અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ ટળતા જ ક્રૂડ ઓઇલ ૮.૭% સસ્તું: સામાન્ય માણસને મળશે મોટી રાહત
વૈશ્વિક બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય અર્થતંત્ર પરથી એક અત્યંત રાહતજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. ૨૮ જુલાઈ, ૨૦૨૬ ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કચા તેલ એટલે કે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી વધુ સમયનો સૌથી મોટો અને ઐતિહાસિક ઘટાડો નોંધાયો છે. સોમવારે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ૮.૭ ટકાનો જંગી કડાકો બોલાયો છે.
આ નોંધપાત્ર ઘટાડા બાદ, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલ (Brent Crude) નો ભાવ તાજેતરના $૧૦૨ પ્રતિ બેરલના સર્વોચ્ચ સ્તરથી ઘટીને પ્રતિ બેરલ $૮૮.૩૬ ની આસપાસ આવી ગયો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડની સાથે જ અમેરિકન તેલ એટલે કે યુએસ ડબલ્યુટીઆઈ (WTI) ક્રૂડ પણ ૭.૫ ટકા ઘટીને $૮૨.૬૧ પ્રતિ બેરલના નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયું છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં અચાનક આટલો મોટો ઘટાડો કેમ થયો?
વૈશ્વિક બજારના નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, મધ્ય પૂર્વ અને પશ્ચિમ એશિયામાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા ભૂ-રાજકીય તણાવમાં અચાનક ઘટાડો થવો એ તેલના દરો ઘટવાનું સૌથી મોટું કારણ છે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાન સામે સૈન્ય કાર્યવાહી કે હુમલો રોકવા અને રાજદ્વારી વાટાઘાટોને વધુ એક તક આપવાના નિર્ણય બાદ બજારમાંથી યુદ્ધનો ભય ઓછો થયો છે. છેલ્લા બે દિવસથી બંને દેશો વચ્ચે લશ્કરી સંઘર્ષ પર સંપૂર્ણ વિરામ લાગ્યો છે. ઓમાન દેશની મધ્યસ્થી હેઠળ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પડદા પાછળ શાંતિ વાટાઘાટો સક્રિય બની છે.
આ શાંતિ પ્રયાસોના કારણે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પુરવઠા માર્ગ ગણાતા ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Strait of Hormuz) દ્વારા તેલની અવરજવર સામાન્ય થવાની આશા પ્રબળ બની છે. આ ઉપરાંત, કાળા સમુદ્ર (Black Sea) ના કિનારે આવેલા રશિયન ટર્મિનલ્સ પરથી પણ ક્રૂડ ઓઇલની નિકાસ ફરી શરૂ થઈ ગઈ છે, જે માર્ગ તાજેતરમાં ડ્રોન હુમલાને કારણે ક્ષતિગ્રસ્ત થયો હતો.
ચીન અને પાકિસ્તાનની કૂટનીતિનું યોગદાન
તેલના ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડા પાછળ એશિયાની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા ચીનના પ્રયાસો પણ મુખ્ય માનવામાં આવે છે. વૈશ્વિક અહેવાલો મુજબ, ગલ્ફ દેશોમાં અસ્થિરતા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાની સ્થિતિથી ચીનના આર્થિક હિતોને ભારે નુકસાન પહોંચી રહ્યું હતું.
આથી ચીને પાકિસ્તાન જેવા દેશોના માધ્યમથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે મધ્યસ્થી કરાવીને શાંતિ વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરાવવામાં ભૂમિકા ભજવી છે. આ રાજદ્વારી સફળતાને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલનો પુરવઠો ખોરવાઈ જવાનો ડર દૂર થયો છે અને કિંમતોમાં તીવ્ર ઘટાડો નોંધાયો છે.
ભારત અને સામાન્ય નાગરિકો પર શું થશે અસર?
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૫ ટકાથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ વિદેશથી આયાત કરે છે. આવી સ્થિતિમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલ $૧૦૨ થી ઘટીને $૮૮ પર આવી જવાથી ભારત સરકાર અને દેશની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (IOCL, BPCL અને HPCL) ના આયાત બિલ (Import Bill) માં કરોડો રૂપિયાની બચત થશે.
ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તું થવાથી દેશમાં મોંઘવારી અંકુશમાં લાવવામાં મદદ મળશે. આ ઉપરાંત, જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના દરો આગામી દિવસોમાં પણ આ જ નીચલા સ્તરે સ્થિર રહેશે, તો ભારતીય તેલ કંપનીઓ તરફથી સ્થાનિક બજારમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના રિટેલ ભાવમાં ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી શકે છે, જે ભારતના સામાન્ય વાહનચાલકો અને ગ્રાહકો માટે મોટો રાહતનો શ્વાસ સાબિત થશે.
