મેદાન પરની રમત અને મેદાન બહારની કડવાશ: ભારત-પાકિસ્તાન મેચમાં હાથ ન મિલાવવાનો વિવાદ અને રિયાઝનો બેબાક જવાબ
ક્રિકેટના મેદાન પર જ્યારે ભારત અને પાકિસ્તાનની ટીમો આમને-સામને હોય છે, ત્યારે રમતનું દબાણ અને ચાહકોનો ઉત્સાહ ચરમસીમા પર હોય છે. તાજેતરમાં બર્મિંગહામના એજબેસ્ટન ખાતે રમાયેલી મહિલા T20 વર્લ્ડ કપ 2026 ની મેચ પણ આનાથી અલગ નહોતી. ભારતીય મહિલા ટીમે પાકિસ્તાન સામે 64 રનથી શાનદાર વિજય મેળવીને પોતાની શ્રેષ્ઠતા સાબિત કરી, પરંતુ મેચના અંતે ફરી એકવાર રમતની ભાવના (સ્પિરિટ ઓફ ક્રિકેટ) પર સવાલ ઉઠાવતી એક ઘટના સામે આવી છે. બંને ટીમોના ખેલાડીઓએ મેચ પછી પરંપરાગત રીતે હાથ ન મિલાવ્યા, જે હવે ક્રિકેટ જગતમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
પરંપરાનો અભાવ અને રમતની ભાવના
ક્રિકેટની રમત હંમેશા શિષ્ટાચાર અને પરસ્પર સન્માન માટે જાણીતી રહી છે. મેચ પૂરી થયા પછી બંને ટીમોના ખેલાડીઓ એકબીજા સાથે હાથ મિલાવે તે રમતની સભ્યતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. જોકે, છેલ્લા કેટલાક સમયથી ભારત અને પાકિસ્તાનની મહિલા ટીમો વચ્ચે આ પરંપરાનું પાલન થતું નથી. એશિયા કપ 2025 થી શરૂ થયેલી આ કડવાશ હજુ પણ યથાવત છે. ટોસ સમયે પણ ભારતીય કેપ્ટન હરમનપ્રીત કૌર અને પાકિસ્તાનની ફાતિમા સના વચ્ચે કોઈપણ પ્રકારની ભાવનાત્મક આપ-લે જોવા ન મળી, જે સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે મેદાનની બહારની રાજકીય અને સામાજિક સ્થિતિની અસર રમતના મેદાન સુધી પહોંચી છે.
વહાબ રિયાઝનું નિવેદન: ‘તેનાથી કોઈ ફરક પડતો નથી’
આ વિષય પર જ્યારે પાકિસ્તાનના મુખ્ય કોચ વહાબ રિયાઝને પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો ત્યારે તેમનો જવાબ અત્યંત ચોંકાવનારો હતો. એક પત્રકારે જ્યારે પૂછ્યું કે બંને ટીમ વચ્ચે ખરેખર કેવો સંબંધ છે અને શા માટે હાથ મિલાવવામાં નથી આવતા, ત્યારે રિયાઝે ખૂબ જ ઠંડા કલેજે કહ્યું, “મને આના વિશે ખાસ કોઈ જાણકારી નથી. મેં હમણાં જ ક્રિકેટ રમવાનું છોડ્યું છે, તેથી આ પ્રકારના વલણ પાછળનું ચોક્કસ કારણ હું સમજી શકતો નથી. પરંતુ જો વસ્તુઓ આ રીતે જ ચાલવા માંગતી હોય, તો મને લાગે છે કે તેનાથી કોઈ મોટો ફરક પડતો નથી.”
રિયાઝનું આ નિવેદન દર્શાવે છે કે બોર્ડ અને ટીમ મેનેજમેન્ટ આ ગંભીર બાબતને કેટલી હળવાશથી લઈ રહ્યા છે. રમત પ્રેમીઓ માટે આ જવાબ નિરાશાજનક હોઈ શકે છે, કારણ કે ક્રિકેટ એ બે દેશો વચ્ચેના સંબંધોને સુધારવાનું એક માધ્યમ બની શકે તેમ હતું, પરંતુ અહીં તો તેને નજરઅંદાજ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
મેદાન પર ભારતનું એકતરફી પ્રભુત્વ
આ મેચની તકનીકી પાસાઓની વાત કરીએ તો, ભારતીય ટીમનું પ્રદર્શન પાકિસ્તાન કરતા અનેક ગણું ચડિયાતું રહ્યું. સ્મૃતિ મંધાના, દીપ્તિ શર્મા અને રિચા ઘોષે પોતાની રમતથી પાકિસ્તાની બોલરોની ધજ્જીયા ઉડાવી દીધી હતી. ૧૭૧ રનના લક્ષ્યનો પીછો કરવા ઉતરેલી પાકિસ્તાની ટીમ ભારતીય બોલિંગ આક્રમણ સામે ટકી શકી નહોતી. દીપ્તિ શર્માએ પાંચ વિકેટ ઝડપીને વિરોધી ટીમના બેટિંગ ક્રમને તહસનહસ કરી નાખ્યો હતો, જેના પરિણામે પાકિસ્તાનની આખી ટીમ માત્ર ૧૦૬ રનમાં ઓલઆઉટ થઈ ગઈ હતી.
વહાબ રિયાઝે હાર સ્વીકારતા જણાવ્યું કે તેમની ટીમ માટે આ એક મુશ્કેલ મેચ હતી. તેમણે કહ્યું, “અમે શરૂઆતમાં ૧૫-૨૦ રન વધારાના આપી દીધા, જેના કારણે અંતિમ ઓવરોમાં અમારા પર દબાણ વધી ગયું હતું. તેમ છતાં, અમારી ટીમે જે રીતે લડાયક વલણ અપનાવ્યું તે સકારાત્મક છે. અમે જાણીએ છીએ કે ભારત સામેની મેચ હંમેશા નર્વસ કરનારી હોય છે, અને અમે તેના પર સખત મહેનત કરી રહ્યા છીએ.”
શું ખરેખર ‘કોઈ ફરક નથી પડતો’?
કોચ વહાબ રિયાઝનું એવું કહેવું કે “કોઈ ફરક નથી પડતો” તે કદાચ તેમની વ્યક્તિગત વિચારધારા હોઈ શકે, પરંતુ રમતગમતના ઇતિહાસમાં આ એક નકારાત્મક દ્રષ્ટાંત છે. ક્રિકેટ માત્ર રન અને વિકેટનો ખેલ નથી, પરંતુ તે ખેલાડીઓના વ્યક્તિત્વ અને તેમના સંસ્કારોનું પ્રતિબિંબ પણ છે. જ્યારે લાખો યુવાનો આ ખેલાડીઓને આદર્શ માનતા હોય, ત્યારે આવી વર્તણૂક તેમના પર ખોટી અસર પાડે છે.
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધો ભલે ગમે તેટલા તણાવપૂર્ણ હોય, પણ રમતની અંદર એકબીજા પ્રત્યેનું ન્યૂનતમ સન્માન તો જળવાવું જ જોઈએ. હાથ મિલાવવાની નાનકડી ક્રિયા કોઈની હાર કે જીતને બદલતી નથી, પરંતુ તે સ્પર્ધકો વચ્ચેના આદરને ચોક્કસપણે દર્શાવે છે. જો પાકિસ્તાન અને ભારત બંનેના ક્રિકેટ બોર્ડ આ બાબતે ગંભીરતા નહીં દાખવે, તો આવનારા સમયમાં રમતની મર્યાદાઓ વધુ જોખમાઈ શકે છે.
