કોમર્શિયલ સિલિન્ડર સસ્તો થયા બાદ શું સામાન્ય જનતાને મળશે રાહત? જાણો ૮ જુલાઈએ ઘરેલું ગેસના નવા દર
દેશમાં વધતી જતી મોંઘવારી વચ્ચે સામાન્ય મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે રસોડાનું બજેટ હંમેશા ચર્ચાનો વિષય રહે છે. તાજેતરમાં જ ૧ જુલાઈના રોજ સરકારી તેલ કંપનીઓ દ્વારા ૧૯ કિલોગ્રામના કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં ૧૮૩.૫૦ રૂપિયાનો જંગી ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો. આ મોટા ઘટાડા બાદથી જ દેશની સામાન્ય જનતા એવી આશા રાખીને બેઠી છે કે કદાચ હવે ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ઘરેલું રસોઈ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં પણ ઘટાડો જોવા મળશે. આજે ૮ જુલાઈ, ૨૦૨૬ ના રોજ તેલ કંપનીઓ દ્વારા એલપીજીના નવા દરો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે, જે મુજબ ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ઘરેલું ગેસ સિલિન્ડરના ભાવ હાલ પૂરતા સ્થિર રાખવામાં આવ્યા છે. આ આખા મહિના દરમિયાન ઘરેલું સિલિન્ડરની કિંમતોમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી, જેથી ગ્રાહકો હજુ પણ ભાવમાં મોટી કટોતીની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
દેશના મુખ્ય શહેરોમાં ઘરેલું અને કોમર્શિયલ ગેસના ભાવ
સરકારી તેલ કંપનીઓની નવીનતમ પ્રાઇસ લિસ્ટ અનુસાર, દેશના જુદા જુદા શહેરોમાં સ્થાનિક ટેક્સ અને પરિવહન ખર્ચના કારણે કિંમતો અલગ-અલગ નોંધાઈ છે. રાષ્ટ્રીય પાટનગર દિલ્હીમાં આજે ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ઘરેલું સિલિન્ડરની કિંમત ૯૪૨.૦ રૂપિયા છે, જ્યારે ત્યાં ૧૯ કિલોગ્રામનો કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ૨૯૩૦.૦ રૂપિયામાં મળી રહ્યો છે. દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં ઘરેલું સિલિન્ડરનો ભાવ ૯૪૧.૫ રૂપિયા અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડરનો ભાવ ૨૯૭૦.૫ રૂપિયા છે.
પૂર્વી ભારતના અગ્રણી શહેર કોલકાતામાં ઘરેલું ગેસ ૯૬૮.૦ રૂપિયા અને કોમર્શિયલ ગેસ ૩૦૮૨.૦ રૂપિયાના ભાવે વેચાઈ રહ્યો છે. દક્ષિણના મહાનગર ચેન્નાઈમાં ઘરેલું સિલિન્ડરનો દર ૯૫૭.૫ રૂપિયા અને કોમર્શિયલનો ભાવ ૩૧૦૬.૦ રૂપિયા છે. પંજાબ અને હરિયાણાની સંયુક્ત રાજધાની ચંદીગઢમાં ઘરેલું સિલિન્ડર ૯૫૧.૫ રૂપિયા અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ૨૯૫૪.૫ રૂપિયામાં ઉપલબ્ધ છે. પહાડી રાજ્ય ઉત્તરાખંડના દેહરાદૂનમાં ઘરેલું ગેસ ૯૬૧.૦ રૂપિયા અને કોમર્શિયલ ગેસ ૨૯૮૩.૫ રૂપિયા છે. હૈદરાબાદમાં ઘરેલું સિલિન્ડરનો ભાવ ૯૩૪.૦ રૂપિયા અને કોમર્શિયલનો ભાવ ૨૦૫૨.૫ રૂપિયા છે. ઓડિશાના ભુવનેશ્વરમાં ઘરેલું સિલિન્ડર ૯૬૮.૦ રૂપિયા અને કોમર્શિયલ ૩૧૧૫.૦ રૂપિયા પર સ્થિર છે, જ્યારે કેરળના તિરુવનંતપુરમમાં ઘરેલું ગેસ ૯૫૧.૦ રૂપિયા અને કોમર્શિયલ ગેસ ૨૯૭૦.૫ રૂપિયા પ્રતિ સિલિન્ડરના ભાવે ઉપલબ્ધ છે.
સરકારે કટોકટીના નિયંત્રણો કેમ પાછા ખેંચ્યા?
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એક ખૂબ જ સારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી રાજદ્વારી શાંતિ વાટાઘાટોમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ છે, જેના કારણે વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) માંથી ઉર્જા પુરવઠો અને ગેસનું પરિવહન ફરી એકવાર સંપૂર્ણપણે સ્થિર થઈ ગયું છે. આ સકારાત્મક ગતિવિધિના પરિણામે, ભારત સરકાર હવે આ વર્ષની શરૂઆતમાં લાગુ કરાયેલા કટોકટીના કડક પગલાં હળવા કરી રહી છે. કેન્દ્ર સરકારે તાજેતરમાં જ મોટો નિર્ણય લઈને માર્ચ મહિનામાં લાગુ કરાયેલો કટોકટી કુદરતી ગેસ ફાળવણીનો આદેશ સત્તાવાર રીતે પાછો ખેંચી લીધો છે.
જો કે, બજારના વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે વૈશ્વિક પુરવઠાના આ સામાન્યકરણથી સ્થાનિક સ્તરે ૧૪.૨ કિગ્રાના ઘરેલું એલપીજીની કિંમત કે તેની ઉપલબ્ધતા પર કોઈ સીધી મોટી અસર નહીં પડે. પરંતુ વાણિજ્યિક અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રને આનાથી બહુ મોટી રાહત મળશે. જથ્થાબંધ એલપીજી પરના નિયંત્રણો હટવાને કારણે હવે દેશભરની હોટલો, રેસ્ટોરાં, ઢાબા અને નાની-મોટી ફેક્ટરીઓ કોઈપણ વિક્ષેપ વિના સરળતાથી વાણિજ્યિક સિલિન્ડરો મેળવી શકશે, જેનાથી ધંધા-રોજગાર વેગવંતા બનશે.
માર્ચ ૨૦૨૬ માં પ્રતિબંધો શા માટે લાગુ કરાયા હતા?
અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે, સરકારે ગત ૯ માર્ચે દેશમાં ‘આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ’ હેઠળ એક કટોકટીનો આદેશ જારી કર્યો હતો. પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલા પ્રાદેશિક સંઘર્ષ અને તણાવના કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) ના જહાજો પર મોટું જોખમ ઊભું થયું હતું. ઘણી આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ અને શિપિંગ કંપનીઓએ સુરક્ષાનો ભય અનુભવીને ‘ફોર્સ મેજ્યુર’ (અનિવાર્ય સંજોગોને કારણે કરાર સ્થગિત કરવા) જાહેર કર્યું હતું.
આ આંતરરાષ્ટ્રીય વિક્ષેપના લીધે ભારતમાં અચાનક કુદરતી ગેસની ભારે અછત સર્જાઈ હતી. આવી ગંભીર પરિસ્થિતિમાં દેશના સામાન્ય નાગરિકોના ઘરો સુધી રાંધણ ગેસ અવિરત પહોંચતો રહે અને સામાન્ય ગ્રાહકોને મુશ્કેલી ન પડે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે સરકારે માર્ચ ૨૦૨૬ માં વાણિજ્યિક એટલે કે કોમર્શિયલ ગેસ સપ્લાય પર કડક નિયંત્રણો લાદવા પડ્યા હતા. હવે, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને સુરક્ષામાં મોટો સુધારો થયા બાદ, સરકારે આ તમામ વ્યાપારી પ્રતિબંધો હટાવી લીધા છે, જે ભારતીય બજાર માટે ખૂબ જ રાહતના સમાચાર છે.
