SBI, HDFC કે ICICI Bank? જાણો કઈ 3 બેંકોને RBIએ D-SIB તરીકે ઓળખાવી
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ દેશની સૌથી સુરક્ષિત બેંકોની યાદી બહાર પાડી છે. આ યાદીમાં એક જાહેર ક્ષેત્રની (સરકારી) બેંક અને બે ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોનો સમાવેશ થાય છે—જે ત્રણેય પર RBI પૂરતો ભરોસો ધરાવે છે.
સામાન્ય રીતે લોકો પૈસા ઘરે રાખવાને બદલે બેંકમાં જમા કરાવવાનું વધારે પસંદ કરે છે. આનાથી પૈસા સુરક્ષિત પણ રહે છે અને સાથે વ્યાજ પણ મળે છે. જોકે, ભૂતકાળમાં કેટલીક બેંકો સંકટમાં ફસાઈ હોય કે બંધ થઈ હોય તેવા કિસ્સાઓ પણ બન્યા છે, જેના કારણે થાપણદારોના પૈસા જોખમમાં મુકાઈ જતા હોય છે.
પરંતુ ભારતીય કાયદા મુજબ, જો કોઈ બેંક ડૂબી જાય કે નાદાર જાહેર થાય, તો RBI ની સબસિડીયરી સંસ્થા DICGC (ડિપોઝિટ ઇન્શ્યોરન્સ એન્ડ ક્રેડિટ ગેરંટી કોર્પોરેશન) મુસાફરો/થાપણદારોના ₹૫ લાખ સુધીના નાણાંની ગેરંટી આપે છે. આ રકમ સામાન્ય રીતે બેંક બંધ થયાના ૯૦ દિવસની અંદર ગ્રાહકને ચૂકવી દેવામાં આવે છે.
જો તમારા ખાતામાં ₹૫ લાખથી વધુ રકમ જમા હોય, તો નિયમ મુજબ તમને મહત્તમ ₹૫ લાખ જ પાછા મળે છે. બાકીના પૈસા બેંકની સંપત્તિઓ વેચાયા પછી જો કોઈ રકમ વધે, તો જ લિક્વિડેશન પ્રક્રિયા અંતર્ગત મળી શકે છે.
RBI મુજબ દેશની ૩ સૌથી સુરક્ષિત બેંકો
ભારતીય રિઝર્વ બેંકે દેશની સૌથી મજબૂત અને વિશ્વસનીય ગણાતી નીચે મુજબની ૩ બેંકોને યાદીમાં સ્થાન આપ્યું છે:
સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI): દેશની સૌથી મોટી સરકારી બેંક સુરક્ષાના મામલે પ્રથમ ક્રમે આવે છે.
એચડીએફસી બેંક (HDFC Bank): દેશની સૌથી મોટી ખાનગી બેંક પણ રિઝર્વ બેંકનો સંપૂર્ણ વિશ્વાસ ધરાવે છે.
આઈસીઆઈસીઆઈ બેંક (ICICI Bank): દેશની બીજા નંબરની સૌથી મોટી ખાનગી બેંક પણ RBI ની આ સુરક્ષિત યાદીમાં સામેલ છે.
આ ૩ બેંકો શા માટે સૌથી વધુ સુરક્ષિત ગણાય છે?
RBI ના જણાવ્યા મુજબ, આ ત્રણ સંસ્થાઓને D-SIBs (ડોમેસ્ટિક સિસ્ટેમિકલી ઈમ્પોર્ટન્ટ બેંક્સ) એટલે કે “દેશની આર્થિક વ્યવસ્થા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બેંકો” તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી છે. સામાન્ય ભાષામાં આ બેંકો માટે “Too Big to Fail” (એટલી મોટી કે જેને ડૂબવા ન દઈ શકાય) શબ્દ વાપરવામાં આવે છે.
જો આમાંથી કોઈ એક પણ બેંક નિષ્ફળ જાય, તો દેશના સમગ્ર નાણાકીય માળખા અને અર્થતંત્ર પર અત્યંત ગંભીર અને વિનાશક અસર પડી શકે છે. આ જ કારણસર રિઝર્વ બેંક અન્ય સામાન્ય બેંકોની સરખામણીએ આ ત્રણ બેંકો પર ખૂબ જ કડક દેખરેખ રાખે છે.
જો દેશમાં કોઈ મોટું આર્થિક સંકટ પણ આવી પડે, તો પણ સરકાર અને RBI કોઈપણ સંજોગોમાં આ બેંકોને ડૂબવા દેશે નહીં, કારણ કે તેમનું ભાંગી પડવું દેશની આખી આર્થિક વ્યવસ્થાને થંભાવી શકે છે.
કડક નિયમો અને સતત દેખરેખ
આ ત્રણ બેંકોએ અન્ય બેંકોની સરખામણીમાં વધુ કેપિટલ (ભંડોળ) અનામત રાખવું પડે છે અને તેમણે નિયમિતપણે ‘સ્ટ્રેસ ટેસ્ટ’માંથી પસાર થવું પડે છે. સરકાર અને RBI તેમની પ્રવૃત્તિઓ, બેલેન્સ શીટ અને જોખમો (Risk exposure) પર સતત નજર રાખે છે.
આથી, જો તમે તમારી મહેનતની કમાણીને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) કે સેવિંગ્સ એકાઉન્ટમાં કોઈપણ જાતના જોખમ વિના સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રાખવા માંગતા હો, તો આ ત્રણ બેંકો તમારા માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ અને ભરોસાપાત્ર વિકલ્પ માનવામાં આવે છે.
