ભૂલથી પણ કોઈને ન આપતા તમારા ડિમેટ એકાઉન્ટનો પાસવર્ડ, NSE એ રોકાણકારો માટે જારી કરી ગાઈડલાઈન
ભારતના સૌથી મોટા સ્ટોક એક્સચેન્જ, નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) એ તાજેતરમાં જ સોશિયલ મીડિયા અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર સક્રિય બે મોટી સંસ્થાઓ સામે રોકાણકારો માટે ચેતવણી રૂપી એડવાઈઝરી (Investor Caution Advisory) જારી કરી છે. આ સંસ્થાઓના નામ ‘લેજન્ડરી ટ્રેડર્સ’ (Legendry Traders) અને ‘લેટ્સ ટ્રેડ ઇન્ડિયા’ (Let’s Trade India) છે. આ બંને સંસ્થાઓ પર શેરબજારના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરીને પ્રતિબંધિત અને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ ચલાવવાનો ગંભીર આરોપ છે.
એક્સચેન્જે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ‘લેજન્ડરી ટ્રેડર્સ’ નામની સંસ્થા ટેલિગ્રામ ચેનલ દ્વારા રોકાણકારોને માર્કેટ ટિપ્સ આપતી હતી અને તેમના એકાઉન્ટ હેન્ડલિંગ (લોકોના ખાતા જાતે ચલાવવા) ની ગેરકાયદેસર સેવાઓ ઓફર કરતી હતી. બીજી તરફ, ‘લેટ્સ ટ્રેડ ઇન્ડિયા’ નામની સંસ્થા ટેલિગ્રામ, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યુબ ચેનલ્સ, વિવિધ વેબસાઇટ્સ અને મોબાઈલ નંબર ૯૭૭૩૬૮૭૨૮૧ (9773687281) દ્વારા દેશમાં પ્રતિબંધિત એવા ‘ડબ્બા ટ્રેડિંગ’ (Dabba Trading) ની સુવિધા આપતી હતી. આ મામલાની ગંભીરતાને જોતાં આ સંસ્થાઓ વિરુદ્ધ પોલીસ ફરિયાદ પણ નોંધાવવામાં આવી છે.
ગેરંટીડ રિટર્નની જાળ અને NSE ની કડક સલાહ
નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જે રોકાણકારોને આવી કોઈપણ લોભામણી સ્કીમોથી દૂર રહેવા માટે સખત તાકીદ કરી છે. બજારમાં એવા ઘણા તત્વો સક્રિય છે જે રોકાણકારોને આકર્ષિત કરવા માટે ‘ચોક્કસ વળતર’ (Assured/Guaranteed Returns) આપવાના ખોટા વાયદા કરે છે. ભારતીય કાયદા અને સેબી (SEBI) ના નિયમો અનુસાર, શેરબજારમાં કોઈ પણ વ્યક્તિ કે સંસ્થા ગેરંટીડ રિટર્નનું વચન આપી શકતી નથી, આવું કરવું કાયદાકીય ગુનો છે.
આ ઉપરાંત, NSE એ રોકાણકારોને વધુ એક મહત્વપૂર્ણ બાબત અંગે સાવધ કર્યા છે કે, ક્યારેય પણ પોતાના ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટના ક્રેડેન્શિયલ્સ, જેમ કે યુઝર આઈડી (User ID) અને પાસવર્ડ (Password), કોઈ પણ ત્રીજી વ્યક્તિ સાથે શેર કરવા નહીં. તમારો પાસવર્ડ અન્યને આપવો એટલે તમારા કમાયેલા પૈસા જોખમમાં મૂકવા બરાબર છે.
બ્રોકર રજિસ્ટર્ડ છે કે નહીં તે કેવી રીતે તપાસવું?
NSE એ પોતાના સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે ઉપર દર્શાવેલી બંને સંસ્થાઓ એક્સચેન્જના સભ્ય (Members) તરીકે અથવા તો કોઈ રજિસ્ટર્ડ સભ્યના અધિકૃત વ્યક્તિ (Authorised Persons) તરીકે નોંધાયેલી નથી. એટલે કે, તેમની પાસે બજારમાં આવી કોઈ પણ સેવા આપવાનું કાનૂની લાયસન્સ જ નથી.
કોઈપણ વ્યક્તિ કે એજન્સી સાથે નાણાકીય વ્યવહાર કરતા પહેલાં, રોકાણકારોએ તેમની વિશ્વસનીયતા તપાસવી ખૂબ જ જરૂરી છે. આ માટે NSE ની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર “Know/Locate Your Stock Broker” (તમારા સ્ટોક બ્રોકરને ઓળખો) નામની એક વિશેષ સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. આ પ્લેટફોર્મ પર જઈને રોકાણકાર માત્ર થોડી સેકન્ડોમાં જ ચેક કરી શકે છે કે જે બ્રોકર કે એડવાઈઝર સાથે તેઓ કામ કરી રહ્યા છે તે સેબી અને એક્સચેન્જ માન્ય છે કે નહીં.
અસલી જોખમ: છેલ્લે આ ‘ડબ્બા ટ્રેડિંગ’ શું છે?
ઘણા નવા રોકાણકારો ‘ડબ્બા ટ્રેડિંગ’ શબ્દથી અજાણ હોય છે. NSE ના જણાવ્યા અનુસાર, ડબ્બા ટ્રેડિંગ એ જામીનગીરીઓ (Securities) ના વેપારનું એક સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર, અપ્રમાણિત અને અનિયંત્રિત સ્વરૂપ છે. તેને સમાંતર બજાર (Parallel Market) પણ કહેવામાં આવે છે.
આ વ્યવસ્થામાં, જ્યારે કોઈ ટ્રેડર સોદો (ઓર્ડર) પ્લેસ કરે છે, ત્યારે તે ઓર્ડર સેબી (SEBI) દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત સત્તાવાર સ્ટોક એક્સચેન્જ (જેમ કે NSE કે BSE) ના પ્લેટફોર્મ પર જતો જ નથી. આ પ્રકારના તમામ સોદા ડબ્બા ઓપરેટર દ્વારા પોતાની અંગત ચોપડી કે સિસ્ટમમાં જ આંતરિક રીતે સેટલ (સેટિંગ) કરવામાં આવે છે. આ આખો ખેલ અધિકૃત શેરબજાર અને નિયમનકારી સંસ્થાઓની નજરની બહાર રમાય છે.
ગ્રાહક સુરક્ષાનો અભાવ: કેમ ડબ્બા ટ્રેડિંગથી બચવું જોઈએ?
ડબ્બા ટ્રેડિંગમાં રોકાણ કરવું એ પોતાના પગ પર કુહાડી મારવા સમાન છે. સત્તાવાર શેરબજારમાં ટ્રેડિંગ કરવાના ઘણા ફાયદા છે, જેમાં સૌથી મોટો ફાયદો ગ્રાહક સુરક્ષા અને પારદર્શિતાનો છે. જો કોઈ રજિસ્ટર્ડ બ્રોકર તમારી સાથે છેતરપિંડી કરે, તો તમે એક્સચેન્જના ‘ગ્રીવન્સ રિડ્રેસલ મિકેનિઝમ’ (ફરિયાદ નિવારણ વ્યવસ્થા) નો ઉપયોગ કરીને ન્યાય મેળવી શકો છો અને તમારા પૈસા પાછા મેળવી શકો છો.
