૫૦૦ કરોડનો બગાડ કે વિકાસની તક? ઋષિકોંડા પેલેસના ભવિષ્ય પરથી ઉઠ્યો પડદો!
આંધ્રપ્રદેશના રાજકારણમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી એક નામ ખૂબ ચર્ચાઈ રહ્યું છે, અને તે છે વિશાખાપટ્ટનમનો ‘ઋષિકોંડા પેલેસ’. પૂર્વ મુખ્યમંત્રી વાય.એસ. જગનમોહન રેડ્ડીના કાર્યકાળ દરમિયાન બનેલો આ મહેલ જેવો ભવ્ય પ્રોજેક્ટ આજે વિવાદ અને ચર્ચાઓના કેન્દ્રમાં છે. ૫૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુના જંગી બજેટમાં તૈયાર થયેલી આ ઇમારત હાલના એનડીએ (NDA) સરકાર માટે એક મોટી માથાનો દુખાવો બની ગઈ છે. પ્રશ્ન એ છે કે, લોકોના પૈસાથી બનેલા આ વિશાળ બાંધકામનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો?
૫૦૦ કરોડનો વ્યય કે દ્રષ્ટિહીનતા?
જ્યારે આ પ્રોજેક્ટનું નિર્માણ થયું ત્યારે જ વિરોધ પક્ષોએ તેના પર ભ્રષ્ટાચાર અને પૈસાના બેફામ બગાડના આક્ષેપો કર્યા હતા. ઋષિકોંડાના રમણીય અને સંવેદનશીલ ટેકરીઓ પર બનેલો આ મહેલ કોઈ રાજા-મહારાજાના મહેલ જેવો ભવ્ય દેખાય છે. પરંતુ સવાલ એ થાય છે કે શું ખરેખર એક રાજ્યમાં જ્યાં અનેક પાયાની જરૂરિયાતો બાકી હોય, ત્યાં ૫૦૦ કરોડ રૂપિયાનું આવું બાંધકામ કેટલું યોગ્ય હતું? નિર્માણના ૪ થી ૫ વર્ષ વીતી ગયા હોવા છતાં, આ ઇમારતમાંથી એક રૂપિયો પણ કમાણી થઈ નથી. આ એક એવી સંપત્તિ છે જે બની તો ગઈ, પણ તેનો કોઈ વહીવટી કે જનકલ્યાણનો ઉપયોગ થઈ શક્યો નથી.
સરકારની મૂંઝવણ અને સમિતિની ભલામણો
વર્તમાન એનડીએ સરકાર સત્તામાં આવ્યા બાદ આ ઇમારતને લઈને મુંઝવણમાં હતી. આટલી મોંઘી ઇમારતને એમ જ છોડી દેવી એ પણ નુકસાનકારક હતું. આ માટે સરકારે અલગ-અલગ સમિતિઓ બનાવી, જેનો ઉદ્દેશ્ય આ મહેલનો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ શોધવાનો હતો. મહિનાઓની તપાસ અને ફિલ્ડ ઇન્સ્પેક્શન બાદ, અંતે એક સર્વસંમતિ સધાઈ હોય તેવું લાગે છે. આંધ્રપ્રદેશની કેબિનેટ સબ-કમિટીએ હવે આ અંગે એક ચોક્કસ ભલામણ કરી છે.
PPP મોડલ હેઠળ રિસોર્ટ બનવાની તૈયારી
સૂત્રો અને સોશિયલ મીડિયા પર ચાલી રહેલી ચર્ચાઓ મુજબ, ઋષિકોંડા પેલેસને હવે ‘ઇન્ટરનેશનલ-સ્ટાન્ડર્ડ લક્ઝરી રિસોર્ટ’માં ફેરવવાની યોજના છે. આ પ્રોજેક્ટને પીપીપી (PPP – પબ્લિક-પ્રાઇવેટ પાર્ટનરશિપ) મોડલ હેઠળ ચલાવવામાં આવશે. આ નિર્ણય પાછળનો તર્ક એ છે કે જો ખાનગી ક્ષેત્ર આમાં રોકાણ કરશે અને તેનું સંચાલન કરશે, તો સરકારને કંઈક આવક થઈ શકે છે. આ રિસોર્ટ દ્વારા પ્રવાસન ક્ષેત્રે પણ વિશાખાપટ્ટનમને ફાયદો થઈ શકે છે.
સાંસ્કૃતિક વારસો અને પ્રવાસનનું સંગમ
આ યોજનાનો સૌથી રસપ્રદ ભાગ એ છે કે, આ આલીશાન ઇમારતના એક ભાગને ‘કલ્ચરલ હેરિટેજ સેન્ટર’ (સાંસ્કૃતિક વારસા કેન્દ્ર) તરીકે સામાન્ય જનતા માટે ખુલ્લો મૂકવાનું વિચારાઈ રહ્યું છે. જો આવું થાય, તો પ્રવાસીઓ માત્ર રિસોર્ટની સુવિધાઓ જ નહીં, પણ આંધ્રપ્રદેશની કલા અને સંસ્કૃતિને પણ નજીકથી જોઈ શકશે. આ એક સકારાત્મક પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે, કારણ કે આનાથી ઇમારતનો એક હિસ્સો જાહેર જનતા માટે ઉપયોગી બનશે.
ભવિષ્યના પડકારો અને સરકારી જવાબદારી
જોકે, આ નિર્ણય લેતા પહેલા સરકાર માટે ઘણા પડકારો છે. રાજ્ય કેબિનેટ આ અંગે અંતિમ નિર્ણય લેશે. જો કે રિસોર્ટ બનાવવાની વાત સાંભળવામાં સારી લાગે છે, પરંતુ શું આટલા ભવ્ય અને મોંઘા બાંધકામને રિસોર્ટમાં બદલવું ખરેખર આર્થિક રીતે ફાયદાકારક રહેશે? તે જોવું રહ્યું. આ ઉપરાંત, પર્યાવરણીય દ્રષ્ટિએ પણ ઋષિકોંડાનો વિસ્તાર ખૂબ સંવેદનશીલ છે, તેથી નિર્માણ કે ઉપયોગ વખતે પર્યાવરણને કોઈ નુકસાન ન થાય તેનું ધ્યાન રાખવું પડશે.
જગનમોહન રેડ્ડીના કાર્યકાળમાં આ પ્રોજેક્ટ પાછળ જે રીતે પૈસાનો ધોધ વહેવડાવવામાં આવ્યો, તે આજે પણ જનતા માટે ચર્ચાનો વિષય છે. લોકો હજુ પણ વિચારે છે કે શું તે સમયે આટલું મોટું રોકાણ અનિવાર્ય હતું? હવે નવી સરકાર માટે તેને યોગ્ય રીતે વાપરવું એક મોટી જવાબદારી છે.
