ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તું થવા છતાં ઘરેલુ ગેસના ભાવમાં રાહત મળી કે આંચકો?
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ એટલે કે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સતત થઈ રહેલા ઘટાડા વચ્ચે દેશની સરકારી તેલ કંપનીઓએ આજે એલપીજી ગેસ સિલિન્ડરના નવા દરો જાહેર કરી દીધા છે. વૈશ્વિક સ્તરે કિંમતો નરમ પડતાં અને તાજેતરમાં જ કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં સારો એવો ઘટાડો ઝીંકાયા બાદ દેશની આમ જનતા એવી આશા રાખીને બેઠી હતી કે આ વખતે ઘરેલુ રસોઈ ગેસના ભાવમાં પણ મોટી રાહત મળશે. જો કે, ગૃહિણીઓની આ આશા પર આજે પાણી ફરી વળ્યું છે, કારણ કે ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ આજે પણ ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ જ ફેરફાર કર્યો નથી અને કિંમતો સ્થિર રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
હાલના સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ઘરેલુ રાંધણ ગેસ સિલિન્ડરની કિંમત ₹૯૪૨ પર યથાવત છે. તેની સામે, ગત ૧ જુલાઈના રોજ કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવમાં ₹૧૮૩.૫૦ નો મોટો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે ૧૯ કિલોગ્રામનું વાણિજ્યિક (કોમર્શિયલ) સિલિન્ડર હવે દિલ્હીમાં ₹૨૯૩૦ ના સ્તરે પહોંચી ગયું છે. હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ અને નાના વેપારીઓ માટે આ ઘટાડો મોટી રાહત સમાન છે, પરંતુ સામાન્ય પરિવારોના રસોડાના બજેટમાં હજી કોઈ મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો નથી.
દેશના જુદા જુદા શહેરોમાં આજના એલપીજી દર
ભારતના અલગ-અલગ રાજ્યો અને શહેરોમાં લોકલ ટેક્સ તેમજ ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચના કારણે કિંમતો થોડી ભિન્ન જોવા મળે છે. દેશના મુખ્ય શહેરોની વાત કરીએ તો, મુંબઈમાં આજે ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરનો ભાવ ₹૯૪૧.૫ છે, જ્યારે ત્યાં કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ₹૨૮૮૫.૫ ના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે. પૂર્વ ભારતના મુખ્ય કેન્દ્ર એવા કોલકાતામાં ગ્રાહકોએ ઘરેલુ સિલિન્ડર માટે ₹૯૬૮ ચૂકવવા પડી રહ્યા છે અને ત્યાં કોમર્શિયલ ગેસની કિંમત ₹૩૦૮૨ છે. દક્ષિણ ભારતના ચેન્નાઈ શહેરમાં ઘરેલુ ગેસનો ભાવ ₹૯૫૭.૫ અને કોમર્શિયલ ગેસનો ભાવ ₹૩૧૦૬ નોંધાયો છે.
આ સિવાય અન્ય શહેરો પર નજર કરીએ તો, ચંદીગઢમાં ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૯૫૧.૫ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ₹૨૯૫૪.૫ માં મળી રહ્યું છે. પહાડી રાજ્ય ઉત્તરાખંડના દેહરાદૂનમાં ઘરેલુ ગેસનો રેટ ₹૯૬૧ અને કોમર્શિયલ ગેસનો રેટ ₹૨૯૮૩.૫ છે. હૈદરાબાદમાં ઘરેલુ સિલિન્ડરની કિંમત ₹૯૩૪ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડરની કિંમત ₹૨૦૫૨.૫ છે. ઓડિશાના ભુવનેશ્વરમાં ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૯૬૮ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ₹૩૧૧૫ ના ભાવે સ્થિર છે, જ્યારે કેરળના તિરુવનંતપુરમમાં ઘરેલુ ગેસ ₹૯૫૧ અને કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડર ₹૨૯૭૦.૫ માં વેચાઈ રહ્યું છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ કેમ સસ્તું થયું?
વૈશ્વિક બજારોમાંથી આવી રહેલા અહેવાલો અનુસાર, સોમવારે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેલના ભાવોમાં નોંધપાત્ર નરમાઈ જોવા મળી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) દ્વારા તેલના ટેન્કરોની અવરજવરમાં મોટો સુધારો થયો છે, જેના કારણે સપ્લાયની ચિંતાઓ દૂર થઈ છે. આ ઉપરાંત, અગ્રણી તેલ ઉત્પાદક દેશોના સંગઠન OPEC+ દ્વારા આગામી ઓગસ્ટ મહિનાથી કાચા તેલનું ઉત્પાદન વધારવાનો મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાક્રમોને કારણે વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક ગણાતું બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude) પ્રતિ બેરલ $૭૨ ની સપાટીથી પણ નીચે આવી ગયું છે.
ઓપેક પ્લસ (OPEC+) દેશોએ નક્કી કર્યું છે કે તેઓ જુલાઈથી ઓગસ્ટ દરમિયાન વૈશ્વિક બજારમાં દરરોજ ૧,૮૮,૦૦૦ બેરલ વધારાનું કાચું તેલ સપ્લાય કરશે. આ વધારાના સપ્લાયને કારણે ભવિષ્યમાં તેલના વૈશ્વિક ભાવો હજુ પણ નીચે જઈ શકે છે. અમેરિકન માર્કેટના વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) ક્રૂડના ભાવ પણ ઘટીને પ્રતિ બેરલ $૬૮ ની રેન્જમાં આવી ગયા છે, જે દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક સ્તરે એનર્જી સેક્ટરમાં હાલ પૂરતી તેજી શમી છે.
શું આગામી દિવસોમાં ભારતમાં એલપીજીના ભાવ ઘટશે?
સામાન્ય રીતે વૈશ્વિક બજારમાં કાચું તેલ સસ્તું થાય એટલે ભારતના ગ્રાહકો તાત્કાલિક પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી સસ્તું થવાની રાહ જોવા લાગે છે. પરંતુ ભારતીય ઓઇલ કંપનીઓની આખી વ્યવસ્થા થોડી અલગ રીતે કામ કરે છે. એક્સપર્ટ્સનું કહેવું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલ ઘટવાથી ભારતમાં ઘરઆંગણે ભાવો તાત્કાલિક અસરથી ઘટતા નથી.
તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે ભારતમાં હાલમાં જે એલપીજી ગેસ, પેટ્રોલ કે ડીઝલનું વેચાણ થઈ રહ્યું છે, તે કંપનીઓ દ્વારા અગાઉથી જ ઊંચા ભાવો પર ખરીદવામાં આવેલું હોય છે. વૈશ્વિક બજારમાંથી સસ્તા ક્રૂડ ઓઇલનો નવો સ્ટોક ભારતમાં આવવામાં, તેને રિફાઇન કરવામાં અને માર્કેટ સુધી પહોંચાડવામાં ઘણો સમય લાગે છે. નાણાકીય વિશ્લેષકોના મતે, જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ લાંબા સમય સુધી આ જ નીચલા સ્તરે જળવાઈ રહેશે, તો ચાલુ જુલાઈ મહિનાના અંતમાં અથવા આગામી ઓગસ્ટની શરૂઆતમાં ભારતીય ગ્રાહકોને ઘરેલુ રાંધણ ગેસ અને ઈંધણના ભાવમાં થોડી મોટી આર્થિક રાહત ચોક્કસપણે મળી શકે છે.
