પૂરની ઝપેટમાં આવ્યા અનેક ગામો, તાલિબાન સરકારે દુર્ઘટના પર વ્યક્ત કર્યો ઊંડો શોક
પડોશી દેશ અફઘાનિસ્તાનમાં ફરી એકવાર કુદરતનો વિનાશક પ્રકોપ જોવા મળ્યો છે. પૂર્વીય પ્રાંત નુરિસ્તાનમાં વિનાશક અચાનક પૂરે તબાહી મચાવી છે. આ કુદરતી આફતને પગલે ઓછામાં ઓછા 20 લોકોએ દુ:ખદ રીતે પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે, જ્યારે 100 થી વધુ લોકો ગુમ છે. અચાનક આવેલા પૂરથી સમગ્ર વિસ્તારમાં વિનાશનો દોર શરૂ થયો છે, જેના કારણે સામાન્ય જનજીવન ભારે ખોરવાઈ ગયું છે. ગુમ થયેલા લોકોને શોધવા માટે અધિકારીઓ અને રાહત ટીમો યુદ્ધના ધોરણે બચાવ કામગીરી ચલાવી રહી છે.
નૂરિસ્તાન પ્રાંતમાં કેવી રીતે બગડી સ્થિતિ?
અફઘાનિસ્તાન નેશનલ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી (ANDMA) ના પ્રવક્તા યુસુફ હમ્માદે મીડિયાને માહિતી આપતા જણાવ્યું કે આ ભયાનક પૂર પૂર્વીય પ્રાંત નૂરિસ્તાનના અનેક વિસ્તારોમાં અચાનક ત્રાટક્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું કે પરિસ્થિતિ અત્યંત ગંભીર છે અને લાપતા લોકોની ભાળ મેળવવા માટે શોધ અને બચાવ કામગીરી ઝડપથી ચાલી રહી છે.
અધિકારીઓએ સ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને નાગરિકો માટે એક જરૂરી ચેતવણી જારી કરી છે. પ્રવક્તાએ કહ્યું, “અમે દેશના તમામ નાગરિકોને હાથ જોડીને અપીલ કરીએ છીએ કે તેઓ પૂરની આશંકા ધરાવતા, નીચાણવાળા અને જોખમી વિસ્તારોથી તુરંત દૂર રહે.” તેમણે આગળ દુઃખ વ્યક્ત કરતા કહ્યું, “દુર્ભાગ્યવશ, આજે પારૂન શહેર અને નૂરિસ્તાન પ્રાંતના અન્ય ઘણા હિસ્સાઓમાં આવેલા આ ભીષણ પૂરના કારણે આપણા અનેક સાથી નાગરિકોના જીવ ગયા છે અને સંપત્તિનું પણ મોટું નુકસાન થયું છે.” આ આપત્તિના કારણે સ્થાનિક લોકોના રહેણાક મકાનો, ફળદ્રુપ ખેતીની જમીનો અને અનેક મહત્વપૂર્ણ સાર્વજનિક સુવિધાઓ સંપૂર્ણપણે નાશ પામી છે.
વારંવાર કેમ આવી રહી છે આવી આપત્તિઓ? પૂરનું અસલી કારણ શું છે?
નિષ્ણાતો માને છે કે અફઘાનિસ્તાન સતત, ભારે અને ખતરનાક હવામાન ઘટનાઓના ઉચ્ચ જોખમમાં રહે છે. દેશ વારંવાર ભારે હિમવર્ષા અને અચાનક ચોમાસા અથવા કમોસમી વરસાદને કારણે અચાનક પૂરના ભયનો સામનો કરે છે. ઘણીવાર, આ કુદરતી આફતો એટલી અણધારી રીતે ત્રાટકતી હોય છે કે પ્રતિક્રિયા આપવાનો સમય હોતો નથી, એક જ ફટકામાં ડઝનેક અથવા તો સેંકડો નિર્દોષ લોકોના જીવ લઈ લે છે.
જો તાજેતરના વર્ષોના આંકડાઓ પર નજર કરીએ, તો સ્થિતિ ખૂબ જ ડરામણી નજરે પડે છે. વર્ષ ૨૦૨૪ની વસંતઋતુમાં પણ અચાનક આવેલા ભીષણ પૂરના કારણે દેશમાં ૩૦૦થી વધુ લોકોને પોતાના પ્રાણ ગુમાવવા પડ્યા હતા. વળી, આ વર્ષની શરૂઆતમાં પણ અફઘાનિસ્તાનના અનેક અલગ-અલગ હિસ્સાઓમાં મોટા પાયે આવેલા પૂર અને પર્વતો પરથી થતા ભૂસ્ખલન (લેન્ડસ્લાઈડ્સ) ના કારણે ઓછામાં ઓછા ૧૧૦ લોકોનાં મોત થયાં હતાં.
પાયાના માળખાની અછત અને આબોહવા પરિવર્તનની અસર
અફઘાનિસ્તાનમાં આ પ્રકારની કુદરતી આપત્તિઓની અસર વધુ વિનાશક બનવા પાછળ ઘણા મોટા કારણો છે. દેશમાં છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓથી ચાલતો રાજકીય સંઘર્ષ, અત્યંત ખરાબ અને નબળું માળખું (ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર), નબળી અર્થવ્યવસ્થા, મોટા પાયે વૃક્ષોની ગેરકાયદે કપાત અને વૈશ્વિક આબોહવા પરિવર્તન (ક્લાયમેટ ચેન્જ) ની વધતી માઠી અસરોએ મળીને આ આપત્તિઓના જોખમને અનેક ગણું વધારી દીધું છે.
ખાસ કરીને દૂર-દૂરના અને પહાડી વિસ્તારોમાં સ્થિતિ સૌથી વધુ ચિંતાજનક છે. આ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આજે પણ મોટાભાગના મકાનો પરંપરાગત રીતે માટી અને કાચા સામાનથી બનાવવામાં આવે છે, જે અચાનક આવતા પૂર, તેજ ચોમાસાના વરસાદ કે ભારે હિમવર્ષા સામે ટકી શકતા નથી અને તાશના પત્તાની જેમ ધરાશાયી થઈ જાય છે. આવા સંજોગોમાં આ ઘરો આપત્તિના સમયે લોકોને સુરક્ષા આપવામાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ સાબિત થાય છે.
તાલિબાન સરકારના મુખ્ય પ્રવક્તા ઝબીહુલ્લા મુજાહિદે આ દુઃદાયી ઘટના પર ઊંડો શોક વ્યક્ત કર્યો છે. તેમણે પોતાના એક નિવેદનમાં કહ્યું, “આણને જાણીને ભારે દુઃખ થયું કે નૂરિસ્તાન પ્રાંતમાં અચાનક આવેલા પૂરના કારણે આપણા નાગરિકોના જીવ ગયા છે અને ભારે નુકસાન થયું છે. અમે આ કુદરતી આપત્તિમાં પોતાના પ્રાણ ગુમાવનાર તમામ દિવંગતો માટે શોક વ્યક્ત કરીએ છીએ અને ઈશ્વરથી પ્રાર્થના કરીએ છીએ કે આ દુર્ઘટનામાં ઘાયલ થયેલા તમામ લોકો જલદીથી જલદી સંપૂર્ણ સ્વસ્થ થઈ જાય.”
હવામાન વિભાગની નવી ચેતવણી: આગળ વધુ વધી શકે છે જોખમ
સંકટ હજુ ટળ્યું નથી, કારણ કે ટ્રાન્સપોર્ટ અને સિવિલ એવિએશન મિનિસ્ટ્રીના હવામાન વિભાગે આગામી દિવસોને લઈને વધુ એક ડરામણી ચેતવણી જારી કરી છે. વિભાગના જણાવ્યા મુજબ, દેશના કુલ ૩૪ પ્રાંતોમાંથી ઓછામાં ઓછા ૧૦ મુખ્ય પ્રાંતોમાં હવામાન વધુ ખરાબ થવાની આશંકા પ્રબળ છે.
આ વિસ્તારોમાં ભારેથી અતિ ભારે વરસાદ પડવાની, અચાનક વાવાઝોડું ફૂંકાવાની, તથા ધૂળ અને રેતીવાળા તોફાની પવનો ફૂંકાવાનું અનુમાન વ્યક્ત કરવામાં આવ્યું છે. હવામાન વિભાગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ ક્ષેત્રોમાં ફરી એકવાર અચાનક પૂર આવી શકે છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને મંત્રાલયે દેશની જનતાને સખત ચેતવણી આપી છે કે તેઓ ઉછાળા મારતી નદીઓના કિનારાઓ અને પૂરના સંભવિત જોખમવાળા તમામ વિસ્તારોથી સુરક્ષિત અંતર બનાવીને રાખે જેથી કોઈપણ અનિચ્છનીય બનાવથી બચી શકાય.
