ઈરાન યુદ્ધમાંથી બહાર નીકળવાનો માર્ગ શોધી રહી છે અમેરિકી સેના: ટોચના જનરલે કહ્યું, ‘હવે વિકલ્પો સીમિત’
ઈરાન સામે શરૂ થયેલા ભયાનક યુદ્ધને આશરે છ મહિના જેટલો સમય વિતી ચૂક્યો છે, પરંતુ સ્થિતિ ઉકેલાવાને બદલે વધુ જટિલ બની રહી છે. આ લાંબા ચાલેલા સંઘર્ષ બાદ હવે અમેરિકા સામે સૈન્ય વિકલ્પો ઝડપથી સીમિત થઈ રહ્યા છે. યુએસ સશસ્ત્ર દળોના સૌથી વરિષ્ઠ અધિકારીઓમાંથી એક અને જોઈન્ટ ચીફ્સ ઓફ સ્ટાફના ચેરમેન જનરલ ડેન કેને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નજીકના સલાહકારો અને ઉચ્ચ અધિકારીઓને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં સલાહ આપી છે કે અમેરિકાએ હવે આ યુદ્ધમાંથી બહાર નીકળવાનો વ્યવહારુ માર્ગ શોધવાની તાતી જરૂરિયાત છે.
જનરલ કેનનું માનવું છે કે ઈરાન પર માત્ર હવાઈ હુમલાઓ વધારવાથી કે સૈન્ય કાર્યવાહી વધુ તીવ્ર કરવાથી ટ્રમ્પ પ્રશાસન પોતાના રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક લક્ષ્યો હાંસલ કરી શકશે નહીં. તેનાથી વિપરીત, વધુ પડતી આક્રમકતા અમેરિકા માટે ભવિષ્યમાં ભારે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે.
ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો અને સલાહકારોને સત્યનો સામનો કરવાની અપીલ
જનરલ ડેન કેને સીઆઈએ (CIA) ના ડાયરેક્ટર જ્હોન રેટક્લિફ, વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયો અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સ જેવા પ્રભાવશાળી અને નિર્ણય લેનારા સત્તાધીશો સાથે આ ગંભીર મુદ્દે શ્રેણીબદ્ધ વાટાઘાટો કરી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સમક્ષ સૈન્ય કાર્યવાહીના નવા વિકલ્પો રજૂ કરવામાં આવે, ત્યારે તેની સાથે જોડાયેલા જોખમો, મર્યાદાઓ અને પરિણામો પણ એટલી જ સ્પષ્ટતાથી રજૂ કરવા જોઈએ.
જનરલ કેનનું સ્પષ્ટ આકલન છે કે માત્ર આકાશમાંથી બોમ્બમારો કરીને કોઈ દેશને સંપૂર્ણપણે ઘૂંટણિયે લાવી શકાતો નથી. જાહેર સુનાવણી દરમિયાન પણ તેમણે ખુલ્લા મનથી સ્વીકાર્યું હતું કે હવાઈ શક્તિ (Air Power) ની પોતાની ચોક્કસ મર્યાદાઓ હોય છે અને તે જમીની વાસ્તવિકતાઓને સંપૂર્ણપણે બદલી શકતી નથી.
જુલાઈની મોટી સૈન્ય યોજના અને મધ્ય-પૂર્વના દેશોનો વિરોધ
ચાલુ વર્ષના જુલાઈ મહિનાના અંતમાં અમેરિકી સૈન્યએ ઈરાનના મુખ્ય વ્યૂહાત્મક સ્થાનો પર એક મોટો અને વિનાશક હુમલો કરવાની પૂરતી તૈયારીઓ કરી લીધી હતી. સેન્ટ્રલ કમાન્ડના કેટલાક ઉચ્ચ અધિકારીઓ આ આક્રમક કાર્યવાહીના સમર્થનમાં હતા અને ઈઝરાયેલે પણ આ યોજનાને સંપૂર્ણ ટેકો આપ્યો હતો. પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે મધ્ય-પૂર્વ (Middle East) ના પોતાના સહયોગી આરબ દેશો સાથે તાકીદની ચર્ચા કર્યા બાદ આ યોજનાને છેલ્લી ઘડીએ સ્થગિત કરી દીધી હતી.
આરબ રાષ્ટ્રોને ભય હતો કે જો અમેરિકા ઈરાન પર આટલો મોટો હુમલો કરશે, તો વળતા જવાબરૂપે ઈરાન તેમના તેલ શુદ્ધિકરણ કારખાનાઓ, ગેસ પ્લાન્ટ્સ અને ઉર્જા મથકોને નિશાન બનાવશે. આનાથી સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયાનું અર્થતંત્ર તબાહ થઈ શકે તેમ હતું. જોકે, ટ્રમ્પ પ્રશાસને ભવિષ્યમાં આવી સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાની શક્યતાઓને સંપૂર્ણપણે ફગાવી નથી.
શસ્ત્રોનો ખૂટતો જથ્થો: પેન્ટાગોન માટે મોટો ચિંતાનો વિષય
આ યુદ્ધમાં અમેરિકા માટે સૌથી મોટો અને ચિંતાજનક પડકાર પોતાના આધુનિક શસ્ત્રો અને દારૂગોળાનો ખૂટી રહેલો સ્ટોક છે. વરિષ્ઠ લશ્કરી અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષના કારણે અમેરિકી સૈન્યનો હથિયાર ભંડાર જોખમી સપાટી સુધી ઘટી ગયો છે.
યુદ્ધ શરૂ થયું તે પહેલાં જ પેન્ટાગોને ચેતવણી આપી હતી કે જો ઈરાન સાથે લાંબો જંગ ખેલાશે, તો ઈઝરાયેલ અને યુક્રેન જેવા મિત્ર દેશોને પૂરા પાડવામાં આવતા લશ્કરી પુરવઠા પર માઠી અસર પડશે. હવે પેન્ટાગોન અને સેન્ટ્રલ કમાન્ડ બંને પોતાની યુદ્ધ વ્યૂહરચના પર પુનર્વિચાર કરવા મજબૂર બન્યા છે, કારણ કે શસ્ત્રોના અભાવે આક્રમક વલણ જાળવી રાખવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.
જમીની સૈન્ય કાર્યવાહીનું જોખમ અને રાજકીય અસરો
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ અને તેમના સલાહકારોએ ઈરાનના મુખ્ય ઊર્જા મથકો, તેલના કુવાઓ અને મહત્વપૂર્ણ પુલો પર હુમલા કરીને તેને આર્થિક રીતે તોડી પાડવાના વિકલ્પો પર પણ વિચારણા કરી હતી. પરંતુ વરિષ્ઠ અધિકારીઓનું માનવું છે કે આવા હુમલાઓથી ઈરાન ઝૂકશે નહીં, પરંતુ તે વધુ આક્રમક બનશે અને ખાડી દેશોના ઊર્જા સ્ત્રોતો પર જવાબી હુમલા કરશે.
જો અમેરિકા આ યુદ્ધમાં નિર્ણાયક અને આખરી વિજય મેળવવા માંગતું હોય, તો તેણે ઈરાનની ધરતી પર હજારો સૈનિકો ઉતારીને મોટી જમીની કાર્યવાહી (Ground Invasion) કરવી પડે. પરંતુ આ પગલું અત્યંત વિનાશક સાબિત થઈ શકે છે, જેમાં હજારો અમેરિકી સૈનિકો પોતાના જીવ ગુમાવી શકે છે. વર્તમાન સંજોગોમાં ટ્રમ્પ પ્રશાસન આવું કોઈ મોટું આત્મઘાતી કદમ ઉઠાવવા તૈયાર નથી.
સન્માનજનક એક્ઝિટ અને રાજદ્વારી માર્ગની શોધ
હવે અમેરિકી વહીવટીતંત્ર એક એવો મધ્યમ માર્ગ શોધી રહ્યું છે જેના દ્વારા રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પને ઓછામાં ઓછી એક પ્રતિકાત્મક વિજય (Symbolic Victory) મળી શકે અને સાથે સાથે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે રાજદ્વારી વાટાઘાટોનો માર્ગ પણ ખુલે.
આ વ્યૂહાત્મક પીછેહઠની શરૂઆત ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) માંથી દરિયાઈ જહાજોની સલામત અવરજવર પુનઃશરૂ કરવા માટેના સમજૂતી કરારથી થઈ શકે છે. જો વાટાઘાટો દ્વારા આ દરિયાઈ માર્ગ ફરીથી ખુલ્લો મુકાય, તો અમેરિકા પોતાની જીતનો દાવો કરીને સન્માનજનક રીતે યુદ્ધમાંથી બહાર નીકળી શકે છે અને પશ્ચિમ એશિયાને એક મોટા મહાકાળગ્રાસમાંથી બચાવી શકાય છે.
