ઈ-કોમર્સ માર્કેટમાં મોટો ધડાકો: ફ્લિપકાર્ટે કેમ રાતોરાત પોતાના જ પાર્ટનર કંપનીના શેર વેચવાની શરૂ કરી તૈયારી?
ઈ-કોમર્સ ક્ષેત્રની દિગ્ગજ કંપની અને વોલમાર્ટ (Walmart) ના પીઠબળ ધરાવતી ફ્લિપકાર્ટ (Flipkart) લોજિસ્ટિક્સ સ્ટાર્ટઅપ કંપની શેડોફેક્સ ટેક્નોલોજીસ (Shadowfax Technologies) માંથી પોતાનો મોટો હિસ્સો વેચવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ મામલાની નજીકના સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતી મુજબ, ફ્લિપકાર્ટ શેડોફેક્સમાં અંદાજે ₹૭૦૦ થી ₹૭૫૦ કરોડની કિંમતના શેર વેચવા માટે સક્રિયપણે કામ કરી રહી છે.
શેડોફેક્સમાં હિસ્સો ઘટાડવાનો ફ્લિપકાર્ટનો આ બીજો મોટો નિર્ણય છે. કંપની પોતાની વિવિધ રોકાણ પ્રવૃત્તિઓમાંથી નફો વસૂલવા (Monetisation) અને લિક્વિડિટી (રોકડ રકમ) મેળવવા માટે જે શ્રેણીબદ્ધ પગલાં લઈ રહી છે, આ તેનો જ એક ભાગ છે.
પોર્ટફોલિયો એક્ઝિટ દ્વારા ₹૨,૫૦૦ કરોડની કમાણી
ફ્લિપકાર્ટે તાજેતરના સમયમાં તેના વ્યાપારી વ્યૂહમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. કંપનીએ તેની માસિક કેશ બર્ન (દર મહિને થતું આર્થિક નુકસાન કે રોકડ ખર્ચ) જે થોડા મહિના પહેલા અંદાજે $૪૦ મિલિયન (૪ કરોડ ડોલર) જેટલી ઊંચી હતી, તેને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી દીધી છે. હવે કંપની બજારમાં પોતાની નાણાકીય સ્થિતિ વધુ મજબૂત કરવા અને રોકડ પ્રવાહ વધારવા માટે પોતાના જૂના રોકાણોમાંથી બહાર નીકળવાનો (Portfolio Exits) માર્ગ અપનાવી રહી છે.
શેડોફેક્સ પહેલાં, ફ્લિપકાર્ટે બ્લેકબક (BlackBuck), આદિત્ય બિરલા ગ્રૂપની કંપનીઓ અને અન્ય કેટલાક રોકાણોમાંથી આંશિક કે સંપૂર્ણ એક્ઝિટ લઈને અત્યાર સુધીમાં અંદાજે ₹૨,૫૦૦ કરોડ (આશરે ૨૬૫ મિલિયન ડોલર) એકત્ર કર્યા છે.
બ્લોક ડીલ દ્વારા આ મહિનાના અંત સુધીમાં સોદો સંભવ
આ ઘટનાક્રમ સાથે સંકળાયેલી એક વ્યક્તિએ જણાવ્યું હતું કે, આઈપીઓ (IPO) પછીનો છ મહિનાનો લોક-ઇન પિરિયડ (જે સમયગાળા દરમિયાન મોટા રોકાણકારો શેર વેચી શકતા નથી) આ મહિનાના અંતમાં સમાપ્ત થઈ રહ્યો છે. આ લોક-ઇન પિરિયડ સમાપ્ત થતાંની સાથે જ ફ્લિપકાર્ટ એક મોટી બ્લોક ડીલ (Block Deal) ના ભાગરૂપે આ શેર બજારમાં વેચી શકે છે.
અન્ય એક સૂત્રના જણાવ્યા અનુસાર, આ સોદો વર્તમાન બજાર કિંમત (Current Market Price – CMP) કરતાં ૨ થી ૪ ટકાના ડિસ્કાઉન્ટ (ઓછી કિંમત) પર થવાની સંભાવના છે, જેથી મોટા સંસ્થાકીય રોકાણકારોને આકર્ષી શકાય.
ફ્લિપકાર્ટ અને શેડોફેક્સનો જૂનો સંબંધ
ફ્લિપકાર્ટે વર્ષ ૨૦૧૯ માં પ્રથમ વખત શેડોફેક્સમાં વ્યૂહાત્મક રોકાણ કર્યું હતું. ત્યારબાદ કંપનીએ લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રે શેડોફેક્સની ક્ષમતા જોઈને તેના પછીના ફંડિંગ રાઉન્ડ્સમાં પણ સતત રોકાણ ચાલુ રાખ્યું હતું.
આજે શેડોફેક્સ ફ્લિપકાર્ટ માટે ‘લાસ્ટ-માઇલ ડિલિવરી’ (ગ્રાહકના ઘર સુધી સામાન પહોંચાડવા) માઇલસ્ટોન પાર્ટનર તરીકે કામ કરે છે. તે હાઇપરલોકલ (ઝડપી સ્થાનિક ડિલિવરી) અને ઈ-કોમર્સ શિપમેન્ટ્સનું સંચાલન સંભાળે છે. ખાસ કરીને ફેસ્ટિવલ સેલ અથવા ભારે માંગના દિવસોમાં જ્યારે ફ્લિપકાર્ટનું પોતાનું લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્ક (એકાર્ટ) દબાણ હેઠળ હોય છે, ત્યારે શેડોફેક્સ તેની મુખ્ય તાકાત બને છે. આ ઉપરાંત, શેડોફેક્સ દેશના એવા અસંખ્ય નાના-મોટા વ્યવસાયો માટે પ્રાથમિક ડિલિવરી પાર્ટનર છે જેઓ સંપૂર્ણપણે થર્ડ-પાર્ટી લોજિસ્ટિક્સ પર નિર્ભર છે.
આઈપીઓ (IPO) પછી શેરહોલ્ડિંગની સ્થિતિ
શેડોફેક્સ દ્વારા પબ્લિક માર્કેટમાં લિસ્ટિંગ (IPO) પહેલાં સેબી (SEBI) સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવેલા અપડેટેડ ડ્રાફ્ટ રેડ હેરિંગ પ્રોસ્પેક્ટસ (UDRHP) અનુસાર, ફ્લિપકાર્ટ કંપનીમાં અંદાજે ૧૪ ટકા હિસ્સો ધરાવતી હતી, જે આશરે ૭.૪૯ કરોડ (૭૪.૯ મિલિયન) શેર જેટલો થતો હતો.
ત્યારબાદ, બેંગલુરુ સ્થિત ફ્લિપકાર્ટે શેડોફેક્સના આઈપીઓ દરમિયાન ઓફર-ફોર-સેલ (OFS) ના ભાગરૂપે પોતાના કેટલાક શેર વેચ્યા હતા. આ વેચાણ પછી શેડોફેક્સમાં ફ્લિપકાર્ટનો હિસ્સો ઘટીને અંદાજે ૮ ટકા પર આવી ગયો હતો. રેગ્યુલેટરી ફાઇલિંગ મુજબ, હાલમાં ફ્લિપકાર્ટ પાસે શેડોફેક્સના આશરે ૪.૨૬ કરોડ (૪૨.૬ મિલિયન) શેર મોજૂદ છે, જેમાંથી તે હવે ₹૭૦૦ કરોડથી વધુના શેર વેચવાની યોજના બનાવી રહી છે.
