વિશ્વભરના જહાજો એન્જિન શરૂ કરે, તેલનો પુરવઠો વહેવા દો!
વૈશ્વિક રાજકારણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો પરથી વિતેલા કેટલાક મહિનાના સૌથી મોટા અને રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. રવિવારે (૧૪ જૂન) અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સત્તાવાર જાહેરાત કરીને જણાવ્યું છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા લાંબા અને હિંસક વિવાદનો અંત આવ્યો છે અને બંને દેશો વચ્ચે ઐતિહાસિક શાંતિ કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપી દેવામાં આવ્યું છે. આ કરાર અંતર્ગત વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે જીવનરેખા સમાન ગણાતી ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (હોર્મુઝની સામુદ્રધુની) પરથી અમેરિકન નૌકાદળની નાકાબંધી તાત્કાલિક અસરથી હટાવી લેવામાં આવી છે. ટ્રમ્પની આ જાહેરાત બાદ વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલના પુરવઠાને લઈને ચાલી રહેલી ચિંતાઓનો અંત આવશે.
લાંબા સમયથી પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલા તણાવ અને યુદ્ધની સ્થિતિ પર આખરે પૂર્ણવિરામ મુકાયું છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર એક અત્યંત ઉત્સાહજનક પોસ્ટ શેર કરીને આ કરારની જાહેરાત કરી છે. તેમણે લખ્યું, “ઈરાન સાથેનો કરાર હવે સંપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ થઈ ગયો છે. સામેલ તમામ પક્ષોને ખૂબ-ખૂબ અભિનંદન! હું કોઈપણ વધારાના કરવેરા વિના હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને વ્યાપારી જહાજો માટે સંપૂર્ણપણે ખોલવાની અને યુએસ નેવીની નાકાબંધીને તાત્કાલિક હટાવવાની મંજૂરી આપું છું. વિશ્વના તમામ જહાજો હવે પોતાના એન્જિન શરૂ કરી શકે છે, તેલનો પુરવઠો વહેવા દો!”
પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાને કરી કરારની પૃષ્ઠભૂમિની પુષ્ટિ
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના આ હાઈ-પ્રોફાઈલ સોદામાં મધ્યસ્થી તરીકેની ભૂમિકા ભજવવાનો દાવો કરનારા પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફે પણ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આ બાબતની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી છે. શરીફે જણાવ્યું કે આ શાંતિ કરારની મર્યાદામાં લેબનોનનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જે એક મોટો રાજદ્વારી વિજય છે. લાંબી અને ગુપ્ત વાટાઘાટો પછી બંને દેશો લેબનોન સહિતના તમામ સૈન્ય મોરચે પોતાની સક્રિય લશ્કરી કાર્યવાહીઓનો અંત લાવવા માટે સંમત થયા છે. આગામી ૧૯ જૂને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડના તટસ્થ વાતાવરણમાં આ કરારના સત્તાવાર દસ્તાવેજો પર બંને દેશોના વડાઓ હસ્તાક્ષર કરશે.
Following intensive talks, we are pleased to announce that the Peace Deal between the United States of America and Islamic Republic of Iran has been REACHED. Both sides have declared the immediate and permanent termination of military operations on all fronts, including in…
— Shehbaz Sharif (@CMShehbaz) June 14, 2026
યુદ્ધની શરૂઆત અને ઉતાર-ચઢાવની કહાની
તમને જણાવી દઈએ કે અમેરિકા, ઇઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે સત્તાવાર રીતે યુદ્ધની શરૂઆત ૨૮ ફેબ્રુઆરીના રોજ થઈ હતી. યુદ્ધના પ્રારંભિક ગાળામાં જ ઈરાનના તત્કાલીન સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ ખામેનીનું અવસાન થતાં સમગ્ર વિશ્વમાં ખળભળાટ મચી ગયો હતો અને તણાવ તેની ચરમસીમાએ પહોંચ્યો હતો. પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે પ્રયાસો કર્યા અને ૮ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ ના રોજ બંને પક્ષો વચ્ચે હંગામી યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) સ્થાપિત કરવામાં સફળતા મળી હતી.
જોકે, આ યુદ્ધવિરામ લાંબો સમય ટકી શક્યો નહોતો. ગયા જૂન મહિનામાં ઈરાન દ્વારા અમેરિકાના અત્યંત આધુનિક ‘અપાચે હેલિકોપ્ટર’ ને તોડી પાડવામાં આવ્યા બાદ બંને દેશો ફરી એકવાર આમને-સામને આવી ગયા હતા અને હુમલાઓનો નવો દોર શરૂ થયો હતો. આ ઘટના બાદ વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવો આસમાને પહોંચ્યા હતા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાને કારણે દરિયાઈ વેપાર ઠપ થઈ ગયો હતો.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કેમ આટલી મહત્વની છે?
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની એ વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે, જ્યાંથી સમગ્ર વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો આશરે પાંચમો ભાગ પસાર થાય છે. સાઉદી અરેબિયા, ઈરાન, યુએઈ અને કુવૈત જેવા મોટા તેલ નિકાસકાર દેશો આ જ માર્ગ પર નિર્ભર છે. અમેરિકાએ આ માર્ગને ‘ટેક્સ ફ્રી’ અને સંપૂર્ણ સુરક્ષિત જાહેર કરતાં હવે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશોના ભાવમાં મોટો ઘટાડો થવાની આશા સેવાઈ રહી છે, જે ભારત સહિતના આયાતકાર દેશો માટે ખુશખબર છે.
૧૯ જૂને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં થનારા હસ્તાક્ષર માત્ર બે દેશો વચ્ચેની સંધિ નથી, પરંતુ તે વૈશ્વિક અર્થતંત્રને મંદી અને મોંઘવારીના ખતરામાંથી બહાર લાવનારો એક માસ્ટરસ્ટ્રોક સાબિત થશે. પ્રમુખ ટ્રમ્પ અને ઈરાનના નવા વહીવટીતંત્ર વચ્ચેનો આ તાલમેલ આગામી દિવસોમાં વિશ્વ શાંતિની નવી દિશા નક્કી કરશે.
