શું મોંઘવારી ભથ્થાને મંજૂર કરવા માટે કેબિનેટની બેઠક હોવી અનિવાર્ય છે?
દેશના લાખો કેન્દ્રીય સરકારી કર્મચારીઓ અને પેન્શનધારકો હાલમાં એક જ સૌથી મોટા સવાલની આસપાસ ચર્ચા કરી રહ્યા છે કે જુલાઈ ૨૦૨૬ થી લાગુ થનારા મોંઘવારી ભથ્થા (DA) અને મોંઘવારી રાહત (DR) માં વધારાની અધિકૃત જાહેરાત આખરે ક્યારે કરવામાં આવશે? દિવાળીના તહેવાર પૂર્વે રેલવે અને અન્ય અદ્યતન કેન્દ્ર સરકારી કર્મચારીઓ માટે સ્પેશિયલ બોનસની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, પરંતુ ઑક્ટોબરના અંતિમ સપ્તાહ સુધી પહોંચવા છતાં ડીએ વધારા અંગે સરકાર તરફથી કોઈ સત્તાવાર આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો નથી.
આ વિલંબ વચ્ચે કર્મચારીઓમાં એ વાતની પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે કે શું ડીએ વધારાને મંજૂરી આપવા માટે કેન્દ્રીય કેબિનેટની ઔપચારિક બેઠક હોવી અનિવાર્ય છે કે કેમ? આ અહેવાલમાં આપણે જાણીશું કે ડીએમાં વિલંબ પાછળનું અસલી કારણ શું છે અને ૩ ટકાના અપેક્ષિત વધારા પછી કર્મચારીઓના માસિક પગારમાં કેટલો મોટો ફેરફાર જોવા મળશે.
શું ડીએ વધારા માટે કેબિનેટની બેઠક જરૂરી છે?
ઘણા સરકારી કર્મચારીઓમાં એવી સામાન્ય માન્યતા હોય છે કે કેન્દ્રીય કેબિનેટની બેઠક મળે અને મંજૂરી મળે તો જ ડીએ વધારાની પ્રક્રિયા આગળ વધી શકે છે. પરંતુ આર્થિક નિષ્ણાતો અને અગાઉના નિયમોના અહેવાલો અનુસાર હકીકતમાં આવું નથી.
ડીએમાં સુધારાની જાહેરાત કરવા માટે કેબિનેટની ઔપચારિક બેઠકની રાહ જોવી ક્યારેય ફરજિયાત હોતી નથી. નાણા મંત્રાલય દ્વારા આ અંગે સીધો સત્તાવાર આદેશ અથવા ‘ઓફિસ મેમોરેન્ડમ’ (OM) પણ જારી કરવામાં આવી શકે છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં કેબિનેટની ભૂમિકા માત્ર ઔપચારિક મંજૂરી આપવા પૂરતી જ મર્યાદિત હોય છે. તેથી, કર્મચારીઓએ માત્ર આગામી કેબિનેટ બેઠકો જ નહીં પરંતુ નાણા મંત્રાલય તરફથી આવનારા સીધા આદેશો પર પણ નજર રાખવી જોઈએ.
ડીએ ની જાહેરાતમાં વિલંબ થવા પાછળનું વાસ્તવિક કારણ
કર્મચારીઓ માટે રાહતના આંકડા પહેલેથી જ તૈયાર છે, પરંતુ સત્તાવાર જાહેરાત હજુ બાકી છે. જુલાઈ ૨૦૨૬ થી લાગુ થનારા ડીએને નક્કી કરતા ‘કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ ફોર ઇન્ડસ્ટ્રિયલ વર્કર્સ’ (CPI-IW) ના ૧૨ મહિનાના (એટલે કે જુલાઈ ૨૦૨૫ થી જૂન ૨૦૨૬ સુધીના) સત્તાવાર આંકડાઓ સંપૂર્ણપણે ઉપલબ્ધ છે. તેમ છતાં સરકારે હજુ સુધી નવા દરોની જાહેરાત કરી નથી.
અગાઉ ૧૪ અને ૧૬ ઑક્ટોબરના રોજ કર્મચારીઓને બોનસ ચૂકવવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તે સમયે ડીએ અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી ન હતી. ત્યારબાદ ૨૧ ઑક્ટોબરે યોજાનારી કેબિનેટની મહત્વપૂર્ણ બેઠક પણ યોજાઈ શકી ન હતી. જોકે સરકારે આ વિલંબ માટે કોઈ સત્તાવાર કારણ જાહેર કર્યું નથી, પરંતુ બજારના અહેવાલો મુજબ ટૂંક સમયમાં જ આ અંગે મોટો નિર્ણય લેવાઈ શકે છે.
કેમ અપેક્ષિત છે ૩ ટકાનો વધારો?
ઔદ્યોગિક કામદારો માટેના ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI-IW) ના ડેટાના આધારે ગણતરી કરીએ તો, જુલાઈ ૨૦૨૬ માટેનું મોંઘવારી ભથ્થું આશરે ૬૩.૭૫ ટકા જેટલું થાય છે.
સરકારી નિયમો અને પ્રણાલી મુજબ દશાંશ પછીના આંકડાઓને ધ્યાનમાં લેવામાં આવતા નથી, જેના પરિણામે અસરકારક દર સીધો ૬૩ ટકા બને છે. આ ગણતરી મુજબ વર્તમાન ૬૦ ટકાના ડીએ પર ૩ ટકાનો સીધો વધારો મળવો લગભગ નિશ્ચિત બની જાય છે.
પગારમાં કેટલો વધારો થશે અને એરિયર્સની ચૂકવણી
જો સરકાર ૩ ટકાના આ વધારાને મંજૂરી આપે છે, તો કર્મચારીઓના માસિક પગારમાં સારો એવો ઉછાળો આવશે. આ સુધારો ૧ જુલાઈ, ૨૦૨૬ થી અમલી બનશે. તેથી સરકાર દ્વારા સત્તાવાર જાહેરાત થયા બાદ કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને જુલાઈ મહિનાથી અત્યાર સુધીની બાકી નીકળતી રકમ (એરિયર્સ) એકમુકત (એકસાથે) ચૂકવવામાં આવશે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ કર્મચારીનો મૂળ પગાર (બેઝિક સેલરી) ₹૫૦,૦૦૦ હોય, તો તેને જુલાઈથી શરૂ થતા સમયગાળા માટે દર મહિને ₹૧,૫૦૦ ના દરે ગણતરી કરીને પાછલા મહિનાઓની તમામ બાકી રકમ એરિયર્સ તરીકે એકસાથે મળશે, જે તહેવારોની મોસમમાં કર્મચારીઓ માટે મોટી આર્થિક રાહત સાબિત થશે.
