ટાટા સન્સના ૮૩૩ શેરોનો વિવાદ ગરમાયો: નોએલ ટાટા પાસે મંગાઈ સત્તાવાર સ્પષ્ટતા, જાણો ૫ મોટા મુદ્દા
ટાટા ગ્રુપના ચેરમેન નોએલ ટાટા સામે એક નવું સંકટ ઊભું થતું જોવા મળી રહ્યું છે. મહારાષ્ટ્ર ચેરિટી કમિશનરની કચેરીએ ટાટા ટ્રસ્ટ્સના ચેરમેન અને ‘નવાઝબાઈ રતન ટાટા ટ્રસ્ટ’ (NRTT) ના ટ્રસ્ટી નોએલ ટાટા પાસે એક જૂના કેસ અંગે વિગતવાર સ્પષ્ટતા (Detailed Explanation) માંગી છે. આ મામલો વર્ષ ૧૯૮૯માં ટ્રસ્ટમાંથી નવલ એચ. ટાટાને ‘ટાટા સન્સ’ના ૮૩૩ શેરો ટ્રાન્સફર કરવાના વિવાદ સાથે જોડાયેલો છે.
રેગ્યુલેટરે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નોએલ ટાટાનો જવાબ આવ્યા બાદ જ એ બાબતનો નિર્ણય લેવામાં આવશે કે આ કેસમાં કોઈ સ્વતંત્ર (Independent) તપાસના આદેશ આપવા કે નહીં. આ અંગે જારી કરવામાં આવેલી નોટિસમાં એવો ગંભીર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે ૧૮ જાન્યુઆરી, ૧૯૮૯ના રોજ કરવામાં આવેલું આ શેર ટ્રાન્સફર એ એક પબ્લિક ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટની સંપત્તિઓને ગેરકાયદેસર રીતે ખાનગી હાથોમાં સોંપવા સમાન હતું.
ટાટા ગ્રુપ માટે નવી ચિંતા અને કોર્પોરેટ ગવર્નન્સનો ઉકાળો
ટાટા ગ્રુપ જેવા દેશના સૌથી જૂના અને પ્રતિષ્ઠિત બિઝનેસ હાઉસ માટે આ મુદ્દો એક નવી મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી દેશના આ સૌથી મોટા વ્યાપારી સમૂહમાં કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ (Corporate Governance) ને લગતા અનેક વિવાદો સપાટી પર આવ્યા છે, જેમાંનો આ એક નવો કેસ છે.
હાલમાં ટાટા ગ્રુપ પોતાની હોલ્ડિંગ કંપની ‘ટાટા સન્સ’ના ભવિષ્યના દરજ્જા (Status), નિયમો અનુસાર તેને શેરબજારમાં લિસ્ટ કરાવવાની જરૂરિયાત અને ભવિષ્યની લીડરશિપ જેવા મહત્વના વિષયો પર નિર્ણયો લેવાની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. નોંધનીય છે કે, ‘ટાટા ટ્રસ્ટ્સ’ એકમાત્ર સંસ્થા છે જે ટાટા સન્સનો લગભગ ૬૬ ટકા જેટલો મોટો હિસ્સો નિયંત્રિત કરે છે.
હિતોના ટકરાવ (Conflict of Interest) નો મોટો દાવો
રેગ્યુલેટરના જણાવ્યા અનુસાર, ફરિયાદી સિંહના પત્રમાં એ બાબત પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે કે, જોકે ટાટા ટ્રસ્ટ્સે આ તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે, પરંતુ જે વ્યક્તિ કે પરિવારને આ શેર ટ્રાન્સફરથી સીધો ફાયદો થયો હોય તેમના તરફથી મળતો ઇનકાર ‘હિતોના ટકરાવ’ (Conflict of Interest) ની સ્થિતિ ઊભી કરે છે.
આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, ચેરિટી કમિશનરે નોએલ ટાટાને જરૂરી તમામ દસ્તાવેજો રજૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ સાથે પત્રમાં ઉઠાવાયેલા ટ્રાન્ઝેક્શનને લગતા પાંચ મુખ્ય પાસાઓ પર ચોક્કસ સ્પષ્ટતા માંગવામાં આવી છે.
આજના વિવાદના ૫ મુખ્ય બિંદુઓ
આ સમગ્ર કેસમાં જે ૫ મુખ્ય મુદ્દાઓ પર રેગ્યુલેટરે જવાબો માંગ્યા છે, તે નીચે મુજબ છે:
-
ટ્રાન્સફરની જરૂરિયાત: તે સમયે ટ્રસ્ટમાંથી શેર ટ્રાન્સફર કરવાની જરૂરિયાત કેમ ઊભી થઈ હતી?
-
દસ્તાવેજી પુરાવા: આ ટ્રાન્સફરના સમર્થનમાં કયા અધિકૃત દસ્તાવેજો ઉપલબ્ધ છે?
-
યોગ્ય વળતર (Consideration): શું ટ્રસ્ટને કોઈ સ્વતંત્ર વેલ્યુએશન (Valuation) ના આધારે શેરોનું યોગ્ય વળતર મળ્યું હતું?
-
પરિવારને ફાયદો: શું આ શેરોના ટ્રાન્સફરથી નવલ ટાટાના પરિવારના સભ્યોને કોઈ વ્યક્તિગત લાભ થયો હતો?
-
કાયદાકીય પાલન: શું આ સમગ્ર પ્રક્રિયા તે સમયે અમલમાં રહેલા કાયદાઓ અને ટ્રસ્ટના નિયમો અનુસાર કરવામાં આવી હતી?
રેગ્યુલેટરે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે મહારાષ્ટ્ર પબ્લિક ટ્રસ્ટ્સ એક્ટ હેઠળ આ કેસમાં સ્વતંત્ર તપાસ શરૂ કરવી કે નહીં, તેનો આધાર રજૂ કરવામાં આવેલા જવાબો અને પુરાવાઓ પર રહેશે.
ટ્રસ્ટની બેઠકો અને નિર્ણયો પર પૂર્વ-કાળથી વચગાળાનો સ્ટે
આ ૩૭ વર્ષ જૂનો કેસ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે મહારાષ્ટ્રના ચેરિટી કમિશનરે ‘સર રતન ટાટા ટ્રસ્ટ’ (SRTT) ને કોઈ પણ નવી બેઠક યોજવા કે મોટા નિર્ણયો લેવા પર રોક લગાવી દીધી છે. ટ્રસ્ટી બોર્ડની રચના અને મહારાષ્ટ્ર પબ્લિક ટ્રસ્ટ્સ એક્ટના નિયમોના કથિત ઉલ્લંઘનની તપાસ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી આ વચગાળાનો સ્ટે લાદવામાં આવ્યો છે. આ બંધન વચ્ચે જ જૂની ફરિયાદના આધારે તપાસનો નવો વંટોળ ઊભો થયો છે.
બીજી તરફ, આ મામલે પોતાનો પક્ષ રજૂ કરતા ટાટા ટ્રસ્ટ્સે જણાવ્યું છે કે ૧૯૮૯માં થયેલું આ શેર ટ્રાન્સફર સંપૂર્ણપણે કાયદેસર હતું. તેને દેશના તે સમયના સૌથી દિગ્ગજ અને પ્રતિષ્ઠિત બંધારણીય વકીલોમાંના એક નાની એ. પાલખીવાળાની કાયદાકીય મંજૂરી મેળવ્યા બાદ જ અંજામ આપવામાં આવ્યો હતો. આ ઉપરાંત, ટાટા સન્સના તત્કાલીન બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સે પણ આ પ્રસ્તાવને યોગ્ય મંજૂરી આપી હતી.
