પાકિસ્તાન બાદ ઈરાને સાઉદી અરેબિયાને લગાવ્યો ફોન; ટ્રમ્પ-નેતન્યાહૂ વચ્ચે પણ ગુપ્ત મંથન,
મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલો ભયંકર તણાવ હવે ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. સમગ્ર વિશ્વની નજર અત્યારે ગલ્ફ પ્રદેશ પર ટકેલી છે કારણ કે અહીં વૈશ્વિક સત્તાઓ અને ઇસ્લામિક દેશો વચ્ચે અણધારી રાજદ્વારી ગતિવિધિઓ અત્યંત ઝડપી બની ગઈ છે. તાજેતરમાં જ પાકિસ્તાન સાથે મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા કર્યા બાદ, હવે ઈરાને સાઉદી અરેબિયા સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય સંપર્ક સાધ્યો છે. આ તરફ, પશ્ચિમી મોરચે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ વચ્ચે પણ ફોન પર લાંબી વાતચીત થઈ છે. આ ભૌગોલિક-રાજકીય હલચલને જોતાં સવાલ એ ઊભો થાય છે કે શું આ પ્રદેશમાં શાંતિ સ્થપાશે કે પછી કોઈ મોટા ભયાનક યુદ્ધના મંગળાચરણ થઈ રહ્યા છે?
ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે કટોકટીના સમયે મોટો સંપર્ક
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા જતા સૈન્ય તણાવ અને અમેરિકાની તાજેતરની લશ્કરી કાર્યવાહીથી ઉદ્ભવેલી ગંભીર પરિસ્થિતિ પર ચર્ચા કરવા માટે ઈરાનના વિદેશ મંત્રી સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચી અને સાઉદી અરેબિયાના વિદેશ મંત્રી પ્રિન્સ ફૈઝલ બિન ફરહાન વચ્ચે ટેલિફોન પર મહત્વપૂર્ણ વાતચીત થઈ છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા સત્તાવાર રીતે આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, આ બેઠક જેવા ફોન કોલ દરમિયાન બંને નેતાઓએ પ્રદેશના વર્તમાન અને ભવિષ્યના વિકાસ પર વિગતવાર વિચારો શેર કર્યા હતા.
બંને પક્ષોએ સ્વીકાર્યું છે કે વર્તમાન પરિસ્થિતિ અત્યંત નાજુક મોડ પર છે અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા જાળવી રાખવા માટે સતત પરસ્પર પરામર્શ અને રાજદ્વારી સંપર્ક ચાલુ રાખવો અનિવાર્ય છે. ઈરાન હાલના તબક્કે મુસ્લિમ દેશોને એક મંચ પર લાવવા માટે સતત પ્રયાસો કરી રહ્યું હોય તેમ દેખાઈ રહ્યું છે.
ટ્રમ્પ અને નેતન્યાહૂ વચ્ચે વ્યૂહાત્મક સંકલન મજબૂત બન્યું
બીજી તરફ, શુક્રવારે સાંજે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ વચ્ચે પણ ફોન પર ગંભીર મંથન થયું હતું. ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન કાર્યાલય (PMO) દ્વારા જારી કરાયેલા સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, આ બંને નેતાઓ વચ્ચે ચાલી રહેલી નિયમિત વ્યૂહાત્મક વાતોનો જ એક ભાગ હતો. આ ફોન કોલ દરમિયાન ટ્રમ્પે નેતન્યાહૂને ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં અમેરિકા દ્વારા લેવાયેલા તાજેતરના લશ્કરી અને સુરક્ષા વિષયક નિર્ણયોની સંપૂર્ણ વિગતો આપી હતી.
બંને મહાનુભાવો આગામી સમયમાં રણનીતિક ક્ષેત્રો, સંરક્ષણ અને પ્રાદેશિક સુરક્ષાના મુદ્દાઓ પર અમેરિકા અને ઇઝરાયલ વચ્ચે અત્યંત ગાઢ સંકલન (Close Coordination) જાળવી રાખવા માટે સંપૂર્ણ સહમત થયા હતા, જે વિરોધી દેશો માટે એક મોટો સંકેત માનવામાં આવે છે.
તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ એર્દોગન અને સુરક્ષા ઝોનનો મોટો મુદ્દો
આ હાઈ-પ્રોફાઈલ ફોન કોલ દરમિયાન વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્દોગન અને તેમના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ દ્વારા ઇઝરાયલ વિરુદ્ધ આપવામાં આવેલા આકરા અને વિવાદાસ્પદ નિવેદનોનો મુદ્દો રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સમક્ષ ખૂબ જ ગંભીરતાથી ઉઠાવ્યો હતો. નેતન્યાહૂએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ઇઝરાયલના અસ્તિત્વને નકારી કાઢતા આવા નિવેદનો સહેજ પણ સ્વીકાર્ય નથી.
આ સાથે જ ઇઝરાયલી વડા પ્રધાને પોતાની સરહદોની આસપાસ એક મજબૂત અને સુરક્ષિત ‘સુરક્ષા ઝોન’ (Security Zone) જાળવી રાખવાની સખત જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈપણ આતંકવાદી કે વિદેશી હુમલાને આસાનીથી રોકી શકાય.
શાંતિ કે યુદ્ધ? હવે આગળ શું થશે?
હાલની પરિસ્થિતિને જોતા સમગ્ર વિશ્વ બે જૂથોમાં વહેંચાયેલું દેખાઈ રહ્યું છે. એક તરફ અમેરિકા અને ઇઝરાયલ પોતાની સુરક્ષા નીતિઓ વધુ કડક બનાવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ ઈરાન, સાઉદી અરેબિયા અને પાકિસ્તાન જેવા દેશો આ સંકટમાંથી બહાર નીકળવાના માર્ગો શોધી રહ્યા છે. રાજદ્વારી નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો આ વાટાઘાટો સકારાત્મક પરિણામ લાવશે તો યુદ્ધ ટળી શકે છે, પરંતુ જો કોઈ એક પક્ષ તરફથી સહેજ પણ ચૂક થશે, તો સમગ્ર મધ્ય પૂર્વ સળગી ઉઠશે અને તેની સીધી માઇનસ અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, કાચા તેલના ભાવો અને વિશ્વ શાંતિ પર પડશે.
