ટોલ નાકાની લાંબી લાઈનો હવે ભૂતકાળ બનશે! કેન્દ્ર સરકાર લાવશે મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો, સમય અને પેટ્રોલ બંને બચશે
નેશનલ હાઈવે પર મુસાફરી કરતા વાહનચાલકો માટે એક અત્યંત રાહતના અને મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. ભારતીય રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો (National Highways) પર હવે ટોલ પ્લાઝા પર ગાડીઓ લાઈનમાં ઊભી રાખવાની કે સ્પીડ ધીમી કરવાની જરૂર નહીં પડે. કેન્દ્ર સરકારે દેશભરમાં બેરિયર-ફ્રી (Barrier-Free) ટોલ કલેક્શન સિસ્ટમ લાગુ કરવાનો મોટો અને મહત્વકાંક્ષી નિર્ણય લીધો છે.
આ નવી સિસ્ટમ હેઠળ FASTag, ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન (ANPR) અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત એનાલિટિક્સનો ઉપયોગ કરીને વાહનો સડસડાટ પસાર થઈ શકશે અને ટોલ ટેક્સ આપોઆપ કપાઈ જશે.
આ સાથે જ, સરકાર દ્વારા અગાઉ પ્રસ્તાવિત જીપીએસ (GPS) આધારિત ટોલ સિસ્ટમ પર નિષ્ણાત સમિતિઓએ સુરક્ષા, પ્રાઈવસી અને ડેટા ચોરીના જોખમો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કર્યા બાદ તેને હાલ પૂરતી વધુ વિચારણા હેઠળ રાખવામાં આવી છે.
સંસદમાં નિતિન ગડકરીએ આપી મહત્વની માહિતી
રાજ્યસભામાં એક લેખિત જવાબ આપતાં કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નિતિન ગડકરીએ આ નવી ટેકનોલોજી અંગેની સત્તાવાર માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, ઉદ્યોગ અને એકેડેમિક ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોની બનેલી એપેક્સ કમિટી અને હાઈ-લેવલ એમ્પાવર્ડ કમિટીએ GPS આધારિત બચાવ અને ટોલિંગ સિસ્ટમ અંગે વધુ ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા-વિચારણા કરવાની ભલામણ કરી છે, કારણ કે તેમાં સિક્યુરિટી, પ્રાઈવસી ભંગ અને એકંદર ઓપરેશનલ કંટ્રોલ જેવા સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ જોડાયેલા છે.
નિતિન ગડકરીએ ઉમેર્યું કે, “નેશનલ હાઇવે પર વાહનોની અવરજવરને એકદમ સરળ બનાવવા અને ટોલ કામગીરીને વધુ ઝડપી બનાવવા માટે સરકારે એઆઈ (AI) એનાલિટિક્સ, ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન (ANPR) અને RFID-આધારિત FASTag ના સમન્વયથી મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો (MLFF – Multi-Lane Free Flow) સિસ્ટમ લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.”
શું છે આ મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો (MLFF) સિસ્ટમ?
અત્યાર સુધી FASTag હોવા છતાં વાહનચાલકોએ ટોલ પ્લાઝા પર બેરિયર (બૂમ બેરિયર) ખૂલે ત્યાં સુધી ગાડી ધીમી કરવી પડતી હતી અથવા રોકવી પડતી હતી. ઘણીવાર FASTag સ્કેનરમાં ટેકનિકલ ખામી સર્જાતા લાંબો ટ્રાફિક જામ પણ થઈ જતો હતો.
પરંતુ નવી MLFF સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે બેરિયર-ફ્રી હશે:
-
રોકાયા વગર ક્રોસિંગ: વાહનોએ ટોલ પ્લાઝા પર રોકાવાની, સ્પીડ ઓછી કરવાની કે ચોક્કસ લેનમાં જવાની કોઈ જરૂર રહેશે નહીં.
-
હાઈ-સ્પીડ કેમેરા: ટોલ ગેટ પર બૂમ બેરિયરને બદલે રસ્તાની ઉપર હાઈ-ટેક કેમેરા અને સેન્સર્સ લગાવવામાં આવશે.
-
FASTag અને ANPR નો સંગમ: જ્યારે તમારી ગાડી હાઈ-સ્પીડમાં પસાર થશે, ત્યારે ગેટ પર લાગેલા કેમેરા ગાડીની નંબર પ્લેટ (ANPR) વાંચી લેશે અને ઉપર લાગેલું સ્કેનર FASTag માંથી જમા રકમમાંથી ઓટોમેટિક ટોલ ચાર્જ કાપી લેશે.
આ ટેકનોલોજીના કારણે ઈંધણ અને સમય બંનેની મોટી બચત થશે તેમજ હાઈવે પર કાર્બન ઉત્સર્જન પણ ઘટશે.
ગુજરાતના ચોર્યાસી સહિત દેશના ૫ ટોલ પ્લાઝા પર સિસ્ટમ લાઈવ!
સરકારે આ નવી ટેકનોલોજીને જમીન પર ઉતારવા માટેની પ્રક્રિયા અત્યંત ઝડપી બનાવી દીધી છે. પ્રથમ તબક્કામાં દેશના ૧૭ ટોલ પ્લાઝા પર MLFF સિસ્ટમ લાગુ કરવા માટેના કોન્ટ્રાક્ટ આપી દેવામાં આવ્યા છે.
સૌથી ખુશીની વાત એ છે કે આ ૧૭ માંથી ૫ ટોલ પ્લાઝા પર આ સિસ્ટમ સફળતાપૂર્વક લાઈવ (કાર્યાન્વિત) થઈ ચૂકી છે:
-
ચોર્યાસી (Choryasi) – સુરત, ગુજરાત
-
મુંડકા (Mundka) – દિલ્હી
-
ઘરૌંડા (Gharaunda) – હરિયાણા
-
મનોહરપુરા (Manoharpura) – રાજસ્થાન
-
દૌલતપુરા (Daulatpura) – રાજસ્થાન
ગુજરાતના સુરત નજીક આવેલા ચોર્યાસી ટોલ પ્લાઝા પર આ ટેકનોલોજી ચાલુ થઈ જવાથી સ્થાનિક અને લાંબા અંતરના મુસાફરોને ટ્રાફિકમાંથી મોટી રાહત મળી રહી છે. બાકીના ૧૨ ટોલ પ્લાઝા પર પણ આગામી દિવસોમાં આ સિસ્ટમ શરૂ કરી દેવામાં આવશે.
GPS ટોલિંગ સિસ્ટમ પર કેમ વાગ્યા બ્રેક?
સરકાર અગાઉ એવા પ્લાન પર કામ કરી રહી હતી જેમાં ગાડીમાં લાગેલા GPS સેટેલાઈટ દ્વારા તમે હાઈવે પર જેટલા કિલોમીટર મુસાફરી કરો તે મુજબ જ ટોલ કપાય. પરંતુ આ સિસ્ટમમાં કેટલીક ગંભીર ચિંતાઓ સામે આવી હતી:
-
પ્રાઈવસીનો ભંગ: વાહનચાલક ક્યાં જઈ રહ્યો છે તેનું સતત લોકેશન ટ્રેક થવાથી નાગરિકોની અંગત પ્રાઈવસી જોખમાવાની ભીતિ હતી.
-
ડેટા લીકનો ખતરો: હાઇવે વાપરી રહેલા કરોડો વાહનોનો લોકેશન ડેટા હેકર્સના હાથમાં જવાનો કે સાયબર એટેક થવાનો ડર હતો.
-
ઓપરેશનલ પડકારો: સિગ્નલ ન મળવા કે ટેકનિકલ ખામી સર્જાવા પર ખોટા ચાર્જિસ વસૂલ થવાની શક્યતા હતી.
આ તમામ ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને તજજ્ઞોએ સલાહ આપી હતી કે જ્યાં સુધી જીપીએસ સિસ્ટમ ફુલપ્રૂફ અને સુરક્ષિત ન બને, ત્યાં સુધી FASTag અને AI કેમેરા (ANPR) નો ઉપયોગ કરીને MLFF મોડેલ જ દેશ માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ અને સલામત વિકલ્પ છે.
