ક્યારેક ટાટાની આ કંપની રિલાયન્સને હંફાવતી હતી, આજે મુકેશ અંબાણી આગળ આખું IT સેક્ટર ઘૂંટણિયે!
ભારતીય શેરબજાર અને બિઝનેસ જગતમાં રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (Reliance Industries) અને ટાટા ગ્રૂપ (Tata Group) વચ્ચેની સ્પર્ધા હંમેશા આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહી છે. તાજેતરમાં જ સામે આવેલા એક આર્થિક અહેવાલે માર્કેટના તમામ સમીકરણો બદલી નાખ્યા છે. દેશની સૌથી મૂલ્યવાન કંપની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન (બજાર મૂડી) હવે ભારતની ટોપ 5 આઇટી (IT) કંપનીઓની સંયુક્ત બજાર મૂડીની બરાબર થઈ ગયું છે.
એક તરફ દેશની પાંચ દિગ્ગજ આઇટી કંપનીઓ અને બીજી તરફ એકલી રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ! આ આંકડો દર્શાવે છે કે મુકેશ અંબાણીનું બિઝનેસ સામ્રાજ્ય કઈ હદે વિસ્તરી ચૂક્યું છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ભૂતકાળમાં ટાટા ગ્રૂપની અગ્રણી કંપની ટીસીએસ (TCS) માર્કેટ કેપની રેસમાં રિલાયન્સને જોરદાર ટક્કર આપતી હતી અને ઘણી વખત તેને પછાડીને દેશની નંબર વન કંપની પણ બની જતી હતી. પરંતુ આજે પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે. આ મોટો ફેરફાર કેમ આવ્યો અને આઇટી સેક્ટરમાં કેમ આટલો મોટો કડાકો બોલાયો, ચાલો તેને વિગતવાર સમજીએ.
IT શેરોમાં મોટો કડાકો: 5 મોટી કંપનીઓ ઘૂંટણિયે
ચાલુ વર્ષ આઇટી સેક્ટરના રોકાણકારો માટે ખૂબ જ આઘાતજનક રહ્યું છે. દેશની ટોપ 5 આઇટી કંપનીઓ – ઇન્ફોસિસ (Infosys), ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસીસ (TCS), એચસીએલ ટેક્નોલોજીસ (HCL Tech), ટેક મહિન્દ્રા (Tech Mahindra) અને વિપ્રો (Wipro) ના શેરોમાં આ વર્ષે ભારે વેચવાલી જોવા મળી છે. આ પાંચેય દિગ્ગજોના શેર ચાલુ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં 36% જેટલા તૂટ્યા છે.
તાજેતરના શુક્રવારે જ્યારે બજાર બંધ થયું ત્યારે આ પાંચ આઇટી કંપનીઓની કુલ સંયુક્ત બજાર મૂડી (Market Cap) આશરે 18.12 લાખ કરોડ રૂપિયાથી થોડી વધુ નોંધાઈ હતી. તેની સામે શુક્રવારે ટ્રેડિંગના અંતે એકલી રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની માર્કેટ કેપ આશરે 18 લાખ કરોડ રૂપિયાની આસપાસ રહી હતી. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે જે પાંચ કંપનીઓ આખા દેશના ટેકનોલોજી સેક્ટરનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, તે આજે અંબાણીની કંપનીની બરાબરી કરવા માટે સંઘર્ષ કરી રહી છે.
વૈશ્વિક તણાવની રિલાયન્સ પર પણ થઈ અસર
એવું નથી કે આ વર્ષે માત્ર આઇટી કંપનીઓના શેર જ ગગડ્યા છે. વૈશ્વિક આર્થિક મંદી અને ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) તણાવની અસર રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પર પણ જોવા મળી છે. ઈરાન અને અમેરિકા-ઇઝરાયેલ વચ્ચે ચાલી રહેલા સઘન સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટ (ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ) માં ભારે ઉતાર-ચઢાવ આવ્યો છે. આ અસ્થિરતાના લીધે રિલાયન્સના શેરમાં પણ આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં 17% થી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
ગયા મહિને નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) પર રિલાયન્સનો શેર ઘટીને તેની 52-અઠવાડિયાની નીચી સપાટી એટલે કે 1,253.20 રૂપિયા પર આવી ગયો હતો. જોકે, ત્યારબાદ નીચલા સ્તરેથી શેરમાં રિકવરી જોવા મળી હતી અને સ્થિતિ થોડી સુધરી હતી. પરંતુ આ ઘટાડા છતાં, આઇટી સેક્ટરના પતનને કારણે રિલાયન્સે બજારમાં પોતાનું વર્ચસ્વ જાળવી રાખ્યું છે.
આઇટી શેરો સતત કેમ ગગડી રહ્યા છે? આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ડર
આજે રિલાયન્સની માર્કેટ કેપ ભારતની સૌથી મોટી આઇટી કંપની TCS કરતા બમણા કરતાં પણ વધુ થઈ ગઈ છે. આઇટી સેક્ટરમાં આવેલા આ મોટા ઘટાડા પાછળનું મુખ્ય કારણ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ને લઈને સર્જાયેલી ચિંતાઓ છે. માર્કેટમાં નવા એઆઈ (AI) સ્ટાર્ટઅપ્સની સફળતા અને ચેટજીપીટી જેવા આધુનિક ટૂલ્સના આગમન પછી, પરંપરાગત આઇટી સર્વિસ બિઝનેસ મોડલ જોખમમાં હોવાની આશંકા સેવાઈ રહી છે.
રોકાણકારો અને નિષ્ણાતોને ડર છે કે જો એઆઈ ટેકનોલોજી આ જ ગતિએ આગળ વધશે, તો કોડિંગ, ટેસ્ટિંગ અને સોફ્ટવેર મેન્ટેનન્સ જેવા પરંપરાગત કામો મશીનો દ્વારા થવા લાગશે, જેનાથી ભારતીય આઇટી કંપનીઓની કમાણી પર સીધી અસર પડશે. આ ભવિષ્યના જોખમને કારણે આખું આઇટી સેક્ટર હાલમાં ભારે દબાણ હેઠળ છે.
શું આઇટી સેક્ટરમાં ફરી તેજી આવશે?
જોકે, બજારના એક વર્ગનું માનવું છે કે એઆઈ (AI) ને કારણે પરંપરાગત આઇટી કંપનીઓ બંધ થઈ જશે તેવો ડર ઘણો વધારી-ચઢાવીને જોવામાં આવી રહ્યો છે. ભારતીય આઇટી કંપનીઓ પણ પોતાની જાતને એઆઈ ટેકનોલોજી અનુસાર અપગ્રેડ કરી રહી છે. બજારમાં થોડી રિકવરી પણ જોવા મળી છે, પરંતુ વિશ્લેષકો હજુ પણ ચિંતિત છે કે આ રિકવરી ક્યાં સુધી ટકશે.
