EPFO નો માસ્ટરસ્ટ્રોક: હવે નોકરીની ચિંતા છોડો, ગીગ વર્કર્સથી લઈને નાના દુકાનદારો સુધી… બધાને મળશે ‘PF નો લાભ’
ભારતમાં પરંપરાગત નોકરીઓનું માળખું ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે. દેશના કરોડો અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારો, ગીગ વર્કર્સ એટલે કે ફ્રીલાન્સર્સ, ડિલિવરી પાર્ટનર્સ અને નાનો-મોટો પોતાનો વ્યવસાય કરતા લોકો માટે નિવૃત્તિ પછીના જીવનને નાણાકીય રીતે સુરક્ષિત બનાવવું હંમેશા એક મોટો પડકાર રહ્યો છે. અત્યાર સુધી પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PF) નો લાભ માત્ર સંગઠિત ક્ષેત્રમાં પગારદાર તરીકે કામ કરતા કર્મચારીઓ પૂરતો જ સીમિત હતો. પરંતુ હવે કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) એક એવી ઐતિહાસિક યોજના પર કામ કરી રહ્યું છે, જેનાથી નોકરી ન કરતા સામાન્ય લોકો પણ પીએફ (PF) ના દાયરામાં આવી શકશે.
માહિતી અનુસાર, EPFO એક નવી “યુનિવર્સલ પીએફ સ્કીમ” (Universal PF Scheme) લોન્ચ કરવાની રૂપરેખા તૈયાર કરી રહ્યું છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશના દરેક વર્ગના કામદારને, ભલે તે સ્વિગી-ઝોમેટોનો ડિલિવરી એજન્ટ હોય, સ્વતંત્ર રીતે કામ કરતો ફ્રીલાન્સર હોય, કે ગલીના નાકે નાની દુકાન ચલાવતો વેપારી હોય, તમામને નિવૃત્તિ (Retirement) માટે સુરક્ષિત અને સરકારી ગેરંટી ધરાવતી બચતનો વિકલ્પ પૂરો પાડવાનો છે.
લવચીક યોગદાન અને આકર્ષક વ્યાજ દરની સુવિધા
આ નવી વ્યવસ્થાની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની લવચીકતા (Flexibility) હશે. પરંપરાગત પીએફ મોડેલમાં દર મહિને પગારમાંથી એક નિશ્ચિત રકમ કપાય છે, પરંતુ અસંગઠિત ક્ષેત્રના લોકોની આવક દર મહિને એકસરખી હોતી નથી. આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને, નવી સ્કીમમાં સબ્સ્ક્રાઇબર્સને પોતાની અનુકૂળતા મુજબ દૈનિક, માસિક અથવા વાર્ષિક ધોરણે યોગદાન આપવાની છૂટ મળશે. આ સ્કીમ વર્તમાન EPFO મોડેલ પર જ આધારિત રહેશે, એટલે કે તેમાં જમા થનારી રકમ પર સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલું વાર્ષિક વ્યાજ મળશે અને ટેક્સમાં છૂટછાટનો લાભ પણ મળશે.
ટેક્સ નિયમોની વાત કરીએ તો, પ્રારંભિક યોજના મુજબ આ સ્કીમમાં વાર્ષિક ૨.૫ લાખ રૂપિયા સુધીના યોગદાન અને તેના પર મળતા વ્યાજને ટેક્સ મુક્ત રાખવામાં આવી શકે છે. આનાથી આ સ્કીમ મધ્યમ વર્ગના નાના વેપારીઓ અને પ્રોફેશનલ્સ માટે રોકાણની દૃષ્ટિએ ખૂબ જ આકર્ષક અને સુરક્ષિત સાબિત થશે.
વિથડ્રોઅલ સિસ્ટમમાં મોટો ફેરફાર અને સિસ્ટમેટિક પ્લાન (SWP)
આ નવી યોજનાનો બીજો સૌથી મોટો ફેરફાર તેની પૈસા ઉપાડવાની પદ્ધતિ (PF Withdrawal System) માં જોવા મળી શકે છે. EPFO એક એવા અદ્યતન મોડેલ પર સંશોધન કરી રહ્યું છે જેમાં કામદારો નિવૃત્તિની વય મર્યાદા પૂરી કર્યા પછી પણ પોતાના પૈસા ફંડમાં જાળવી રાખી શકે. આ સાથે જ તેમને મ્યુચ્યુઅલ ફંડની જેમ ‘સિસ્ટમેટિક વિથડ્રોઅલ પ્લાન’ (SWP) જેવો આધુનિક વિકલ્પ આપવામાં આવી શકે છે. આ વ્યવસ્થા દ્વારા સબ્સ્ક્રાઇબર્સ પોતાની માસિક જરૂરિયાત મુજબ એકસાથે મોટી રકમ ઉપાડવાને બદલે નિયમિત હપ્તામાં પેન્શનની જેમ પૈસા મેળવી શકશે, જેથી તેમના ઘડપણની લાકડી મજબૂત રહે.
સંપૂર્ણપણે ‘સેલ્ફ-ફંડેડ’ મોડેલ અને વૈશ્વિક અભ્યાસ
આ યોજના સંપૂર્ણપણે સેલ્ફ-ફંડેડ (Self-Funded) હશે. આનો અર્થ એ છે કે આ ફંડમાં ગ્રાહકે પોતે જ નાણાં જમા કરાવવાના રહેશે અને તેમાં સરકાર તરફથી કોઈ આર્થિક સબસિડી કે નાણાકીય યોગદાન આપવામાં આવશે નહીં. આ જ વિશેષતા તેને કેન્દ્ર સરકારની વર્તમાન ‘પ્રધાનમંત્રી શ્રમ યોગી માનધન યોજના’ થી અલગ પાડે છે, જ્યાં સરકાર સમાન હિસ્સો આપે છે પરંતુ તેમાં રોકાણ અને વળતરની મર્યાદાઓ હોય છે.
EPFO આ આખા સ્કીમ મોડેલને વ્યવહારુ અને ડિજિટલ રીતે સક્ષમ બનાવવા માટે સિંગાપોર જેવા વિકસિત દેશોની સામાજિક સુરક્ષા સિસ્ટમનો ઊંડો અભ્યાસ કરી રહ્યું છે. જો કે, આ યોજનાને હજુ સત્તાવાર રીતે કેબિનેટની અંતિમ મંજૂરી મળવાની બાકી છે, પરંતુ EPFO એ આ મોટા પાયાના પ્રોજેક્ટને હેન્ડલ કરવા માટે અત્યારથી જ પોતાના આઈટી (IT) ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ટેકનોલોજી માળખાને મજબૂત કરવાની દિશામાં પગલાં આગળ વધારી દીધા છે.
