ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામા બાદ કેન્દ્રીય મંત્રી પ્રહલાદ જોશીને જ કેમ સોંપવામાં આવી શિક્ષણ મંત્રાલયની કમાન? PM મોદીની પસંદગી પાછળના 5 મોટા કારણો
ભારતીય રાજકારણમાં હાલમાં રાજકીય ઉથલપાથલ વચ્ચે એક મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો છે. અનિવાર્ય સંજોગો અને વિરોધ પ્રદર્શનોના પગલે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપવું પડ્યું છે, જેને રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ દ્વારા સ્વીકારી પણ લેવામાં આવ્યું છે. આ અચાનક સર્જાયેલી રાજકીય શૂન્યાવકાશની સ્થિતિમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ભલામણથી અનુભવી નેતા પ્રહલાદ જોશીને શિક્ષણ મંત્રાલયનો વધારાનો કાર્યભાર સોંપવામાં આવ્યો છે. પ્રહલાદ જોશી ભારતીય જનતા પાર્ટીના એક અત્યંત વરિષ્ઠ નેતા અને પીએમ મોદીના અત્યંત વિશ્વસનીય સહયોગીઓમાં ગણાય છે. પરંતુ સવાલ એ થાય છે કે આટલા મોટા સંકટ વચ્ચે ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના સ્થાને માત્ર પ્રહલાદ જોશી પર જ કેમ પસંદગીનો કળશ ઢોળવામાં આવ્યો? ચાલો આ વિગતવાર લેખમાં પીએમ મોદીની આ પસંદગી પાછળના પાંચ મુખ્ય કારણો અને તેની વિશેષતાઓ વિશે જાણીએ.
૧. પીએમ મોદીના મુખ્ય ‘સંકટમોચક’ તરીકેની છબી
રાજકારણમાં જ્યારે પણ કોઈ મંત્રાલય કે સરકાર સામે ગંભીર કટોકટી સર્જાય છે, ત્યારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી હંમેશાં પોતાના સૌથી વિશ્વાસપાત્ર અને અનુભવી ચહેરાઓ પર ભરોસો મૂકતા હોય છે. પ્રહલાદ જોશીની ગણતરી પીએમ મોદીના મુખ્ય ‘સંકટમોચકો’માં થાય છે. જ્યારે ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના કાર્યકાળ દરમિયાન શિક્ષણ મંત્રાલય વિવાદોમાં ઘેરાઈ ગયું અને વાતાવરણ અત્યંત સંવેદનશીલ બની ગયું, ત્યારે પીએમ મોદીને એક એવા મજબૂત અને પરિપક્વ નેતાની જરૂર હતી જે પરિસ્થિતિને ઝડપથી કાબૂમાં લઈ શકે.
છેલ્લાં ત્રણ દાયકાથી સક્રિય રાજકારણમાં રહેલા પ્રહલાદ જોશી અગાઉ ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રાલય તેમજ નવી અને પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા મંત્રાલય જેવા મહત્વના વિભાગો સફળતાપૂર્વક સંભાળી ચૂક્યા છે. કેન્દ્રીય વહીવટી તંત્ર અને સરકાર ચલાવવાનો તેમની પાસેનો લાંબો અનુભવ તેમને આ જવાબદારી માટે સૌથી યોગ્ય ઉમેદવાર સાબિત કરે છે.
૨. સંસદીય કાર્ય અને વિરોધ પક્ષોને સાચવવાનો લાંબો અનુભવ
પ્રહલાદ જોશીને શિક્ષણ મંત્રાલયનો હવાલો સોંપવા પાછળનું બીજું સૌથી મોટું અને વ્યૂહાત્મક કારણ તેમની સંસદીય કુશળતા છે. તેઓ વર્ષ ૨૦૧૯ થી ૨૦૨૪ સુધી કેન્દ્રીય સંસદીય કાર્ય મંત્રી રહી ચૂક્યા છે. સંસદીય બાબતોના મંત્રી તરીકેનો તેમનો કાર્યકાળ એટલો શાનદાર રહ્યો છે કે તેઓ સંસદમાં તમામ વિરોધ પક્ષો સાથે તાલમેલ સાધીને કામ કઢાવવાની કુશળતા ધરાવે છે.
સંસદની અંદર ગરમાગરમ ચર્ચાઓ, વિપક્ષના આક્રમક હુમલાઓ અને વિવિધ રાજકીય પક્ષો વચ્ચે સર્વાનુમતી સાધવી એ કોઈ સરળ કામ નથી. હાલના સમયમાં જ્યારે સંસદનું સત્ર ચાલી રહ્યું છે અને વિપક્ષ પેપર લીક જેવા સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પર સરકારને ઘેરવા માટે પૂરી રીતે તૈયાર બેઠો છે, ત્યારે સંસદ અને મીડિયામાં વિપક્ષના સવાલોના તર્કબદ્ધ અને મજબૂત જવાબ આપી શકે તેવા અનુભવી નેતાની અનિવાર્ય આવશ્યકતા હતી. આ કસોટી પર પ્રહલાદ જોશી બિલકુલ ખરા ઉતરે છે.
૩. વિદ્યાર્થીઓ અને પરીક્ષાર્થીઓમાં ફરીથી વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવો
ભૂતકાળમાં બનેલી કેટલીક ઘટનાઓ અને ખાસ કરીને નીટ (NEET) તેમજ અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓના પેપર લીક વિવાદોને કારણે શિક્ષણ મંત્રાલય અને તત્કાલીન મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનને દેશભરમાં ભારે ટીકાઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. દેશના લાખો યુવાનો અને વિદ્યાર્થીઓમાં શિક્ષણ પ્રણાલીની પારદર્શિતા સામે મોટા સવાલો ઊભા થયા હતા.
સંકટના આ દોરમાંથી પસાર થઈ રહેલા મંત્રાલયને એક એવા નવા ચહેરાની જરૂર હતી જે દેશના યુવા વર્ગમાં નવો વિશ્વાસ જગાવી શકે. પ્રહલાદ જોશીનું સાફ-સુથરું અને મક્કમ વ્યક્તિત્વ વિદ્યાર્થીઓ અને પરીક્ષાર્થીઓ માટે એક નવી આશા બની શકે છે. તેઓ વિદ્યાર્થીઓની ચિંતાઓને સમજીને તેમની સાથે સંવેદનશીલતાથી સંવાદ સાધી શકે તેવી ક્ષમતા ધરાવે છે. દેશના મજબૂત શૈક્ષણિક ભવિષ્ય માટે યુવાનોનો વિશ્વાસ જીતવો અત્યંત આવશ્યક હતો, અને પીએમ મોદીએ આ જવાબદારી યોગ્ય વ્યક્તિને સોંપી છે.
૪. દબાણની સ્થિતિમાં પણ ‘કૂલ’ અને શાંત રહેવાની અદ્ભુત કુશળતા
રાજકારણમાં અસ્થિરતા કે તણાવપૂર્ણ માહોલ હોય ત્યારે નેતાનું શાંત મગજ હોવું સૌથી મોટું હથિયાર સાબિત થાય છે. પ્રહલાદ જોશીની એક ખાસિયત છે કે તેઓ ગમે તેવા ભારે દબાણ કે કટોકટીના પ્રસંગોએ પણ હંમેશાં માનસિક શાંતિ જાળવી રાખે છે અને ઉતાવળમાં કોઈ ખોટા નિર્ણયો લેતા નથી.
રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP 2020) ને દેશભરમાં અસરકારક રીતે લાગુ કરવી, ઉચ્ચ શિક્ષણમાં એક્રેડિટેશન સુધારાઓ લાવવા અને સ્કિલ ઇન્ટિગ્રેશન પ્રોગ્રામ્સને વેગ આપવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોની સંસ્થાઓ વચ્ચે પરફેક્ટ તાલમેલ હોવો જરૂરી છે. સંસદના બંને ગૃહોમાં વિપક્ષના તીખા પ્રહારોને શાંતિથી સહન કરીને તેના તર્કબદ્ધ જવાબો કેવી રીતે આપવા તે પ્રહલાદ જોશી સારી રીતે જાણે છે. આ જ ગુણ તેમને અન્ય નેતાઓથી અલગ પાડે છે અને મુશ્કેલ સમયમાં મંત્રાલયની આગેવાની કરવા માટે ઉત્તમ બનાવે છે.
૫. પક્ષના હાઈકમાન્ડના અત્યંત વિશ્વાસપાત્ર અને આજ્ઞાંકિત સેવક
કોઈપણ મોટી જવાબદારી સોંપતી વખતે પક્ષનું હાઈકમાન્ડ એ જોતું હોય છે કે સંબંધિત નેતા પાર્ટીની વિચારધારા અને નીતિઓ પ્રત્યે કેટલા સમર્પિત છે. પ્રહલાદ જોશી આરએસએસની પૃષ્ઠભૂમિમાંથી આવે છે અને ભાજપના પાયાના કાર્યકર્તાથી લઈને રાષ્ટ્રીય સ્તર સુધીની લાંબી સફર ખેડી ચૂક્યા છે. તેઓ હંમેશાં પાર્ટી અને પીએમ મોદીની અપેક્ષાઓ પર ખરા ઉતર્યા છે.
જ્યારે પણ પક્ષને કોઈ મુશ્કેલ ક્ષેત્રમાં ફાયરફાઇટરની જરૂર પડી છે, ત્યારે પ્રહલાદ જોશીએ મોરચો સંભાળ્યો છે. શિક્ષણ ક્ષેત્ર જેવા મહત્વના વિભાગમાં સુધારા લાવવા અને આગામી સમયમાં પડકારોનો સામનો કરવા માટે એક મજબૂત રાજકીય ઈચ્છાશક્તિ ધરાવતા નેતાની જરૂર હતી. આ તમામ પાસાઓને ધ્યાનમાં રાખીને જ પીએમ મોદીએ પ્રહલાદ જોશી પર પસંદગી ઉતારી છે, જેથી શિક્ષણ મંત્રાલયના કાર્યો ફરીથી પાટા પર આવી શકે અને દેશના શૈક્ષણિક હિતોનું રક્ષણ થઈ શકે.
