Banking News સેબીના પબ્લિક શેરહોલ્ડિંગ ધોરણોનું પાલન: સરકાર દ્વારા ચાર મોટી સરકારી બેંકોના શેર વેચવાના પ્રસ્તાવથી હલચલ
Banking News ભારતીય બેંકિંગ ક્ષેત્ર અને શેરબજારમાંથી એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પંજાબ એન્ડ સિંધ બેંક સહિત કુલ ચાર જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો (Public Sector Banks) માં પોતાનો મોટો હિસ્સો વેચવાની વ્યાપક તૈયારીઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે.
આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ આ તમામ બેંકોના ૨૫ ટકા શેર સીધા સામાન્ય જનતા અને રોકાણકારોના હાથમાં આવી જશે. સરકારનું આ પગલું સંપૂર્ણપણે બજારની વર્તમાન સ્થિતિ અને સેબી (SEBI) ના નિયમનકારી ધોરણોના આધારે આગળ વધશે. સરકારી માલિકીના આ શેરોના વેચાણથી બેંકિંગ માર્કેટમાં મોટો બદલાવ જોવા મળી શકે છે.
સેબીના નિયમો અને હિસ્સા વેચાણ પાછળનું કારણ
માર્કેટ રેગ્યુલેટર સેબી (SEBI) ના કડક નિયમો અનુસાર, દેશની કોઈપણ લિસ્ટેડ કંપનીમાં જાહેર જનતા (Public Shareholding) પાસે ઓછામાં ઓછા ૨૫ ટકા શેર હોવા અનિવાર્ય છે. વર્તમાન સમયમાં આ ચારેય જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં સરકારનો હિસ્સો નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં ઘણો વધારે છે.
આ નિયમનું પાલન કરવા માટે અને લઘુત્તમ જાહેર શેરહોલ્ડિંગની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે સરકાર ‘ઓફર ફોર સેલ’ (OFS) ના માધ્યમથી આ બેંકોમાં પોતાના શેર ખુલ્લા બજારમાં વેચશે. આ ઉપરાંત, સંબંધિત બેંકો બજારમાંથી સ્વતંત્ર રીતે પણ ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે કવોલિફાઇડ ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ પ્લેસમેન્ટ (QIP) નો સહારો લઈ શકે છે. સંસ્થાકીય અને છૂટક એમ બંને પ્રકારના રોકાણકારો માટે આ એક મોટી તક સાબિત થઈ શકે છે.
૧. સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા
સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડમાં હાલમાં સરકાર પાસે આશરે ૮૧.૧૯ ટકા જેટલો હિસ્સો છે. સેબીના નિયમો મુજબ સરકાર પોતાના હિસ્સાને મહત્તમ ૭૫ ટકા સુધી જ સીમિત રાખી શકે છે. આ નિયમનું પાલન કરવા માટે સરકારે બેંકમાંથી પોતાનો આશરે ૬.૨ ટકા હિસ્સો વેચવો પડશે. OFS પ્રક્રિયા દ્વારા સંસ્થાકીય અને છૂટક રોકાણકારો આમાં ભાગ લઈ શકશે, જ્યારે QIP ફક્ત સંસ્થાકીય ખરીદદારો માટે જ ખુલ્લું રહેશે.
૨. યુકો બેંક (UCO Bank)
યુકો બેંકની વાત કરીએ તો તેમાં સરકારનો વર્તમાન હિસ્સો અત્યંત ઊંચો એટલે કે આશરે ૯૦.૯૫ ટકા છે. સેબીના ૨૫ ટકાના ધોરણ સુધી પહોંચવા માટે સરકારે આ બેંકમાંથી પોતાનો આશરે ૧૬ ટકા હિસ્સો વેચવાની આવશ્યકતા ઊભી થઈ છે. આ હિસ્સો મુખ્યત્વે OFS અને QIP બંને માર્ગો દ્વારા બજારમાં મૂકવામાં આવશે.
૩. પંજાબ એન્ડ સિંધ બેંક
પંજાબ એન્ડ સિંધ બેંકમાં સરકાર પાસે સૌથી વધુ એટલે કે આશરે ૯૩.૮૫ ટકા હિસ્સો છે, જેમાંથી સરકારે લગભગ ૧૯ ટકા હિસ્સો ઓછો કરવો પડશે. થોડા સમય પહેલા આ બેંકના શેરમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો અને શેર ₹૧૮.૨૧ ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો. હાલમાં આ કંપનીનું કુલ બજાર મૂડીકરણ (Market Cap) આશરે ₹૧૨,૯૪૯ કરોડ આસપાસ નોંધાયું છે.
૪. ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંક (IOB)
ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંકમાં પણ સરકારની હિસ્સેદારી ૯૨.૪૪ ટકા જેટલી મજબૂત છે. સેબીના લઘુત્તમ જાહેર શેરહોલ્ડિંગના નિયમો અનુસાર સરકારે આ બેંકમાં પોતાની ભાગીદારી આશરે ૧૭.૪૪ ટકા સુધી ઘટાડવી જ પડશે, જેથી પબ્લિક હોલ્ડિંગ ૨૫ ટકાના સ્તરે પહોંચી શકે.
રોકાણકારો માટે બજારની સ્થિતિ અને મહત્વ
Banking News સરકારની આ યોજનાથી પ્રાથમિક અને ગૌણ બજારમાં સરકારી બેંકોના શેરોની તરલતા (Liquidity) વધશે. સામાન્ય જનતા અને છૂટક રોકાણકારો માટે આ બેંકોમાં રોકાણ કરવાની સોનેરી તક ઊભી થશે. જોકે, આ સમગ્ર વેચાણ પ્રક્રિયા બજારની પ્રવર્તમાન સ્થિતિ અને રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટ પર નિર્ભર રહેશે. આગામી દિવસોમાં સરકાર આ અંગે સત્તાવાર સમયપત્રક અને પ્રાઇસ બેન્ડ જાહેર કરે તેવી સંભાવના છે.
