Surat આંગણવાડી કેન્દ્રોથી લઈને ઘર-ઘર સુધી જાગૃતિ: સુપોષણ સંગીનીઓએ ધાત્રી માતાઓને આપ્યું વિશેષ માર્ગદર્શન
Surat સુરત જિલ્લાના આદિવાસી બહુલ તાલુકા ઉમરપાડામાં અદાણી ફાઉન્ડેશન દ્વારા સંચાલિત ‘સુપોષણ પ્રોજેક્ટ’ હેઠળ તાજેતરમાં ૧ થી ૭ ઓગસ્ટ દરમિયાન ‘વિશ્વ સ્તનપાન સપ્તાહ’ ની ખૂબ જ ભવ્ય અને ઉત્સાહપૂર્વક ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. આ જનજાગૃતિ અભિયાનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રામીણ અને આંતરિયાળ વિસ્તારોમાં નવજાત શિશુઓ અને માતાઓના ઉત્તમ આરોગ્ય માટે સ્તનપાનના મહત્વ વિશે વૈજ્ઞાનિક અને વ્યાવહારિક સમજ આપવાનો હતો. સમગ્ર સપ્તાહ દરમિયાન તાલુકાના વિવિધ ગામોમાં આરોગ્ય વિષયક અનેક જાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવ્યા હતા, જેમાં ગ્રામજનો અને ધાત્રી માતાઓએ મોટી સંખ્યામાં ભાગ લીધો હતો.
વિવિધ રચનાત્મક પ્રવૃત્તિઓ અને ક્વિઝ સ્પર્ધાનું આયોજન
આ ઉજવણી દરમિયાન સુપોષણ પ્રોજેક્ટની ‘સુપોષણ સંગીનીઓ’ દ્વારા જુદી જુદી આંગણવાડી કેન્દ્રો ખાતે સામૂહિક ચર્ચાઓ, પરિવાર પરામર્શ (Counseling) અને પૌષ્ટિક આહાર સંબંધિત જીવંત પ્રદર્શનો યોજવામાં આવ્યા હતા. પ્રોજેક્ટ ટીમ દ્વારા સ્થાનિક સ્તરે ઉપલબ્ધ શાકભાજી અને અનાજનો ઉપયોગ કરીને ધાત્રી માતાઓ માટે કેવી રીતે પૌષ્ટિક વાનગીઓ બનાવી શકાય તેનું પ્રત્યક્ષ પ્રદર્શન (Live Demonstration) કરવામાં આવ્યું હતું.
Surat કાર્યક્રમને વધુ રસપ્રદ અને માહિતીસભર બનાવવા માટે સ્થાનિક બહેનો માટે એક વિશેષ ક્વિઝ સ્પર્ધા પણ રાખવામાં આવી હતી. આ સ્પર્ધામાં સ્તનપાન અને બાળકના પોષણ સંબંધિત પ્રશ્નો પૂછવામાં આવ્યા હતા અને સાચા જવાબો આપનાર ઉત્સાહી બહેનોને પ્રોત્સાહક ભેટ આપીને સન્માનિત કરવામાં આવી હતી.
‘સહાયક ડેસ્ક’ દ્વારા માતાઓની મૂંઝવણનું સ્થળ પર જ નિરાકરણ
વિશ્વ સ્તનપાન સપ્તાહ દરમિયાન આંગણવાડી કેન્દ્રો પર વિશેષ ‘સહાયક ડેસ્ક’ (Help Desk) ઊભું કરવામાં આવ્યું હતું. અહીં સગર્ભા મહિલાઓ અને નવી બનેલી ધાત્રી માતાઓને સ્તનપાન દરમિયાન નડતી શારીરિક કે માનસિક મૂંઝવણો, ખોટી માન્યતાઓ અને શંકાઓનું નિષ્ણાતો દ્વારા સ્થળ પર જ સચોટ માર્ગદર્શન આપીને નિરાકરણ લાવવામાં આવ્યું હતું.
આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ ભારપૂર્વક સમજાવ્યું હતું કે બાળકના જન્મના પ્રથમ એક કલાકની અંદર સ્તનપાન કરાવવું (Early Initiation) અત્યંત જરૂરી છે. આ સિવાય બાળક છ મહિનાનું થાય ત્યાં સુધી તેને માત્ર ને માત્ર માતાનું દૂધ જ આપવું (Exclusive Breastfeeding) જોઈએ, કારણ કે માતાનું પ્રથમ દૂધ (કોલોસ્ટ્રમ) બાળકની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવા માટે કુદરતી રસી સમાન કામ કરે છે. ત્યારબાદ બાળકના બે વર્ષના આયુષ્ય સુધી પૂરક આહાર સાથે સ્તનપાન ચાલુ રાખવાના ફાયદાઓ વિશે પણ વિસ્તૃત માહિતી આપવામાં આવી હતી.
પરિવારનો સહયોગ અને સામાજિક જવાબદારી
કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત તજજ્ઞોએ માત્ર માતા જ નહીં, પરંતુ ઘરમાં રહેલા અન્ય પુરુષ સભ્યો અને સાસુ-સસરાની જવાબદારી પર પણ વિગતે પ્રકાશ પાડ્યો હતો. ધાત્રી માતાના પોતાના શારીરિક સ્વાસ્થ્ય માટે તેને પૂરતો આરામ, પોષણક્ષમ આહાર અને માનસિક શાંતિ મળે તે માટે પરિવારે પૂરતો સહયોગ આપવો જોઈએ.
અદાણી ફાઉન્ડેશનનો આ સુપોષણ પ્રોજેક્ટ ઉમરપાડા તાલુકામાંથી કુપોષણ દૂર કરવા અને માતા-બાળકના મૃત્યુદરમાં ઘટાડો લાવવા માટે સતત કાર્યરત છે. આ અભિયાનને સફળ બનાવવામાં મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ (ICDS), આંગણવાડી કાર્યકરો, આશા બહેનો, સ્થાનિક સરપંચો તેમજ ગ્રામજનોનો પૂરતો અને પ્રોત્સાહક સહયોગ પ્રાપ્ત થયો હતો.
