કેનેડાના બે મોટા પેન્શન ફંડ્સ વેચશે ૬૩.૯% હિસ્સો: ખરીદી માટે એક્શન મોડમાં અદાણી પોર્ટ્સ
વૈશ્વિક સ્તરે પોતાના લોજિસ્ટિક્સ અને પોર્ટ સામ્રાજ્યનો વિસ્તાર કરી રહેલું અદાણી ગ્રુપ હવે યુરોપિયન બજારમાં સૌથી મોટી એન્ટ્રી કરવાની તૈયારીમાં છે. મિડિયા અહેવાલો મુજબ, અદાણી પોર્ટ્સ એન્ડ સ્પેશિયલ ઈકોનોમિક ઝોન (APSEZ) યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK) ની સૌથી મોટી પોર્ટ ઓપરેટર કંપની ‘એસોસિએટેડ બ્રિટિશ પોર્ટ્સ’ (Associated British Ports – ABP) માં કન્ટ્રોલિંગ સ્ટેક (નિયંત્રક હિસ્સેદારી) ખરીદવા માટે બોલી લગાવવાની શક્યતાઓ ચકાસી રહ્યું છે.
જો આ મહાકાય સોદો સફળ થાય છે, તો ભારત બાદ યુરોપના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગો પર અદાણી ગ્રુપની હાજરી અત્યંત મજબૂત બની જશે.
૬૩.૯ ટકા જેટલો મોટો કન્ટ્રોલિંગ સ્ટેક વેચાણ માટે ઉપલબ્ધ
હાલમાં પ્રાપ્ત થયેલી વિગતો અનુસાર, યુકેની ABP કંપનીમાં આશરે ૬૩.૯ ટકા જેટલો કન્ટ્રોલિંગ હિસ્સો વેચવા માટે ઉપલબ્ધ થયો છે. આ હિસ્સેદારી કેનેડાના બે પ્રખ્યાત પેન્શન ફંડ્સ પાસે છે.
જેમાં ‘કેનેડા પેન્શન પ્લાન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બોર્ડ’ (CPPIB) પાસે અંદાજે ૩૦ ટકા અને ‘ઓન્ટેરિયો મ્યુનિસિપલ એમ્પ્લોઇઝ રિટાયરમેન્ટ સિસ્ટમ’ (OMERS) પાસે લગભગ ૩૩.૯ ટકા હિસ્સો છે. આ બંને વૈશ્વિક રોકાણકારોએ પોતાની ભાગીદારી વેચીને બહાર નીકળવા માટે નાણાકીય સલાહકારોની સત્તાવાર નિમણૂક પણ કરી દીધી છે.
યુકેના ૨૧ વ્યૂહાત્મક પોર્ટ્સનું સંચાલન કરે છે ABP
એસોસિએટેડ બ્રિટિશ પોર્ટ્સ (ABP) એ બ્રિટનની માત્ર સામાન્ય પોર્ટ કંપની નથી, પરંતુ તે ઇંગ્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વેલ્સ જેવા પ્રદેશોમાં પથરાયેલા કુલ ૨૧ મહત્વપૂર્ણ અને વ્યૂહાત્મક પોર્ટ્સનું સંચાલન સંભાળે છે.
આ પોર્ટ્સમાં યુકેનું સૌથી મોટું બલ્ક કાર્ગો પોર્ટ ‘ઇમિંગહામ’ (Immingham) અને દેશનું સૌથી મોટું નિકાસ કેન્દ્ર ગણાતું ‘સાઉથહેમ્પ્ટન પોર્ટ’ (Southampton Port) પણ સામેલ છે. એકલા સાઉથહેમ્પ્ટન બંદર પરથી જ દર વર્ષે ૪૦ અબજ પાઉન્ડથી વધુ મૂલ્યના માલસામાનની આંતરરાષ્ટ્રીય નિકાસ થાય છે. આ ઉપરાંત, કંપની ક્લીન એનર્જી ક્ષેત્રે ઓફશોર વિન્ડ પાવરની અડધાથી વધુ કામગીરી માટે ઓપરેશન અને મેન્ટેનન્સ (O&M) સેવાઓ પૂરી પાડે છે.
સ્થિર આવક અને દરિયાઈ વેપારમાં મજબૂત સ્થિતિ
ABP દ્વારા સંચાલિત બંદરો યુનાઇટેડ કિંગડમના કુલ સમુદ્રી વેપારના આશરે ૨૫ ટકા કાર્ગોનું સંચાલન કરે છે. કંપનીની મોટાભાગની કમાણી લાંબા ગાળાના ગ્રાહક કરારોમાંથી આવતી હોવાથી વૈશ્વિક મંદી કે કાર્ગોની વધઘટ છતાં તેની આવકમાં ભારે સ્થિરતા જોવા મળે છે.
કંપની મોટાભાગના પોર્ટ્સ માટે કાયદેસર ‘હાર્બર અને રિવર ઓથોરિટી’ તરીકે પણ કામ કરે છે, જેનાથી પાયલોટેજ અને કન્ઝર્વન્સી સેવાઓ દ્વારા સતત આવક થતી રહે છે.
વર્ષ ૨૦૨૫ ના નાણાકીય આંકડા અનુસાર, ABP ના ૨૧ બંદરોએ ૪૨.૫ મિલિયન ટન બલ્ક કાર્ગો અને ૩.૧ મિલિયન યુનિટ કન્ટેનરનું સંચાલન કર્યું હતું. આ સમયગાળા દરમિયાન કંપનીએ ૮૧૯.૮ મિલિયન પાઉન્ડની આવક અને ૫૮૬.૫ મિલિયન પાઉન્ડનો સંચાલન નફો (Operating Profit) નોંધાવ્યો હતો.
અદાણી પોર્ટ્સનો વૈશ્વિક વિસ્તાર અને ₹૧ લાખ કરોડનો માસ્ટરપ્લાન
અદાણી પોર્ટ્સ હાલમાં ભારતના દરિયાકાંઠે ૧૫ મલ્ટી-કોમોડિટી પોર્ટ્સ ચલાવે છે, જેની કુલ ક્ષમતા ૬૫૩ મિલિયન ટન છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ કંપની ઈઝરાયેલનું હાઇફા પોર્ટ, શ્રીલંકાનું કોલંબો વેસ્ટ ટર્મિનલ, તાન્ઝાનિયાનું દાર એસ સલામ અને ઓસ્ટ્રેલિયાનું નોર્થ ક્વીન્સલેન્ડ એક્સપોર્ટ ટર્મિનલ સફળતાપૂર્વક ચલાવી રહી છે.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન કંપનીએ ૫૦૧ મિલિયન ટન કાર્ગો સફળતાપૂર્વક હેન્ડલ કર્યો હતો. અદાણી પોર્ટ્સનું મુખ્ય લક્ષ્ય ૨૦૩૦ સુધીમાં પોતાની કુલ ગ્લોબલ કાર્ગો ક્ષમતા ૧ અબજ ટન (1 Billion Ton) સુધી પહોંચાડવાનું છે.
આ લક્ષ્ય પૂરૂં કરવા માટે કંપની આગામી પાંચ વર્ષમાં ₹૧ લાખ કરોડના મેગા કેપિટલ રોકાણની યોજના પર કામ કરી રહી છે, જેમાંથી ₹૬૩,૦૦૦ કરોડ ભારતીય પોર્ટ્સના વિસ્તરણ માટે અને ₹૭,૦૦૦ કરોડથી વધુ રકમ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રોજેક્ટ્સ માટે ફાળવાઈ છે. જો બ્રિટનની ABP નો સોદો પાર પડશે, તો અદાણી ગ્રુપ વૈશ્વિક લોજિસ્ટિક્સ નકશા પર સૌથી શક્તિશાળી ભારતીય કંપની બનીને ઊભરશે.
