૨૦૨૬ ફિફા વર્લ્ડ કપ: શું ફૂટબોલ મેદાન ફરી એકવાર લાલ કાર્ડના ‘ઉન્માદ’નો ભોગ બનશે?
ફૂટબોલ જગતનો સૌથી મોટો ઉત્સવ એટલે ફિફા વર્લ્ડ કપ. વર્ષ ૨૦૨૬ના આ મહાકુંભની શરૂઆત અત્યંત નાટકીય અને કદાચ ચિંતાજનક રીતે થઈ છે. મેક્સિકો અને દક્ષિણ આફ્રિકા વચ્ચે રમાયેલી ટુર્નામેન્ટની ઉદ્ઘાટન મેચમાં જ્યારે મેદાન પર એક નહીં, બે નહીં પણ ત્રણ લાલ કાર્ડ (રેડ કાર્ડ) બતાવવામાં આવ્યા, ત્યારે ફૂટબોલ પ્રેમીઓના મનમાં એક જ સવાલ ઉઠ્યો છે: શું આ વર્લ્ડ કપ હિંસા અને શિસ્તભંગની સીમાઓ ઓળંગવા જઈ રહ્યો છે? આ મેચ બાદ ફૂટબોલ જગતમાં ચર્ચાઓનું બજાર ગરમ છે કે શું વર્ષ ૨૦૦૬માં જર્મનીમાં બનેલો ૨૮ લાલ કાર્ડનો ‘રેકોર્ડ’ આ વખતે તૂટી જશે?
ઓપનિંગ મેચ: એક ભયાનક શરૂઆત
મેક્સિકો સિટીના ખીચોખીચ ભરેલા સ્ટેડિયમમાં જ્યારે સહ-યજમાન મેક્સિકો અને દક્ષિણ આફ્રિકાની ટીમો મેદાનમાં ઉતરી, ત્યારે પ્રેક્ષકોને એક રોમાંચક મેચની અપેક્ષા હતી. મેક્સિકોએ ૨-૦થી જીત મેળવીને ટુર્નામેન્ટની શાનદાર શરૂઆત તો કરી, પરંતુ આ જીત પાછળનો રસ્તો લાલ કાર્ડના કારણે વિવાદાસ્પદ બની ગયો. દક્ષિણ આફ્રિકાના યાયા સિથોલ અને થેમ્બા ઝ્વેને, તેમજ મેક્સિકોના સીઝર મોન્ટેસને મેદાન છોડવું પડ્યું. એક જ મેચમાં ત્રણ લાલ કાર્ડ એ ફૂટબોલના મેદાન પર સામાન્ય ઘટના નથી. આ ઘટનાક્રમ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે આપણે આધુનિક ફૂટબોલમાં શિસ્ત અને રમતગમતની ભાવનાની વાત કરીએ છીએ.
વર્લ્ડ કપનો ઇતિહાસ અને લાલ કાર્ડનો આંકડો
જો આપણે પાછલી ટુર્નામેન્ટો પર નજર કરીએ, તો સ્થિતિ સ્પષ્ટ થાય છે. વર્ષ ૨૦૨૨માં કતારમાં યોજાયેલા વર્લ્ડ કપમાં સમગ્ર ટુર્નામેન્ટ દરમિયાન માત્ર ચાર લાલ કાર્ડ જોવા મળ્યા હતા. તેવી જ રીતે, રશિયામાં યોજાયેલા ૨૦૧૮ના વર્લ્ડ કપમાં પણ આંકડો ચાર જ હતો. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે આધુનિક ફૂટબોલમાં રેફરીઓ અને ખેલાડીઓ વચ્ચે સંયમ જોવા મળતો હતો. પરંતુ ૨૦૨૬ના વર્લ્ડ કપના પ્રથમ દિવસે જ ત્રણ લાલ કાર્ડ નીકળવા એ કોઈ મોટી દુર્ઘટનાનો સંકેત તો નથી ને? ૪૮ ટીમો સાથે રમાઈ રહેલા આ અત્યાર સુધીના સૌથી મોટા વર્લ્ડ કપમાં જો આજ ગતિએ રેડ કાર્ડ નીકળતા રહેશે, તો અંત સુધીમાં તો આ આંકડો સેંકડોને પાર કરી જશે!
શું ૨૦૦૬નો ‘કાળો અધ્યાય’ ફરી આવશે?
ફૂટબોલ ઇતિહાસમાં ૨૦૦૬નો જર્મની વર્લ્ડ કપ હંમેશા માટે યાદ રાખવામાં આવશે. તે ટુર્નામેન્ટમાં કુલ ૨૮ લાલ કાર્ડ આપવામાં આવ્યા હતા, જેણે ફૂટબોલને ‘હિંસક રમત’ તરીકે ચીતરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ફાઇનલમાં ઝિનેદીન ઝિદાને દ્વારા માર્કો માટેરાઝીને મારવામાં આવેલો હેડબટ આજે પણ ફૂટબોલ જગતનો સૌથી કુખ્યાત એપિસોડ માનવામાં આવે છે. શું ૨૦૨૬માં પણ ખેલાડીઓ મેદાન પર પોતાનું માનસિક સંતુલન ગુમાવશે? આજની દુનિયામાં વિવિધ પ્રકારના યુદ્ધો અને તણાવ વચ્ચે, મેદાન પરની હિંસા ક્યાંક ને ક્યાંક સમાજમાં પ્રવર્તમાન આક્રોશનું પ્રતિબિંબ તો નથી ને, તેવો સવાલ ઉઠવો સ્વાભાવિક છે.
VAR અને વિવાદો: ક્યાં છે સત્ય?
મેક્સિકો-દક્ષિણ આફ્રિકા મેચમાં રેફરીના નિર્ણયો પર ભારે ચર્ચા જાગી છે. દક્ષિણ આફ્રિકાના કોચ હ્યુગો બ્રુસે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. તેમણે સ્વીકાર્યું કે યાયા સિથોલનું કાર્ડ યોગ્ય હતું, પરંતુ ઝ્વેનને આપવામાં આવેલું લાલ કાર્ડ ‘ખૂબ નરમ’ હતું. VAR (વીડિયો આસિસ્ટન્ટ રેફરી) ટેક્નોલોજી હોવા છતાં, જો નિર્ણયો પર વિવાદ થતો હોય, તો તેનો અર્થ એ કે ક્યાંક નિયમોના અર્થઘટનમાં તફાવત છે. શું રેફરીઓ આ વર્લ્ડ કપમાં ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ નીતિ અપનાવી રહ્યા છે? જો આમ હશે, તો આગામી મેચોમાં ખેલાડીઓએ અત્યંત સાવધાની રાખવી પડશે.
રમતગમતની ભાવના કે દબાણ?
આ વર્લ્ડ કપમાં મેદાન પર વધતું જતું આ દબાણ ખેલાડીઓના પ્રદર્શન પર માઠી અસર કરી શકે છે. ટીમો જ્યારે જીતવા માટે આક્રમક બને છે, ત્યારે ફાઉલ થવા સામાન્ય છે. પરંતુ ‘હિંસક વર્તન’નો ટેગ લાગવો એ ટીમના મનોબળને તોડે છે. ખેલાડીઓએ યાદ રાખવું જોઈએ કે વર્લ્ડ કપ એ માત્ર ટ્રોફી જીતવાની રમત નથી, પરંતુ વિશ્વને એકતાનો સંદેશ આપવાનો અવસર પણ છે.
