NTA પર મોટો પ્રહાર: વિદ્યાર્થીઓના ઉગ્ર વિરોધ વચ્ચે 47 અધિકારીઓ બરતરફ, શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં મોટા સુધારાની તૈયારી
દેશભરમાં તબીબી અને અન્ય વ્યાવસાયિક પ્રવેશ પરીક્ષાઓની પવિત્રતા સામે ઊભા થયેલા ગંભીર પ્રશ્નો અને વિદ્યાર્થીઓના સતત વધી રહેલા અકળામણ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) માં વ્યાપક ફેરફારોના પ્રથમ ચરણ તરીકે 47 અધિકારીઓની સેવાઓ તાત્કાલિક અસરથી બરતરફ કરી દેવામાં આવી છે. પેપર લીક અને પરીક્ષાઓમાં ગેરરીતિઓના વિવાદથી ઘેરાયેલી આ સંસ્થામાં પારદર્શિતા પાછી લાવવા માટે આગામી દિવસોમાં વધુ કડક પગલાં લેવામાં આવે તેવી પૂરી શક્યતા છે.
સુધારા તરફ પહેલું પગલું અને કાનૂની કાર્યવાહી
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ કવાયતનો મુખ્ય હેતુ NTA ની સમગ્ર કામગીરીને સુધારીને તેમાં કડક પરીક્ષા સુધારાઓ દાખલ કરવાનો છે. માત્ર બરતરફી જ નહીં, પરંતુ ગેરરીતિઓમાં સામેલ અમુક ચોક્કસ અધિકારીઓ સામે કાનૂની અને ફોજદારી (criminal) કાર્યવાહી શરૂ કરવાની પણ પૂરી તૈયારી કરી લેવામાં આવી છે.
આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે દેશના ભવિષ્ય સમાન લાખો વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ રોડ પર ઉતરીને વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. તાજેતરમાં જંતર-મંતર પર NEET પેપર લીક વિવાદના વિરોધમાં અને કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ સાથે વિરોધ પક્ષો અને વિદ્યાર્થી સંગઠનો દ્વારા ઉગ્ર નિદર્શન કરવામાં આવ્યા હતા.
કાયમી સ્ટાફની અછત અને આઉટસોર્સિંગ પર વધતી નિર્ભરતા
તાજેતરમાં 22 જુલાઈના રોજ શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા રાજ્યસભામાં રજૂ કરવામાં આવેલા આંકડાએ NTA ના આંતરિક માળખાની પોલ ખોલી દીધી હતી. મંત્રાલયે માહિતી આપી હતી કે NTA માં મંજૂર થયેલી 39 કાયમી જગ્યાઓ સામે માત્ર 24 કાયમી કર્મચારીઓ જ ફરજ બજાવી રહ્યા છે.
એજન્સી પોતાની દૈનિક કામગીરી અને દેશની સૌથી મોટી પરીક્ષાઓના આયોજન માટે મુખ્યત્વે અસ્થાયી સ્ટાફ પર આધાર રાખે છે. હાલમાં સંસ્થામાં 73 કરાર આધારિત (contractual) અને 124 આઉટસોર્સ્ડ કર્મચારીઓ કામ કરી રહ્યા છે. આટલી મહત્વપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ પરીક્ષાઓ લેતી સંસ્થામાં કાયમી સ્ટાફની આટલી મોટી અછત જ સંચાલનમાં ગંભીર બેદરકારીનું મુખ્ય કારણ માનવામાં આવી રહી છે.
NTAના બજેટમાં કૂદકે ને ભૂસકે વધારો
એક તરફ જ્યાં એજન્સીના સંચાલન પર સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે, તો બીજી તરફ તેના નાણાકીય કદમાં અભૂતપૂર્વ વધારો જોવા મળ્યો છે.
આવક: વર્ષ 2019-20 માં NTA ની આવક ₹504.16 કરોડ હતી, જે વધીને 2023-24 માં ₹1,116.84 કરોડ થઈ ગઈ છે. આમ તેની આવકમાં 121.5% નો જંગી વધારો થયો છે.
ખર્ચ: આ જ સમયગાળા દરમિયાન સંસ્થાનો ખર્ચ ₹440.20 કરોડથી વધીને ₹1,040.96 કરોડ થયો છે, જે 136.5% નો વધારો દર્શાવે છે.
નાણાકીય સંસાધનોની કોઈ કમી ન હોવા છતાં સુરક્ષિત અને ત્રુટિ રહિત પરીક્ષા પ્રણાલી ઊભી કરવામાં સંસ્થા નિષ્ફળ રહી હોવાનો આક્ષેપ થઈ રહ્યો છે.
કેબિનેટની મંજૂરી: પેપર લીક કરનારાઓ સામે 10 વર્ષ સુધીની જેલ અને ₹10 કરોડનો દંડ
પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળની બેઠકમાં એક મહત્વપૂર્ણ ડ્રાફ્ટ બિલને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ નવો સુધારો ‘જાહેર પરીક્ષા (અન્યાયી ઉપાયો નિવારણ) અધિનિયમ, 2024’ (Public Examinations Act, 2024) માં વધુ કડક જોગવાઈઓ ઉમેરશે.
પ્રસ્તાવિત કડક નિયમો:
વ્યક્તિગત ગેરરીતિ: પેપર લીકમાં દોષિત ઠરેલી વ્યક્તિને ઓછામાં ઓછી 5 વર્ષની જેલ અને ભારે દંડની સજા થશે. (હાલના કાયદામાં 3 થી 5 વર્ષની જેલ અને ₹1 કરોડ સુધીના દંડની જોગવાઈ છે.)
સંગઠિત ગુનાહિત રેકેટ: જો કોઈ સંગઠિત જૂથ અથવા માફિયા પેપર લીક કાંડમાં સામેલ જણાશે, તો તેમને 10 વર્ષ સુધીની જેલ અને મહત્તમ ₹10 કરોડ સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.
વિદ્યાર્થીઓ માટે રાહત: આ સુધારાનો મુખ્ય હેતુ નાણાકીય લાભ ખાતર પરીક્ષા પ્રણાલી સાથે ચેડાં કરતી સંગઠિત ગેંગ અને ભ્રષ્ટ સંસ્થાઓ પર કડક કાર્યવાહી કરવાનો છે. કાયદામાં એવી સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે આમાં નિર્દોષ ઉમેદવારો કે વિદ્યાર્થીઓને દંડિત કરવામાં આવશે નહીં.
