NPCI એ MDR ચાર્જ લાગુ કરવાનો નિયમ મુલતવી રાખ્યો, હવે દિવાળી પછી લેવાશે નિર્ણય
ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ (Digital Payments) ને પ્રોત્સાહન આપી રહેલી સર્વોચ્ચ સંસ્થા નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI) દ્વારા દેશના કરોડો ગ્રાહકો અને નાના-મોટા વેપારીઓ માટે એક અત્યંત રાહતરૂપ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. તહેવારોની આ ધમધમતી મોસમમાં યુપીઆઈ (UPI) વ્યવહારો પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ કરવાના પ્રસ્તાવને હાલ પૂરતો મુલતવી રાખવામાં આવ્યો છે.
મૂળ આયોજન મુજબ આ નવા નિયમો ૧૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજથી અમલમાં આવવાના હતા, જેના કારણે વેપારી વર્ગમાં ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું હતું. પરંતુ તહેવારો દરમિયાન નાગરિકોના ખર્ચ અને વ્યાપારિક ગતિવિધિઓને ધ્યાનમાં રાખીને NPCI એ આ નિયમના અમલીકરણને નવેમ્બરના બીજા અઠવાડિયા સુધી એટલે કે દિવાળીના તહેવારો પૂરા થયા પછીના સમય સુધી ટાળી દીધું છે.
તહેવારોની મોસમમાં વ્યવસાયો અને ગ્રાહકોને રાહત
દિવાળી, ધનતેરસ અને ભાઈબીજ જેવા મહાન તહેવારો દરમિયાન બજારમાં ખરીદીનું પ્રમાણ અનેકગણું વધી જતું હોય છે. આ દિવસોમાં ગ્રાહકો રોકડ રકમ સાચવવાના બદલે ગૂગલ પે, ફોનપે, પેટીએમ કે અન્ય યુપીઆઈ માધ્યમોથી પેમેન્ટ કરવાનું વધુ પસંદ કરે છે.
જો આવા સમયે યુપીઆઈ વ્યવહારો પર વધારાનો મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ કે કોઈ અન્ય ચાર્જ લાગુ કરવામાં આવ્યો હોત, તો તેની સીધી અસર છૂટક વેપારીઓ અને સામાન્ય ગ્રાહકોના માસિક બજેટ પર પડી હોત. NPCI ના આ સમયસરના નિર્ણયથી તહેવારોની આ સિઝનમાં ડિજિટલ લેણ-દેણ સંપૂર્ણપણે નિશુલ્ક જળવાઈ રહી છે, જેનાથી વેપારીઓમાં હાશકારો અનુભવાયો છે.
MDR ચાર્જ શું છે અને શા માટે થઈ રહી છે ચર્ચા?
મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) એ એક પ્રકારનો શુલ્ક છે જે વેપારીઓ દ્વારા ગ્રાહકો પાસેથી ડિજિટલ માધ્યમે (ક્રેડિટ કાર્ડ, ડેબિટ કાર્ડ કે ક્યારેક યુપીઆઈ દ્વારા) પેમેન્ટ સ્વીકારતી વખતે બેંક કે પેમેન્ટ ગેટવે સેવાયૂનિટને ચૂકવવો પડતો હોય છે. લાંબા સમયથી યુપીઆઈ પેમેન્ટ્સ ભારતભરમાં તદ્દન મફત (Zero MDR) ઉપલબ્ધ છે, જેના કારણે જ દેશના નાના નાયબ વિક્રેતાથી લઈને મોટી હોટલો સુધી સૌ કોઈએ ડિજિટલ પેમેન્ટ અપનાવ્યું છે.
જોકે, બેન્કિંગ અને ફિનટેક કંપનીઓના ઓપરેશનલ ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે MDR ચાર્જ વસૂલવા અંગે સમયાંતરે ચર્ચાઓ થતી રહે છે. અગાઉ એવું નક્કી કરાયું હતું કે ઓક્ટોબરના મધ્યથી અમુક ચોક્કસ વેપારી વ્યવહારો પર આ નિયમ લાગુ થઈ શકે છે, પરંતુ વર્તમાન પરિસ્થિતિને જોતાં તેને મોકૂફ રખાયો છે.
નવેમ્બરના બીજા અઠવાડિયામાં લેવાશે અંતિમ નિર્ણય
NPCI ના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, યુપીઆઈ પર ચાર્જીસ કે MDR ના મુદ્દે હવે દિવાળીના તહેવારો પૂર્ણ થયા બાદ નવેમ્બરના બીજા સપ્તાહમાં ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજાશે.
આ બેઠકમાં બેન્કિંગ સેક્ટરના નિષ્ણાતો, ફિનટેક કંપનીઓના પ્રતિનિધિઓ અને સરકારના સંબંધિત વિભાગો સાથે ચર્ચા કરીને અંતિમ નીતિગત નિર્ણય લેવામાં આવશે. ત્યાં સુધી ગ્રાહકોએ કોઈપણ પ્રકારના વધારાના યુપીઆઈ ચાર્જ વિશે ચિંતા કરવાની જરૂર નથી અને તેઓ નિશ્ચિંત થઈને ડિજિટલ પેમેન્ટનો ઉપયોગ કરી શકશે.
સરકાર અને નિયમનકાર સંસ્થાઓનો મુખ્ય હેતુ દેશમાં ડિજિટલ અર્થતંત્રને વેગ આપવાનો અને સામાન્ય નાગરિકો પર આર્થિક બોજ ન પડે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
