દવાઓની અછત વચ્ચે મોટો નિર્ણય: હવે સિસ્પ્લેટિન અને કાર્બોપ્લેટિન મળશે આ નવી કિંમતે!
ભારતમાં કેન્સરની સારવાર કરાવતા લાખો દર્દીઓ અને તેમના પરિવારો માટે હાલ એક ચિંતાજનક અને મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. દેશના ડ્રગ પ્રાઈસ રેગ્યુલેટર, ‘નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઈસિંગ ઓથોરિટી’ (NPPA) એ કેન્સરની સારવારમાં વપરાતી પ્લેટિનમ-બેઝ્ડ બે મુખ્ય દવાઓની કિંમતમાં 50 ટકાનો વધારો કરવાની મંજૂરી આપી દીધી છે. લાંબા સમયથી બજારમાં આ દવાઓની ભારે અછત અને તેના ઉત્પાદનમાં આવતા ખર્ચમાં થયેલા તોતિંગ વધારાને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે આ કઠોર નિર્ણય લીધો છે.
કેમ લેવો પડ્યો આ મોટો નિર્ણય?
ભારત જેવા વિશાળ વસ્તી ધરાવતા દેશમાં કેન્સરના દર્દીઓની સંખ્યા મોટી છે. ખાસ કરીને સરકારી હોસ્પિટલોમાં દર્દીઓને આ દવાઓ સમયસર ન મળવાની ફરિયાદો સતત વધી રહી હતી. ‘સિસ્પ્લેટિન’ (Cisplatin) અને ‘કાર્બોપ્લેટિન’ (Carboplatin) નામની આ દવાઓ ઓવેરિયન (અંડાશય), ફેફસાં અને બ્લેડરના કેન્સરના ઈલાજમાં રામબાણ સાબિત થાય છે. NPPA ના જણાવ્યા અનુસાર, કાચા માલ (Raw Material) ના ભાવમાં થયેલો અધધ વધારો અને વૈશ્વિક સ્તરે સપ્લાય ચેઈનમાં આવેલી મુશ્કેલીઓને કારણે ઉત્પાદક કંપનીઓએ આ દવાઓ બનાવવાનું લગભગ બંધ કરી દીધું હતું. લોકોના સ્વાસ્થ્ય અને જીવ બચાવવા માટે આ દવાઓની ઉપલબ્ધતા અનિવાર્ય હોવાથી સરકારે ભાવ વધારાના વિશેષ જોગવાઈનો ઉપયોગ કર્યો છે.
નવી કિંમતો: હવે કેટલો ખર્ચ થશે?
સરકારી નોટિફિકેશન મુજબ, કિંમતોમાં થયેલો વધારો નીચે મુજબ છે:
-
સિસ્પ્લેટિન: જેની મહત્તમ કિંમત અગાઉ 7.26 રૂપિયા પ્રતિ ml હતી, તે હવે વધીને 10.89 રૂપિયા પ્રતિ ml થઈ ગઈ છે.
-
કાર્બોપ્લેટિન: જેની કિંમત અગાઉ 60.49 રૂપિયા પ્રતિ ml હતી, તે હવે વધીને 90.74 રૂપિયા પ્રતિ ml (ટેક્સ સિવાય) કરવામાં આવી છે.
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ વધારો અત્યારે વન-ટાઇમ (એકવાર માટે) કરવામાં આવ્યો છે અને આગામી છ મહિના પછી ફરીથી તેની સમીક્ષા કરવામાં આવશે. જો બજારમાં સ્થિતિ સામાન્ય થશે તો ભાવમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.
સપ્લાય ચેઈન અને કાચા માલની અછતનું સંકટ
ભારત આ દવાઓ બનાવવા માટે પ્લેટિનમ જેવી કિંમતી ધાતુના આયાત પર ખૂબ નિર્ભર છે. આ ધાતુનો ઉપયોગ ઓટોમોબાઈલ અને જ્વેલરી ઉદ્યોગમાં પણ મોટા પાયે થાય છે. હાલમાં બે મુખ્ય કારણોસર દવાઓના ઉત્પાદનમાં મુશ્કેલી આવી રહી છે:
૧. દક્ષિણ આફ્રિકાથી સપ્લાયમાં ઘટાડો: પ્લેટિનમના મુખ્ય ઉત્પાદક દેશોમાં ભાવ વધવાને કારણે કાચો માલ મળવો મુશ્કેલ બન્યો છે.
૨. ભૌગોલિક તણાવ (Geopolitical Conflict): પશ્ચિમ એશિયા (Middle East) માં ચાલી રહેલા સંઘર્ષોને કારણે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ ગઈ છે, જેના લીધે મેન્યુફેક્ચરિંગ કોસ્ટમાં તોતિંગ વધારો થયો છે.
કંપનીઓ અને દર્દીઓ પર અસર
સિપ્લા (Cipla), ઇન્ટાસ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, નેપ્રોડ લાઈફ સાયન્સ અને વીનસ રેમેડીઝ જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ આ દવાઓ બનાવે છે. કિંમતોમાં વધારો થવાને કારણે હવે આ કંપનીઓને ઉત્પાદન ફરી શરૂ કરવા માટે પ્રોત્સાહન મળશે, જે લાંબા ગાળે દવાઓની અછત દૂર કરવામાં મદદરૂપ થશે. જોકે, ગરીબ દર્દીઓ માટે દવાઓ થોડી મોંઘી ચોક્કસ બનશે, પરંતુ સપ્લાય ચેઈન સુધરવાથી દવાઓ બજારમાં સરળતાથી ઉપલબ્ધ થઈ શકશે.
NPPA એ ખૂબ જ સ્પષ્ટતા કરી છે કે જનહિતમાં આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે જેથી કોઈ પણ દર્દી જીવનરક્ષક દવાની અછતને કારણે જીવ ન ગુમાવે. અત્યારે કેન્દ્ર સરકારની મંજૂરી બાદ આ દરો તાત્કાલિક અસરથી લાગુ કરી દેવામાં આવ્યા છે.
