી જોઈએ. આવું નહીં કરો તો તમારું બજેટ સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ શકે છે.
1. સૌથી પહેલા ચેક કરો: મીટર પ્રીપેડ મોડમાં છે કે પોસ્ટપેડ?
સ્માર્ટ મીટર લાગ્યા પછી સૌથી મોટી મૂંઝવણ એ હોય છે કે મીટર કામ કેવી રીતે કરી રહ્યું છે. ખરેખર, ઘણા રાજ્યોમાં વીજ કંપનીઓ પોતાની નીતિઓમાં ફેરફાર કરતી રહે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઘણી જગ્યાએ પ્રીપેડ મીટરોને ફરીથી પોસ્ટપેડ સિસ્ટમમાં બદલવામાં આવી રહ્યા છે અથવા તો તેનાથી ઉલટું કરવામાં આવી રહ્યું છે.
-
કેવી રીતે ચેક કરવું: તમારી વીજ કંપનીની સત્તાવાર મોબાઈલ એપ (જેમ કે યુપીમાં UPPCL કન્ઝ્યુમર એપ) પર લોગ-ઈન કરો અને ‘એકાઉન્ટ સમરી’ (Account Summary) સેક્શનમાં જાઓ.
-
શું જોવું: ત્યાં ‘બિલિંગ મોડ’ (Billing Mode) ને ધ્યાનથી જુઓ. જો ત્યાં ‘પોસ્ટપેડ’ લખેલું હોય, તો તમારે મહિનાના અંતે બિલ ચૂકવવું પડશે. પરંતુ જો ત્યાં ‘કરન્ટ બેલેન્સ’ (Current Balance) કે ‘રિચાર્જ’ નો વિકલ્પ દેખાતો હોય, તો સમજી જાવ કે તમારું મીટર ‘પ્રીપેડ મોડ’માં છે અને તમારે પહેલા પૈસા નાખવા પડશે, તો જ વીજળી ચાલુ થશે.
2. ‘લો બેલેન્સ એલર્ટ’ (Low Balance Alert) સેટિંગને તરત જ ઓન કરો
પ્રીપેડ સ્માર્ટ મીટરની સૌથી મોટી ચિંતા એ હોય છે કે જો બેલેન્સ ખતમ થઈ જાય, તો કોઈ પણ ચેતવણી વગર ઘરની વીજળી ગુલ થઈ જાય છે. આ મૂંઝવણ અને પરેશાનીથી બચવા માટે એપમાં એક ઉત્તમ ફીચર આપવામાં આવે છે, જેને લોકો અવારનવાર ઓન કરવાનું ભૂલી જાય છે.
કામની વાત: સ્માર્ટ મીટર એપના સેટિંગ્સમાં જઈને ‘Low Balance Alert’ ને હંમેશા એક્ટિવેટ રાખો. તેની સાથે તમારો ચાલુ મોબાઈલ નંબર અને ઈમેલ આઈડી જરૂર અપડેટ કરો.
આ ઓન કરવાનો ફાયદો એ થશે કે જેવું તમારું બેલેન્સ એક નક્કી કરેલી મર્યાદા (ધારો કે ₹100 કે ₹50) થી ઓછું થશે, તમારા ફોન પર તરત જ એસએમએસ (SMS) કે એપ નોટિફિકેશન આવી જશે. આનાથી તમે સમય રહેતા રિચાર્જ કરી શકશો અને અચાનક અંધારામાં બેસવાનો વારો નહીં આવે. આ સિવાય, અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછું એકવાર એપ ખોલીને જાતે પણ બેલેન્સ અને યુનિટ્સ (Units) ને ટ્રેક કરવાની આદત પાડો.
3. વીજળીના ‘વિલન’ એટલે કે હેવી લોડવાળા ડિવાઈસીસની ઓળખ કરો
3. વીજળીના ‘વિલન’ એટલે કે હેવી લોડવાળા ડિવાઈસીસની ઓળખ કરોશું તમે જાણો છો કે તમારા ઘરનું કોઈ જૂનું ઉપકરણ તમારા સ્માર્ટ મીટરનું બેલેન્સ ચટ કરી રહ્યું હોઈ શકે છે? જૂના જમાનાના ફ્રિજ, સ્ટાર રેટિંગ વગરના એર કંડિશનર (AC), જૂના ગીઝર કે પાણીની મોટર જેવા સાધનો નવું સ્માર્ટ મીટર આવતાની સાથે જ વધુ વીજળી ખેંચતા પકડાઈ જાય છે.
-
સ્માર્ટ મીટરનો ફાયદો ઉઠાવો: સ્માર્ટ મીટરનો રિયલ-ટાઇમ ડેટા તમને સ્પષ્ટપણે બતાવે છે કે કયા કલાકમાં તમારા ઘરમાં સૌથી વધુ વીજ વપરાશ (Peak Load) થયો છે.
-
વ્યૂહરચના બદલો: એપના ગ્રાફને જોઈને એ સમજો કે જ્યારે એસી કે ગીઝર ચાલે છે, ત્યારે મીટર કેટલી ઝડપથી ભાગે છે. તેના આધારે તમારા ઉપકરણોના વપરાશનો સમય નક્કી કરો અને જો શક્ય હોય તો, જૂના ઉપકરણોને 5-સ્ટાર રેટિંગવાળા એનર્જી એફિશિયન્ટ ઉપકરણોથી બદલો.
4. ‘સ્ટેન્ડબાય મોડ’ (Standby Mode) ના ભૂતને ભગાડો
આપણામાંથી મોટાભાગના લોકોની આદત હોય છે કે ટીવી, સેટઅપ બોક્સ, વાઈ-ફાઈ રાઉટર, માઈક્રોવેવ કે મોબાઈલ ચાર્જરનું કામ પૂરું થયા પછી આપણે તેને રિમોટથી તો બંધ કરી દઈએ છીએ, પરંતુ મેઈન સ્વિચ બોર્ડથી બટન બંધ કરતા નથી. આને ‘સ્ટેન્ડબાય મોડ’ અથવા ‘વેમ્પાયર લોડ’ કહેવામાં આવે છે.
સ્માર્ટ મીટર એટલા સંવેદનશીલ હોય છે કે તેઓ આ નાની દેખાતી વીજળીના વપરાશને પણ રેકોર્ડ કરી લે છે. જો તમે ક્યારેય બે-ત્રણ દિવસ માટે ઘર બંધ કરીને બહાર જઈ રહ્યા છો અને છતાં પણ સ્માર્ટ મીટરના ડેટામાં સતત વીજળી ખર્ચ થતી દેખાઈ રહી છે, તો સમજી જાવ કે આ સ્ટેન્ડબાય મોડમાં છોડી દીધેલા ઉપકરણો જ તમારું બેલેન્સ ઉડાવી રહ્યા છે. તેથી, વપરાશ પછી પ્લગથી સ્વિચ બંધ કરવાની આદત પાડો; મહિનાના અંતે આ એક મોટી બચત સાબિત થશે.
5. રિચાર્જ કર્યા પછી ‘બેલેન્સ અપડેટ’ પર રાખો ખાસ નજર
ઘણીવાર ટેકનિકલ ખામી કે સર્વર ડાઉન હોવાને કારણે, જ્યારે તમે એપ દ્વારા તમારા મીટરને રિચાર્જ કરો છો, ત્યારે પૈસા બેંક ખાતામાંથી તો કપાઈ જાય છે પરંતુ મીટરનું બેલેન્સ તરત જ અપડેટ થતું નથી. આવા સમયે ગ્રાહકો ડરી જાય છે કે ક્યાંક તેમના પૈસા ડૂબી તો નથી ગયા ને.
-
સાવધાની રાખો: જ્યારે પણ ઓનલાઈન રિચાર્જ કરો, તેની ડિજિટલ રસીદ (Receipt) કે સ્ક્રીનશોટ હંમેશા સાચવીને રાખો.
-
ફરિયાદ ક્યાં કરવી: જો રિચાર્જ કર્યાના અડધા કલાક પછી પણ બેલેન્સ અપડેટ ન થાય, તો તરત જ 1912 હેલ્પલાઈન નંબર પર કોલ કરો. તમે તમારા રાજ્યની વીજ કંપનીના હેલ્પડેસ્ક કે એપના ‘કમ્પ્લેન’ સેક્શનમાં જઈને પણ તમારી રસીદ સાથે ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો.
થોડી જાગૃતિ, મોટી બચત
સ્માર્ટ મીટર તમારું ગજવું કાપવા માટે નહીં, પરંતુ તમને તમારા વીજ વપરાશના ‘મેનેજર’ બનાવવા માટે લગાવવામાં આવ્યા છે; શરત એટલી જ કે તમે તેના ફીચર્સનો સાચો ઉપયોગ જાણતા હોવ. આજે જ તમારા ફોનમાં વીજ વિભાગની એપ ડાઉનલોડ કરો, ઉપર જણાવેલા સેટિંગ્સને દુરસ્ત કરો અને નકામી વેડફાતી વીજળીને રોકીને તમારી મહેનતની કમાણી બચાવો!
