અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વચ્ચે મિડલ ઈસ્ટમાં ૧૬ ભારતીયોના મોત, સરકારે સંસદમાં આપ્યા સત્તાવાર આંકડા
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ અને સંઘર્ષના કારણે આખું મિડલ ઈસ્ટ આ સમયે યુદ્ધના ઉંબરે ઊભું છે. આ યુદ્ધ અને હિંસા વચ્ચે દુનિયાના અન્ય દેશોની જેમ ત્યાં રહેતા ભારતીય નાગરિકો પર પણ મોટું સંકટ તોળાઈ રહ્યું છે. આ દરમિયાન, ભારત સરકારે સંસદમાં એક લેખિત જવાબ આપતા મિડલ ઈસ્ટમાં પોતાના પ્રાણ ગુમાવનારા ભારતીયોના આંકડા અધિકૃત રીતે શેર કર્યા છે. સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલી આ માહિતી પછી એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે આ સંઘર્ષની આંચ વિદેશોમાં કામ કરી રહેલા આપણા નાગરિકો સુધી પણ પહોંચી ચૂકી છે.
સંઘર્ષની ચપેટમાં આવીને પ્રાણ ગુમાવનારા ભારતીયો
વિદેશ રાજ્ય મંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહે રાજ્યસભામાં સીપીઆઈ (એમ) ના સાંસદ જોન બ્રિટાસના એક સવાલના લેખિત જવાબમાં સંસદને જણાવ્યું કે આ વર્ષે મિડલ ઈસ્ટમાં સંઘર્ષ શરૂ થયા પછી અત્યાર સુધી કુલ 16 ભારતીયોના મોત થઈ ચૂક્યા છે, જેમાં 10 નાવિકો (સીફેરર્સ) પણ સામેલ છે. આ ઉપરાંત, આ હિંસાત્મક વાતાવરણમાં લગભગ 75 ભારતીય નાગરિકો ગંભીર રીતે ઘાયલ પણ થયા છે.
વિદેશ મંત્રાલયને આ સવાલ પૂછવામાં આવ્યો હતો કે મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષના કારણે અત્યાર સુધી કેટલા ભારતીય નાવિકો અને સામાન્ય નાગરિકોના પ્રાણ ગયા છે, કેટલા લોકો ઘાયલ થયા છે અથવા ત્યાં ફસાયેલા છે. તેના જવાબમાં સરકારે આખા ક્ષેત્રના દેશોની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી છે. આ સિવાય, હુમલાઓથી એક અલગ ઘટનામાં કતારની રાસ લાફાન ગેસ ફેસિલિટીમાં પણ 12 ભારતીયોના મોતનો મામલો સામે આવ્યો હતો, જેને લઈને સ્થાનિક અધિકારીઓ સાથે સંપર્ક સાધવામાં આવ્યો હતો.
પીડિત પરિવારો માટે વળતર અને મદદની જોગવાઈ
વિદેશ રાજ્ય મંત્રીએ સદનને આશ્વાસન આપ્યું કે સંકટના આ સમયમાં સરકાર વિદેશોમાં ફસાયેલા અને પ્રભાવિત નાગરિકોની સાથે પૂરી મજબૂતીથી ઊભી છે. ભારતીય દૂતાવાસો અને વાણિજ્ય દૂતાવાસોએ સ્થાનિક પ્રશાસન અને હોસ્પિટલો સાથે મળીને ઘાયલોને તુરંત તબીબી સહાયતા પૂરી પાડી છે. આની સાથે જ, પ્રભાવિત પરિવારો સાથે સંપર્ક સાધવો, તેમના મુસાફરીના વિકલ્પોની વ્યવસ્થા કરવી અને પાર્થિવ દેહને સુરક્ષિત ભારત પાછા લાવવામાં હર સંભવ કૂટનીતિક મદદ આપવામાં આવી છે.
સરકારી નિયમો અનુસાર, સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં બનેલી ઘટનાઓથી ઉદ્ભવતા કેસોમાં ‘DGMA કલ્યાણ યોજના’ (સીફેરર્સ વેલ્ફેર ફંડ સોસાયટી – SWFS) હેઠળ અસરગ્રસ્ત વ્યક્તિઓના નજીકના સંબંધીઓને ₹10 લાખનું વળતર આપવામાં આવે છે. જરૂરી દસ્તાવેજો અને ચકાસણી પૂર્ણ થયા પછી આ રકમ અસરગ્રસ્ત પરિવારોને તાત્કાલિક આપવામાં આવે છે.
કયા દેશમાં કેટલા ભારતીયોના થયા મોત અને કોણ થયું ઘાયલ?
સંસદમાં રજૂ કરાયેલા ડેટા અનુસાર, મધ્ય પૂર્વના વિવિધ દેશોમાં ભારતીયોએ જાનહાનિ અને ઇજાનો સામનો કરવો પડ્યો છે:
-
મૃતકોનો દેશવાર આંકડો:
-
ઓમાન: 8
-
યુએઈ (સંયુક્ત આરબ અમીરાત): 4
-
કુવેત: 2
-
સાઉદી અરેબિયા: 1
-
ઇરાક: 1
-
-
ઘાયલ થયેલા ભારતીયોનો દેશવાર આંકડો:
-
યુએઈ: 32
-
ઓમાન: 24
-
કુવેત: 13
-
કતાર: 4
-
સાઉદી અરેબિયા: 1
-
ઇઝરાયેલ: 1
-
ઈરાનમાં ફસાયેલા ભારતીયો અને વિદ્યાર્થીઓની સ્થિતિ
એક અન્ય સવાલના જવાબમાં મંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહે જણાવ્યું કે ફેબ્રુઆરી 2026 માં મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ વધ્યા પછી, તહેરાન સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસે ખૂબ જ સક્રિયતાથી કામ કર્યું છે. દૂતાવાસની મદદથી 2,557 ભારતીય નાગરિકોને ઈરાનથી આર્મેનીયા અને અઝરબૈજાનના રસ્તે સુરક્ષિત ભારત પાછા લાવવામાં આવ્યા છે.
સરકારના વર્તમાન અંદાજ મુજબ, આ સમયે પણ ઈરાનમાં લગભગ 7,000 ભારતીય નાગરિકો હાજર છે. જેમાં ધાર્મિક સંસ્થાઓ (મદરેસાઓ) ના વિદ્યાર્થીઓ, મેડિકલના વિદ્યાર્થીઓ, વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ, નાવિકો અને માછીમારો સામેલ છે. સરકારે ઈરાનમાં અભ્યાસ કરી રહેલા તે ભારતીય મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય અને અભ્યાસને લઈને પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, जिन्हें અચાનક સંઘર્ષના કારણે ભારત પાછા ફરવું પડ્યું હતું. વિદેશ મંત્રાલય ઈરાની અધિકારીઓના સતત સંપર્કમાં છે જેથી આ વિદ્યાર્થીઓની સમસ્યાઓનો વહેલી તકે કોઈ કાયમી ઉકેલ લાવી શકાય.
