મિડિલ ઇસ્ટમાં તણાવ વધુ ભડક્યો, ઈરાની નેતૃત્વનું એલાન- કોઈપણ આક્રમકતાનો પૂરી તાકાતથી જવાબ આપીશું!
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી તણાસર હવે મૌખિક યુદ્ધ અને ધમકીઓના દોર સાથે તેના સૌથી ખતરનાક તબક્કે પહોંચી ગઈ છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા તાજેતરમાં આપવામાં આવેલા એક આક્રમક નિવેદનના જવાબમાં ઈરાને પણ અત્યંત કડક અને બેબાક રૂખ અપનાવ્યો છે. ટ્રમ્પની ‘એક સામે એક’ (One for One) વાળી ચેતવણી બાદ ઈરાને અમેરિકાને ખુલ્લી ચેતવણી આપતા ‘આંખના બદલે આંખ’ (An Eye for an Eye) ની નીતિ અપનાવવાની જાહેરાત કરી છે.
આ નિવેદનબાજી બાદ મિડિલ ઇસ્ટમાં કોઈ મોટા અને વિનાશક સૈન્ય સંઘર્ષની આશંકાઓ વધુ ગાઢ બની ગઈ છે. ચાલો આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ અને અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા આ તણાવના દરેક પાસાને વિગતવાર સમજીએ.
ટ્રમ્પની ધમકી: ‘એક સામે એક’ નો અર્થ શું હતો?
યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તેમની કઠોર અને આક્રમક વિદેશ નીતિ માટે જાણીતા છે. યુએસ વહીવટીતંત્રે તાજેતરમાં ઈરાનને કડક ચેતવણી આપી હતી, જેમાં ટ્રમ્પે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે જો ઈરાન યુએસ હિતો, સૈનિકો અથવા સંપત્તિને નુકસાન પહોંચાડવાનો સહેજ પણ પ્રયાસ કરશે, તો યુએસ બમણી તાકાતથી જવાબ આપશે – અથવા ફક્ત ‘એક માટે એક’ જવાબ કરતાં વધુ કડક બદલો.
ટ્રમ્પના આ નિવેદનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઈરાન અને તેના સમર્થિત મિલિશિયા જૂથોને કોઈપણ પ્રકારની સૈન્ય કાર્યવાહી કે દુસ્સાહસ કરતા અટકાવવાનો હતો. અમેરિકાએ એ સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો કે તે પોતાની સુરક્ષા સાથે કોઈ સમજૂતી નહીં કરે અને જો ઈરાને કોઈ હરકત કરી, તો તેણે ખૂબ મોટી કિંમત ચૂકવવી પડશે.
ઈરાનનો આક્રમક પલટવાર: ‘આંખના બદલે આંખ’ ની જાહેરાત
અમેરિકાની આ ખુલ્લી ધમકી બાદ ઈરાન પણ ચૂપ બેસવાના મૂડમાં દેખાયું નહીં. ઈરાની સૈન્ય નેતૃત્વ અને શીર્ષ અધિકારીઓએ ટ્રમ્પની આ ધમકીનો અત્યંત કડક અને આક્રમક જવાબ આપ્યો છે. તેહરાન તરફથી સ્પષ્ટ કરી દેવામાં આવ્યું છે કે જો અમેરિકાએ ઈરાનની સાર્વભૌમત્વ કે તેના સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર કોઈપણ પ્રકારનો હમલો કર્યો, તો ઈરાન પીછેહઠ કરવાનું નથી.
ઈરાને પોતાની ચેતવણીમાં કઠોર અને આક્રમક વાણીકલાનો ઉપયોગ કર્યો છે, જેમાં “આંખના બદલામાં આંખ, દાંતના બદલામાં દાંત” ના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. ઈરાની અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે તેઓ કોઈપણ યુએસ આક્રમણનો સંપૂર્ણ બળ અને ક્ષમતા સાથે જવાબ આપશે. આ નિવેદન સ્પષ્ટ કરે છે કે ઈરાન હવે દબાણ સામે ઝૂકવા તૈયાર નથી અને દરેક મોરચે યુએસનો સામનો કરવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે.
મિડિલ ઇસ્ટમાં ઘેરાયેલું યુદ્ધનું સંકટ
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે મૌખિક યુદ્ધનો આ સ્તર એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે અગાઉથી જ મિડિલ ઇસ્ટનો આખો વિસ્તાર ભારે અશાંતિ અને તણાવના દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી બંને દેશો વચ્ચે સતત સૈન્ય ગતિવિધિઓ અને જવાબી કાર્યવાહીઓ જોવા મળી રહી છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે બંને પક્ષો તરફથી આવી રહેલા ઉશ્કેરણીજનક અને આક્રમક નિવેદનો પરિસ્થિતિને ઉકેલવાને બદલે વધુ ખરાબ કરી રહ્યા છે. જ્યારે બે શક્તિશાળી રાષ્ટ્રો – પરમાણુ અથવા નોંધપાત્ર લશ્કરી ક્ષમતાઓ ધરાવતા – આ રીતે સીધા મુકાબલામાં ઉભા રહે છે, ત્યારે એક નાની ગેરસમજ અથવા નાની તણખા પણ મોટા પ્રાદેશિક અથવા વૈશ્વિક સંઘર્ષમાં પરિણમી શકે છે.
વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા અને તેલ બજારો પર તોળાતું જોખમ
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા આ તણાવની અસર માત્ર રાજકીય ગલિયારાઓ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેની સીધી અને ઊંડી અસર આખી દુનિયાની અર્થવ્યવસ્થા પર પડી રહી છે. મિડિલ ઇસ્ટમાં કોઈપણ મોટા સૈન્ય ટકરાવની માત્ર આશંકાથી જ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં કાચા તેલ (Crude Oil) ના ભાવ આસમાને પહોંચવા લાગે છે.
જો ટ્રમ્પ અને ઈરાન વચ્ચેની આ તનાતની કોઈ ખુલ્લા યુદ્ધમાં ફેરવાય છે, તો વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન સંપૂર્ણપણે ઠપ્પ થઈ શકે છે, જેના કારણે આખી દુનિયામાં મોંઘવારીનો નવો દોર શરૂ થઈ શકે છે. હાલમાં, દુનિયાભરના દેશો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર ઊંડી નજર રાખી રહ્યા છે અને બંને પક્ષોને સંયમ રાખવાની અપીલ કરી રહ્યા છે.
