ભારતમાં ટર્મ લાઇફ ઇન્સ્યોરન્સ અને પરવડે તેવા ભાવની ખાઈ: શું એક સામાન્ય પરિવાર આર્થિક રીતે સુરક્ષિત છે?
ભારત એક એવો દેશ છે જ્યાં કૌટુંબિક ભાવનાઓ અને સંબંધો ખૂબ જ મજબૂત છે. આપણા દેશમાં એવા લાખો પરિવારો છે જ્યાં માત્ર એક જ વ્યક્તિ આખા ઘરનો આર્થિક બોજ ઉઠાવે છે. એક કમાનારી વ્યક્તિ પર આખો પરિવાર, બાળકોનું શિક્ષણ અને ઘણીવાર વૃદ્ધ માતા-પિતાની જવાબદારીઓ પણ હોય છે. આવી સ્થિતિમાં, જો તે કમાતી વ્યક્તિને કંઈક થઈ જાય, તો આખો પરિવાર માત્ર માનસિક રીતે જ નહીં, પણ આર્થિક રીતે પણ રસ્તા પર આવી જાય છે.
પરિવારની આવકને સુરક્ષિત રાખવા માટે લાઇફ ઇન્સ્યોરન્સ (જીવન વીમો) એ સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને શક્તિશાળી નાણાકીય સાધન છે. આ વીમામાં પણ ‘ટર્મ ઇન્સ્યોરન્સ’ (Term Insurance) ને સૌથી સરળ, શુદ્ધ અને પરવડે તેવું (Affordable) માધ્યમ માનવામાં આવે છે. આમ છતાં, આજના સમયમાં પણ ભારતમાં ટર્મ ઇન્સ્યોરન્સ લેવા અંગે લોકોમાં ભારે ઉદાસીનતા જોવા મળે છે. લોકો તેના વિશે જાણતા હોવા છતાં તેને ખરીદવાનું ટાળે છે અથવા આગળ ધકેલે છે.
શું છે ટર્મ ઇન્સ્યોરન્સ અને તે કેમ સૌથી શ્રેષ્ઠ છે?
ઘણા લોકો હજુ પણ લાઇફ ઇન્સ્યોરન્સ અને ટર્મ ઇન્સ્યોરન્સ વચ્ચેનો તફાવત સમજી શકતા નથી. ટર્મ ઇન્સ્યોરન્સ એ જીવન વીમાનું સૌથી શુદ્ધ સ્વરૂપ છે. આમાં તમારે ખૂબ જ ઓછું પ્રીમિયમ ચૂકવવાનું હોય છે અને તેના બદલામાં તમને એક મોટું લાઈફ કવર (Sum Assured) મળે છે.
જો વીમો લેનાર વ્યક્તિનું પોલિસીની મુદત દરમિયાન અકાળે અવસાન થાય, તો વીમા કંપની તેના પરિવારને (નોમિનીને) પૂરેપૂરી રકમ ચૂકવી દે છે. આ રકમથી પરિવાર પોતાનું જીવન ધોરણ જાળવી રાખે છે, બાળકોનું ભણતર ચાલુ રાખી શકે છે અને જો કોઈ હોમ લોન કે અન્ય દેવું હોય તો તે ચૂકવી શકે છે. આમાં કોઈ મેચ્યોરિટી બેનિફિટ (પરત મળતી રકમ) હોતી નથી, તેથી જ તેનું પ્રીમિયમ અન્ય પરંપરાગત વીમા પોલિસીઓ કરતાં ઘણું ઓછું અને પરવડે તેવું હોય છે.
જાગૃતિ હોવા છતાં ભારત કેમ અન્ડર-પ્રોટેક્ટેડ (અસુરક્ષિત) છે?
ભારતમાં સોશિયલ મીડિયા, ટીવી એડ્સ અને ઇન્ટરનેટના કારણે ટર્મ પ્લાન વિશે જાગૃતિ ખૂબ વધી છે. લોકો જાણે છે કે વીમો લેવો જરૂરી છે, છતાં આપણો દેશ વૈશ્વિક સ્તરે હજુ પણ ‘અન્ડર-પ્રોટેક્ટેડ’ છે. તેનો અર્થ એ કે કરોડો પરિવારો પાસે કાં તો કોઈ વીમો જ નથી, અને જો છે તો તે તેમની વાસ્તવિક જરૂરિયાત કરતાં ઘણો ઓછો છે.
લોકો ટર્મ પ્લાન ખરીદવાનું મોકૂફ રાખે છે તેના પાછળ કેટલાક મુખ્ય માનસિક અને આર્થિક કારણો જવાબદાર છે:
૧. “મને કંઈ નહીં થાય” વાળી માનસિકતા
મોટાભાગના ભારતીય પરિવારોમાં એક એવી પરંપરાગત માનસિકતા છે કે આપણી સાથે કોઈ અનિચ્છનીય ઘટના નહીં ઘટે. લોકો સ્વાસ્થ્ય અને જીવનના જોખમો પ્રત્યે આંખ આડા કાન કરે છે અને જ્યારે અચાનક કોઈ સંકટ આવે છે ત્યારે મોડું થઈ ચૂક્યું હોય છે.
૨. ‘રીટર્ન’ ન મળવાનો અફસોસ
ભારતીયોમાં એવી માનસિકતા ઘર કરી ગઈ છે કે જ્યાં પૈસા રોકીએ ત્યાંથી કંઈક પાછું મળવું જ જોઈએ. ટર્મ ઇન્સ્યોરન્સમાં જો વ્યક્તિ જીવતી રહે તો મુદત પૂરી થતાં કંઈ પાછું મળતું નથી. આથી ઘણા લોકો તેને ‘પૈસાનો બગાડ’ ગણે છે અને તેના બદલે મની-બેક અથવા એન્ડોવમેન્ટ પ્લાન ખરીદે છે, જેમાં પ્રીમિયમ બહુ ઊંચું હોય છે અને વીમા કવચ બહુ નાનું.
૩. મોંઘવારી અને મર્યાદિત બજેટ
મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે ઘરનું ભાડું, રાશન, બાળકોની સ્કૂલ ફી અને તબીબી ખર્ચાઓ જ એટલા વધારે હોય છે કે તેઓ ઇન્સ્યોરન્સના પ્રીમિયમને વધારાનો ખર્ચ માનીને તેને પોતાની પ્રાથમિકતાની યાદીમાંથી બહાર રાખે છે.
એફોર્ડેબિલિટી ગેપ (પરવડે તેવી ક્ષમતાની ખાઈ) ને કેવી રીતે પૂરવી?
સામાન્ય ગ્રાહકો અને વીમા કંપનીઓ વચ્ચે ‘પરવડે તેવા ભાવ’ની એક મોટી ખાઈ છે. આ અંતરને મિટાવવા માટે અત્યારે વીમા ઉદ્યોગમાં ઘણા સકારાત્મક બદલાવ આવી રહ્યા છે.
-
નાના હપ્તાની સુવિધા (Flexible Premium Options): હવે વીમા કંપનીઓ વાર્ષિક પ્રીમિયમને બદલે માસિક (Monthly) હપ્તાની સુવિધા આપે છે. મહિને માત્ર ₹૫૦૦ કે ₹૧૦૦૦ ના ખર્ચે ₹૧ કરોડ સુધીનો ટર્મ પ્લાન સરળતાથી મળી શકે છે, જે ઓછી આવક ધરાવતા પરિવારો માટે આશીર્વાદ સમાન છે.
-
નવા યુગના કસ્ટમાઇઝ્ડ પ્લાન્સ: હવે બજારમાં ‘રીટર્ન ઓફ પ્રીમિયમ’ (TROP) જેવા પ્લાન્સ પણ ઉપલબ્ધ છે, જેઓ પોલિસીની મુદત પૂરી થયા પછી ગ્રાહકને તેણે ભરેલા તમામ પ્રીમિયમ પાછા આપે છે. આનાથી એવા લોકોને સંતોષ મળે છે જેમને કંઈ પાછું ન મળવાનો ડર હતો.
-
ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ અને ટેકનોલોજી: ઓનલાઈન પોલિસી ખરીદવાથી એજન્ટોનું કમિશન નીકળી જાય છે, જેનાથી ટર્મ પ્લાન ૨0-૩0% સુધી સસ્તા બને છે. ગ્રાહકો પોતાના મોબાઈલથી જ અલગ-અલગ કંપનીઓના પ્લાનની સરખામણી કરીને સૌથી સસ્તો અને સારો પ્લાન પસંદ કરી શકે છે.
લાંબા ગાળાની આર્થિક સુરક્ષા માટેનું પગલું
દરેક કમાતી વ્યક્તિએ એ સમજવું પડશે કે ટર્મ ઇન્સ્યોરન્સ એ કોઈ ‘રોકાણ’ નથી કે જ્યાંથી નફો મેળવવાનો હોય, પરંતુ તે તમારા પરિવાર માટેનું એક ‘સુરક્ષા કવચ’ છે. તમે તમારા પરિવારને જે ખુશહાલ જીવન આપવા માંગો છો, તે તમારી ગેરહાજરીમાં પણ ચાલુ રહે તે માટે ટર્મ પ્લાન અનિવાર્ય છે.
જેમ-જેમ દેશમાં ડિજિટલ સાક્ષરતા વધી રહી છે અને નાણાકીય જ્ઞાન ફેલાઈ રહ્યું છે, તેમ-તેમ આ એફોર્ડેબિલિટી ગેપ ઓછો થઈ રહ્યો છે. જો તમે તમારા પરિવારના એકમાત્ર કમાતા સભ્ય હોવ, તો ટર્મ ઇન્સ્યોરન્સ ખરીદવામાં વિલંબ કરવો એ તમારા પરિવારના ભવિષ્ય સાથે મોટો જુગાર રમવા સમાન છે. આજે જ એક નાનું પગલું ભરીને તમારા પરિવારને આજીવન આર્થિક સુરક્ષાની ભેટ આપવી એ જ સાચી સમજદારી છે.
