આહવા ખાતે પ્રાકૃતિક કૃષિ પરિસંવાદ: ડાંગના ખેડૂતોમાં સુશાસન અને સજીવ ખેતીનો નવો સંચાર
ગુજરાતના ડાંગ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આહવા તાજેતરમાં એક મહત્વપૂર્ણ કૃષિ ક્રાંતિનું સાક્ષી બન્યું હતું. વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીના સુશાસનના ૧૨ વર્ષ પૂર્ણ થવાના અવસરને એક અભિયાનના રૂપમાં ઉજવતા, આહવા ખાતે ‘પ્રાકૃતિક કૃષિ પરિસંવાદ અને પ્રદર્શન કાર્યક્રમ’નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમ માત્ર એક સરકારી આયોજન ન રહેતા, ડાંગના ખેડૂતો માટે પોતાની જીવનશૈલી અને ખેતીની પદ્ધતિ બદલવાનો એક મંચ બની રહ્યો હતો. ગુજરાત વિધાનસભાના નાયબ મુખ્ય દંડક શ્રી વિજયભાઈ પટેલના અધ્યક્ષ સ્થાને યોજાયેલા આ કાર્યક્રમે જિલ્લાની કૃષિ વિકાસયાત્રામાં એક નવું પાનું ઉમેર્યું છે.
પ્રાકૃતિક ખેતી: ભવિષ્યની અનિવાર્ય જરૂરિયાત
કાર્યક્રમના અધ્યક્ષ સ્થાનેથી સંબોધન કરતા શ્રી વિજયભાઈ પટેલે જણાવ્યું હતું કે, ખેતી એ માત્ર વ્યવસાય નથી, પણ તે ધરતી માતાની સેવા કરવાનું માધ્યમ છે. તેમણે ખેડૂતોને રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોનો ત્યાગ કરીને સંપૂર્ણપણે પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ વળવા ગંભીર અપીલ કરી હતી. રાસાયણિક ખેતીથી જમીનની જે ફળદ્રુપતા ઘટતી જાય છે અને મનુષ્યોમાં ગંભીર બીમારીઓનું પ્રમાણ વધ્યું છે, તે ચિંતાનો વિષય છે. પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવાથી માત્ર જમીન જ નહીં, પરંતુ માનવ સ્વાસ્થ્ય પણ સુરક્ષિત રહેશે તેવો મજબૂત સંદેશ તેમણે આપ્યો હતો.
ડાંગ: દેશનો પ્રથમ પ્રાકૃતિક જિલ્લો
ડાંગ જિલ્લા માટે ગૌરવની વાત એ છે કે, તેને દેશના પ્રથમ ‘પ્રાકૃતિક કૃષિ જિલ્લા’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સિદ્ધિનો ઉલ્લેખ કરતા નાયબ મુખ્ય દંડકે જણાવ્યું હતું કે, ડાંગની આબોહવા અને અહીંના ખેડૂતોની મહેનત પ્રાકૃતિક ખેતી માટે આદર્શ છે. તેમણે ખેડૂતોને પ્રોત્સાહિત કરતા કહ્યું કે, “આપણે આ ગૌરવને જાળવી રાખવાનું છે અને પ્રાકૃતિક ખેતીનો વ્યાપ એટલો વધારવાનો છે કે આખું ભારત ડાંગના મોડેલને અનુસરે.” અહીંના ખેડૂતોની પરંપરાગત ખેતી પદ્ધતિઓ અને નવી વૈજ્ઞાનિક ટેકનોલોજીનો સુમેળ જ ડાંગને અન્ય જિલ્લાઓથી અલગ તારવે છે.
સહાય યોજનાઓનું વિતરણ અને જ્ઞાનનો પ્રસાર
આ કાર્યક્રમમાં માત્ર પ્રવચનો જ નહીં, પરંતુ ખેડૂતોને સીધો લાભ પણ આપવામાં આવ્યો હતો. વિવિધ સરકારી યોજનાઓના લાભાર્થીઓને કૃષિ કીટનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેનો ઉદ્દેશ્ય ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતીમાં જરૂરી સાધન-સામગ્રી પૂરી પાડવાનો છે. આ ઉપરાંત, કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત રહેલા કૃષિ વૈજ્ઞાનિકોએ ખેડૂતો સાથે સીધો સંવાદ કર્યો હતો. તેમણે બાગાયતી પાકોની ખેતી કેવી રીતે કરવી, જમીનની ચકાસણીનું મહત્વ શું છે અને કેવી રીતે ઓછા ખર્ચે વધુ ઉત્પાદન મેળવી શકાય તે અંગે માર્ગદર્શન પૂરું પાડ્યું હતું.
ડિજિટલ યુગમાં ખેડૂત: ‘આઈ ખેડુત’ પોર્ટલનું મહત્વ
આજના આધુનિક યુગમાં સરકારી સહાય અને યોજનાઓ ખેડૂતોના ઘર સુધી પહોંચાડવા માટે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ અનિવાર્ય છે. કાર્યક્રમ દરમિયાન ખેડૂતોને ‘આઈ ખેડુત’ (i-Khedut) પોર્ટલ વિશે સવિસ્તર માહિતી આપવામાં આવી હતી. કૃષિવાડી અને બાગાયત વિભાગની તમામ સહાય યોજનાઓ અને સબસિડીના લાભો મેળવવા માટે આ પોર્ટલ પર ઓનલાઇન રજીસ્ટ્રેશન કરવું કેટલું સરળ છે, તે સમજાવવામાં આવ્યું હતું. દરેક ખેડૂતને આ પોર્ટલનો લાભ લેવા માટે અનુરોધ કરવામાં આવ્યો હતો, જેથી તેઓ મધ્યસ્થીઓ વિના સીધો સરકારી સહાયનો લાભ લઈ શકે.
પર્યાવરણ અને સ્વાસ્થ્યનો સુમેળ
પ્રાકૃતિક ખેતી એ માત્ર પાક વધારવાનું સાધન નથી, પણ તે પર્યાવરણને બચાવવાનો એક યજ્ઞ છે. કાર્યક્રમમાં પ્રદર્શનના માધ્યમથી ખેડૂતોને સમજાવવામાં આવ્યું હતું કે, જીવામૃત અને ઘન જીવામૃતનો ઉપયોગ કરવાથી કેવી રીતે માટીના સૂક્ષ્મ જીવોનું સંવર્ધન થાય છે. જમીનમાં રહેલા અળસિયા અને અન્ય મિત્ર કીટકોને જીવંત રાખવા એ જ પ્રાકૃતિક ખેતીનો મૂળભૂત સિદ્ધાંત છે. આહવાના આંગણે યોજાયેલું આ પ્રદર્શન ખેડૂતો માટે એક જીવંત પાઠશાળા સમાન બની રહ્યું હતું.
