કતારથી ગુજરાત આવી રહેલા જહાજ પર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં મોટો ડ્રોન હુમલો, એન્જિન રૂમમાં લાગી આગ
વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) માંથી એક ચિંતાજનક અહેવાલ સામે આવી રહ્યા છે. કતારથી ભારત તરફ આવી રહેલા એક મોટા વ્યાપારી જહાજ પર ઓમાનના અખાત નજીક અચાનક ડ્રોન હુમલો કરવામાં આવ્યો છે. પ્રારંભિક લશ્કરી અને રાજદ્વારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ જહાજમાં ચાર ભારતીય નાગરિકો સહિત કુલ ૨૯ ક્રૂ સભ્યો સવાર હતા. આ ઘટનાને પગલે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી ક્ષેત્રમાં ભારે અફરાતફરી અને તણાવનો માહોલ સર્જાયો છે. જો કે, રાહતની વાત એ છે કે આ ભયાનક હુમલામાં કોઈ જાનહાનિ કે દરિયાઈ પર્યાવરણને કોઈ મોટું નુકસાન થયું નથી, અને જહાજ પર હાજર તમામ ક્રૂ સભ્યો સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
એન્જિન રૂમમાં આગ અને ભારે નુકસાન
સંરક્ષણ મંત્રાલય અને આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ એજન્સીઓના સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતી મુજબ, ડ્રોન હુમલાની સીધી અસરને કારણે જહાજના એન્જિન રૂમમાં ભયાનક આગ ફાટી નીકળી હતી. આગ લાગ્યા બાદ જહાજમાંથી કાળો અને ભારે ધુમાડો નીકળતો દૂર-દૂર સુધી જોવા મળ્યો હતો. ક્રૂ મેમ્બર્સની સતર્કતાને કારણે આગ પર કાબૂ મેળવી લેવાયો હતો, પરંતુ હુમલાના કારણે જહાજને મોટું ટેકનિકલ નુકસાન પહોંચ્યું છે.
આ હુમલાનો ભોગ બનેલા જહાજનું નામ ‘LNGC અલ રેકાયત’ (LNGC Al Rekayyat) છે, જે કતારના પ્રખ્યાત ‘રાસ લફાન’ બંદરથી લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) નો મોટો જથ્થો લઈને ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા ‘દહેજ પોર્ટ’ તરફ આગળ વધી રહ્યું હતું. આ હુમલા બાદ જહાજ પોતાની નિર્ધારિત મુસાફરી ચાલુ રાખી શકશે કે તેને નજીકના કોઈ સુરક્ષિત બંદર પર રોકવું પડશે, તે અંગે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી નથી.
હોર્મુઝની ખાડીમાં એકસાથે અનેક જહાજોને નિશાન બનાવાયા
આજની આ ઘટનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાં વેપારી જહાજો પરના જોખમો સતત વધી રહ્યા છે. ભારત તરફ આવી રહેલા આ એલએનજી ટેન્કર ઉપરાંત, તે જ સમયે તે વિસ્તારમાંથી પસાર થઈ રહેલા અન્ય કેટલાક ઓઈલ ટેન્કરો પર પણ હુમલો કરવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલ છે. બ્રિટિશ સૈન્યએ સત્તાવાર નિવેદન જારી કરીને પુષ્ટિ કરી છે કે બુધવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થઈ રહેલા કુલ ત્રણ અલગ-અલગ જહાજોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે.
યુનાઇટેડ કિંગડમ મેરીટાઇમ ટ્રેડ ઓપરેશન્સ (UKMTO), જે દરિયાઈ સુરક્ષા અને જહાજોની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખતી વૈશ્વિક સંસ્થા છે, તેણે અહેવાલ આપ્યો છે કે તમામ ત્રણેય જહાજો પર કોઈ અજ્ઞાત લોકેશન પરથી હવામાંથી છોડવામાં આવેલા ઘાતક પ્રોજેક્ટાઈલ (ડ્રોન અથવા મિસાઈલ) દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો છે. આ હુમલા પાછળ કયા સંગઠન કે દેશનો હાથ છે તે અંગે હાલ ગુપ્તચર એજન્સીઓ તપાસ કરી રહી છે.
ભારત અને વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર પર અસરની આશંકા
હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ એ સમગ્ર વિશ્વ માટે ઉર્જા સપ્લાય એટલે કે ક્રૂડ ઓઈલ અને નેચરલ ગેસના પરિવહન માટેની મુખ્ય ધમની સમાન છે. મધ્ય-પૂર્વના દેશોમાંથી ભારત, ચીન, જાપાન અને પશ્ચિમી દેશોમાં જતા મોટાભાગના જહાજો આ સાંકડી દરિયાઈ પટ્ટીમાંથી જ પસાર થાય છે. કતાર એ ભારત માટે ગેસ પુરવઠાનો સૌથી મોટો સ્રોત છે અને ગુજરાતનું દહેજ બંદર દેશનું મુખ્ય ઉર્જા હબ છે.
આવા સંજોગોમાં ભારત તરફ આવી રહેલા જહાજ પર થયેલો આ હુમલો ભારતની ઉર્જા સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ અત્યંત ગંભીર બાબત છે. જો આ રૂટ પર તણાવ વધુ વધશે તો આગામી દિવસોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસના ભાવો આસમાને પહોંચી શકે છે, જેની સીધી અસર ભારતના અર્થતંત્ર પર પણ જોવા મળી શકે છે. ભારતીય નૌકાદળ (Indian Navy) હાલ આ સમગ્ર સ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યું છે અને પ્રદેશમાં હાજર પોતાના યુદ્ધજહાજોને પણ એલર્ટ કરી દેવામાં આવ્યા છે.
