યુદ્ધ બાદ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ સર્વોચ્ચ સ્તરે: ઓઇલ કંપનીઓને દૈનિક રૂ. ૫૦૦ કરોડથી વધુનું નુકસાન, જાણો વિગતવાર અહેવાલ
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઊર્જા ક્ષેત્રે ચાલી રહેલી ભારે ઉથલપાથલ અને ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવના કારણે વૈશ્વિક બજારો પર જોખમના વાદળો ઘેરાયા છે. ક્રૂડ ઓઇલ (કચું તેલ) ના સતત વધતા ભાવો વૈશ્વિક બજારના સેન્ટિમેન્ટને નબળા બનાવી રહ્યા છે. વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલ સતત પ્રતિ બેરલ $૧૧૫ ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે, જ્યારે ભારત માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ એવી ‘ભારતીય ક્રૂડ બાસ્કેટ’ (Indian Basket) ની સરેરાશ હાજર કિંમત વધીને પ્રતિ બેરલ $૧૨૦ ની આસપાસ પહોંચી ગઈ છે. ક્રૂડ ઓઇલના આ ઊંચા ભાવો અને વૈશ્વિક શેરબજારોમાંથી મળતા નબળા સંકેતોએ ભારતીય શેરબજારના રોકાણકારોની ચિંતામાં મોટો વધારો કર્યો છે.
યુદ્ધ બાદ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ સર્વોચ્ચ સ્તરે
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શરૂ થયેલા તણાવ અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ બાદ બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલ તેના અત્યાર સુધીના ઉચ્ચતમ સ્તરો તરફ આગળ વધ્યું છે. અગાઉના સત્રોમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ વધીને પ્રતિ બેરલ $૧૧૭.૪૧ ની સપાટી સુધી પહોંચી ગયા હતા, જે બાદ તે સાધારણ ઘટાડા સાથે $૧૧૬.૭૨ પર બંધ થયા હતા.
વર્તમાન સમયમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ $૧૧૪.૯૧ ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે, જે તેના અગાઉના બંધ કરતા આશરે ૧.૫૫ ટકા ઓછું છે. તાજેતરમાં સાઉદી અરેબિયાના તેલ સ્રોતો પર થયેલા હુતી હુમલા અને તેના કારણે તેલ પુરવઠા (Oil Supply) માં ઊભી થયેલી વિક્ષેપની આશંકાએ વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવોને મજબૂતાઈ આપી છે. સોમવારના સવારના સાધારણ ઘટાડા છતાં ક્રૂડ ઓઇલનું સ્તર ઊંચું જ જળવાઈ રહ્યું છે. અગાઉ એપ્રિલ અને મે મહિનામાં પણ ક્રૂડના ભાવ આ જ પ્રકારે $૧૧૫ પ્રતિ બેરલની આસપાસ જોવા મળ્યા હતા.
ભારતીય ક્રૂડ બાસ્કેટ અને આયાત બિલ પર દબાણ
ભારત જેવા વિકાસશીલ અને ઊર્જાની મોટાપાયે આયાત કરતા દેશ માટે ચિંતા માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રેન્ટ ભાવ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ દેશનું કુલ આયાત બિલ અને વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પણ સીધા પ્રભાવિત થઈ રહ્યા છે.
ઉપલબ્ધ સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, ભારતીય ક્રૂડ બાસ્કેટનો ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૧૯.૯૯ ના સ્તરે નોંધાયો છે, અને સમગ્ર ઓક્ટોબર મહિનાની સરેરાશ કિંમત પણ આશરે $૧૨૦ પ્રતિ બેરલની આસપાસ જ રહી છે. આ મોંઘા તેલની સીધી અને નકારાત્મક અસર ભારતના વિદેશી વેપાર ખાધ, રૂપિયાના મૂલ્ય અને સ્થાનિક ફુગાવા (Inflation) પર પડી રહી છે.
તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને નુકસાન અને પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવોની સ્થિતિ
ઊંચા ક્રૂડ ભાવોના કારણે દેશની જાહેર ક્ષેત્રની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને દૈનિક ધોરણે ₹૫૦0 કરોડથી પણ વધુનું આર્થિક નુકસાન વેઠવું પડી રહ્યું છે.
અગ્રણી અખબારી અહેવાલો મુજબ, ઓઇલ કંપનીઓ હાલમાં પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર ₹૮ અને ડીઝલ પર પ્રતિ લિટર ₹૯ સુધીનું નુકસાન સહન કરીને ઇંધણ વેચી રહી છે. આ ઉપરાંત, દરેક ઘરેલુ એલપીજી (LPG) સિલિન્ડર પર પણ આશરે ₹૩૦૦ ની અંડર-રિકવરી (Under-recovery) ચાલી રહી છે.
સદભાગ્યે, પ્રવર્તમાન તહેવારોની મોસમ (દિવાળી અને છઠ પૂજા) ને ધ્યાનમાં રાખીને ગ્રાહકો પર વધારાનો બોજ ન નાખવાનો નિર્ણય લેવાયો હોવાથી હાલમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવોમાં કોઈ વધારો કરવામાં આવ્યો નથી. પરંતુ જો તહેવારો બાદ પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઊંચા જ રહેશે, તો તેલ કંપનીઓ પોતાના આર્થિક બોજને હળવો કરવા માટે ભાવવધારાનું પગલું ભરી શકે છે.
વૈશ્વિક શેરબજારોમાં વેચવાલી અને એશિયન બજારોની ચાલ
શુક્રવારે યુએસ શેરબજારોમાં ભારે નબળાઈ અને વેચવાલી જોવા મળી હતી. ડાઉ જોન્સ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ એવરેજ ૬૫૨.૮૨ પોઇન્ટ (આશરે ૧.૨૩%) ગગડીને ૫૨,૨૧૫.૧૬ ના સ્તરે બંધ થયો હતો. એસએન્ડપી ૫૦૦ માં ૦.૫૨ ટકા અને નાસ્ડેક કમ્પોઝિટમાં ૦.૨૧ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો.
જોકે, સોમવારે સવારે યુએસ ફ્યુચર્સ માર્કેટમાં સળંગ નરમાઈ બાદ સાધારણ રિકવરીના સંકેતો મળ્યા હતા, જેમાં ડાઉ જોન્સ ફ્યુચર્સ ૦.૨૪ ટકા વધીને ૫૨,૩૪૧.૬૯ પર ટ્રેડ કરી રહ્યો હતો.
વૈશ્વિક નબળાઈની અસર એશિયન બજારો પર પણ સ્પષ્ટ વર્તાઈ રહી છે. સોમવારે સવારે જાપાનનો નિક્કી ૨૨૫ ઇન્ડેક્સ ૦.૨૬ ટકા, દક્ષિણ કોરિયાનો કોસ્પી ૦.૯૨ ટકા, ચીનનો શાંઘાઈ કમ્પોઝિટ ૦.૩૬ ટકા અને સિંગાપોરનો સ્ટ્રેટ ટાઇમ્સ ૦.૪૩ ટકા ઘટીને કારોબાર કરી રહ્યા હતા. માત્ર હોંગકોંગનો હેંગ સેંગ ઇન્ડેક્સ સાધારણ ૦.૩૧ ટકાના વધારા સાથે લીલા નિશાનમાં હતો.
ગિફ્ટ નિફ્ટી અને આગામી યુએસ ફેડ બેઠક
ભારતીય શેરબજારના પૂર્વસંકેત આપનારો ગિફ્ટ નિફ્ટી (Gift Nifty) સવારે ૭:૩૬ વાગ્યે ૨૨,૫૯૯.૫૦ ના સ્તરે હતો, જે તેના પાછલા બંધ કરતા માત્ર ૮.૫૦ પોઇન્ટ (૦.૦૪%) નીચે ટ્રેડ કરી રહ્યો હતો. આ સંકેત ભારતીય બજારમાં એકદમ ફ્લેટ કે સાવચેતીભર્યા ઓપનિંગનો સંકેત આપતો હતો.
આ ઉપરાંત, આ સપ્તાહમાં ૨૭-૨૮ ઑક્ટોબરે યોજાનારી યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ (US Federal Reserve) ની આગામી બેઠક પર વૈશ્વિક રોકાણકારોની ખાસ નજર રહેશે. ઊર્જાના ઊંચા ભાવો વચ્ચે ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે યુએસ ફેડ વ્યાજ દરોના સંદર્ભમાં શું નીતિ અપનાવે છે તે સમગ્ર વૈશ્વિક બજારની આગામી દિશા નક્કી કરશે.
